भ्रम: आफ्नै कल्पनाको कैदबाट मुक्ति

 

म अहिले यो रित्तो कोठामा बसेर आफ्नै हातहरू हेरिरहेको छु र मलाई अचम्म लागिरहेको छ— के यी तिनै हातहरू हुन् जसले तिम्रो स्पर्शमा ईश्वरीय आनन्द महसुस गर्थे? के म त्यही मान्छे हुँ जो तिम्रो एउटा साधारण मुस्कानमा आफ्नो पुरै भविष्य देख्ने गर्थ्यो? आज मलाई एउटा कुराको बोध भएको छ, र त्यो बोध यति तीखो छ कि यसले मेरो मुटुलाई होइन, मेरो चेतनालाई नै चिरा-चिरा पारिदिएको छ। मैले तिमीलाई कहिल्यै प्रेम गरेको रहेनछु। हो, मैले त केवल मेरो दिमागले बनाएको तिम्रो एउटा चित्रलाई प्रेम गरेको रहेछु। मैले तिम्रो अनुहारमा ती गुणहरू देखेँ जो तिमीमा कहिल्यै थिएनन्। मैले तिम्रो मौनतालाई गहिराइ ठानेँ, तिम्रो उदासीनतालाई रहस्य ठानेँ र तिम्रो स्वार्थलाई तिम्रो निर्दोषता ठानेँ। यो सबै एउटा 'भ्रम' थियो— एउटा यस्तो जादुमयी भ्रम जसको जादुगर म आफैँ थिएँ। म आफैँले आफैँलाई एउटा यस्तो झुटो कथा सुनाइरहेको थिएँ जहाँ तिमी नायिका थियौ र म तिम्रो उद्धार गर्ने प्रेमी। तर आज यो पर्दा उघ्रिएको छ, र म देख्दै छु कि रङ्गमञ्च त रित्तो छ। त्यहाँ न त कुनै प्रेम थियो, न कुनै समर्पण, त्यहाँ त केवल मेरो एक्लोपनले बुनेको एउटा जाल मात्र थियो।

कस्तो भयानक हुँदो रहेछ है, जब हामीलाई थाहा हुन्छ कि हामीले आफ्नो जीवनको सबैभन्दा सुन्दर समय एउटा यस्तो मान्छेका लागि खर्च गर्यौँ जो वास्तवमा कहिल्यै अस्तित्वमै थिएन। तिमी त केवल हाड र मासुको एउटा शरीर थियौ, तर मैले त्यसमा आफ्ना सबै सपनाहरूको रङ भरिदिएँ। म सम्झन्छु ती रातहरू, जब म तिम्रो बारेमा सोच्दासोच्दै भावुक हुन्थेँ। मलाई लाग्थ्यो, तिमीले मलाई बुझेका छौ, तिमीले मेरो आत्माको आवाज सुनेका छौ। तर आज मलाई थाहा भयो, तिमीले त कहिल्यै मेरो कुरा सुनेकै रहेनछौ। तिमी त केवल आफ्नो प्रतिबिम्ब मेरो आँखामा हेरिरहेकी थियौ। मैले तिमीलाई एउटा अग्लो मन्दिरको गजुरमा राखेर पूजा गरेँ, तर तिमी त जमिनको सामान्य माटो पनि रहेनछौ। यो भ्रमको पर्दा च्यातिँदा जति पीडा हुन्छ, त्यो भन्दा बढी आफैँप्रति एउटा घृणा जागेर आउँदो रहेछ। म कसरी यति धेरै अन्धो हुन सकेँ? मैले कसरी ती स्पष्ट सङ्केतहरूलाई नजरअन्दाज गरेँ जसले मलाई बारम्बार भनिरहेका थिए कि तिमी त्यो होइनौ जो मैले सोचिरहेको छु?

भ्रमको एउटा रमाइलो पक्ष हुन्छ— यसले हामीलाई सधैँ सुरक्षित महसुस गराउँछ। जबसम्म म यो भ्रममा थिएँ, मलाई लाग्थ्यो कि मेरो जीवनको एउटा अर्थ छ। मलाई लाग्थ्यो कि म कसैको लागि विशेष छु। तर वास्तविकता त सधैँ नग्न र क्रूर हुँदो रहेछ। आज म देख्दै छु कि मैले तिम्रो 'वास्ता नगर्नु' लाई पनि 'व्यस्तता' को नाम दिएँ। तिम्रो 'रुखोपन' लाई 'गम्भीरता' को खोल ओढाइदिएँ। मैले त तिम्रा कमजोरीहरूलाई पनि आफ्नै आँसुले पखालेर पवित्र बनाउन खोजेँ। यो कस्तो पागलपन थियो! म एउटा यस्तो मूर्तिकार बनेँ जसले ढुङ्गालाई ईश्वर बनाउन खोज्दाखोज्दै आफ्नै हातका औँलाहरू क्षतविक्षत पार्यो, तर अन्त्यमा त्यो ढुङ्गा ढुङ्गा नै रह्यो। तिमी कहिल्यै बद्लिएकी थिइनौ, तिमी सधैँ उस्तै थियौ। केवल मेरो हेर्ने नजर मात्र बद्लिएको थियो। र आज जब मेरो नजरबाट त्यो रङ्गीन चश्मा हटेको छ, म देख्दै छु कि तिमी कति साधारण र कति रित्तो छौ। यो रित्तोपन देख्दा मलाई तिमीप्रति रिस होइन, बरु दया लागेर आएको छ। र त्यो भन्दा बढी दया मलाई आफैँप्रति लागेको छ।

मैले सोचेको थिएँ, हाम्रो प्रेम एउटा महाकाव्य जस्तै हुनेछ। तर यो त केवल एउटा सस्तो विज्ञापन जस्तो मात्र रहेछ। बाहिरबाट हेर्दा चम्किलो, तर भित्र पुरै खोक्रो। मलाई अचेल लाग्छ, हामी मान्छेहरू प्रेममा पर्दैनौँ, हामी त केवल प्रेमको 'धारणा' मा पर्छौँ। हामीलाई एउटा सहारा चाहिन्छ, एउटा नाम चाहिन्छ, र हामी त्यो नामको पछि लागेर वास्तविकतालाई बिर्सिदिन्छौँ। यो भ्रम यति बलियो हुन्छ कि यसले तर्कलाई मार्छ, विवेकलाई बन्धक बनाउँछ। मैले कति पटक आफ्ना साथीहरूसँग तिम्रो तारिफ गरेँ होला, कति पटक तिम्रा साना-साना गल्तीहरूलाई लुकाउन झुट बोलेँ होला। ती सबै झुटहरू आज मेरो अगाडि पहाड बनेर उभिएका छन्। मलाई लाग्दै छ, म यो पहाडको तल थिचिएको छु। यो भ्रमको अन्त्य हुनु भनेको एउटा सानो मृत्यु हुनु जस्तै रहेछ। मेरो त्यो पुरानो 'म' जो तिमीलाई प्रेम गर्थ्यो, ऊ आज मरिसक्यो। र यो नयाँ 'म' जो अहिले यो कोठामा बसेको छ, ऊ निकै चिसो र निकै एक्लो छ। तर यो एक्लोपनमा एउटा ठूलो शक्ति छ— सत्यको शक्ति।

भ्रममा रहँदा म सधैँ डराउँथेँ। तिमीलाई गुमाउने डर, तिम्रो चित्त दुख्ने डर, तिमीले मलाई छोड्ने डर। तर आज जब मलाई थाहा भयो कि तिमी त वास्तवमा मेरो जिन्दगीमा कहिल्यै थियौ नैनौ, तब मेरो मनबाट सबै डरहरू हराएका छन्। जुन कुरा कहिल्यै आफ्नो थिएन, त्यसलाई गुमाउने डर कस्तो? म त एउटा छायालाई समात्न खोजिरहेको रहेछु। घाम अस्ताएपछि छाया हराउँछ, र म अहिले त्यही सूर्यास्त पछिको अँध्यारोमा उभिएको छु। मलाई लाग्छ, म अब कहिल्यै कसैलाई त्यसरी नै आँखा चिम्लेर विश्वास गर्न सक्ने छैन। मेरो निर्दोषता यो भ्रमको आगोमा डढेर खरानी भएको छ। मान्छेहरू भन्छन्, भ्रम टुट्नु राम्रो हो। तर यो टुट्दाको आवाज यति चर्को हुँदो रहेछ कि यसले तपाईँको आत्मालाई नै बहिरा बनाइदिन्छ। म अब यो संसारका हरेक कुरालाई शङ्काको नजरले हेर्न थालेको छु। के यो टेबल साँचो हो? के यो हावा साँचो हो? कि यी सबै पनि मेरो मस्तिष्कको एउटा अर्को खेल मात्र हुन्?

कहिलेकाहीँ मलाई लाग्छ, म फेरि त्यही भ्रमको संसारमा फर्किऊँ। त्यहाँ कमसेकम एउटा मीठो सपना त थियो। त्यहाँ कमसेकम एउटा न्यानोपन त थियो। यो वास्तविकता त निकै खस्रो र बिझाउने खालको छ। तर मलाई थाहा छ, अब फर्किन असम्भव छ। एकपटक आँखा खुलेपछि फेरि निदाउन खोज्नु व्यर्थ छ। मैले तिमीलाई जुन सिंहासनमा राखेको थिएँ, त्यो सिंहासन अब ढलिसकेको छ। र त्यो भग्नावशेषमा बसेर म अब कुनै नयाँ दरबार बनाउने सपना देख्न सक्दिनँ। मलाई अब सादापन चाहिएको छ। मलाई अब सत्य चाहिएको छ, चाहे त्यो जतिसुकै तीतो किन नहोस्। मलाई अब कसैको कृत्रिम मुस्कानमा आफ्नो खुसी खोज्नु छैन। म आफ्नै एक्लोपनमा रमाउन सिक्नेछु। यो भ्रमले मलाई एउटा ठूलो पाठ सिकाएको छ— कि संसारको सबैभन्दा ठूलो धोका अरूले होइन, हामीले आफैँलाई दिन्छौँ।

मैले आज तिम्रो सबै फोटोहरू डिलेट गरेँ, तिम्रा पुराना मेसेजहरू पढेर आज मलाई हाँसो उठ्यो। कसरी म यी साना कुराहरूमा आफ्नो संसार खोजिरहेको थिएँ? कसरी म तिम्रा ती अर्थहीन शब्दहरूलाई कविता सम्झिरहेको थिएँ? यो सबै एउटा मानसिक बिमारी जस्तो मात्र रहेछ। प्रेम एउटा यस्तो ज्वरो हो जसले तपाईँको शरीरलाई मात्र होइन, तपाईँको सोचाइलाई पनि तताइदिन्छ। र जब त्यो ज्वरो निको हुन्छ, तब तपाईँलाई महसुस हुन्छ कि तपाईँले कति धेरै फालतू कुराहरू गर्नुभयो। मलाई अब तिमीप्रति कुनै आक्रोश छैन। तिमीले त मलाई धोका दिएकै होइनौ। धोका त मैले आफैँलाई दिएँ। तिमी त जस्तो थियौ, त्यस्तै रहेछौ। मैले नै तिमीलाई एउटा देवदूतको रूपमा हेरेँ, त्यो मेरो गल्ती थियो। तिमी त केवल एउटा साधारण मान्छे थियौ, जसमा धेरै कमजोरीहरू थिए, धेरै दागहरू थिए। तर मैले ती दागहरूलाई पनि चन्द्रमाको दाग जस्तै सुन्दर ठानेँ।

अब म यो कोठाबाट बाहिर निस्कनेछु। म यो सहरको भीडमा मिसिनेछु। तर अब म कसैको अनुहारमा सपना खोज्ने छैन। म अब कसैको शब्दमा सत्य खोज्ने छैन। मलाई थाहा छ, यो संसार भ्रमहरूको एउटा ठूलो मेला हो। यहाँ हरेक मान्छेले एउटा न एउटा नकाव लगाएको हुन्छ। र सबैभन्दा खतरनाक नकाव त त्यो हो जुन हामी आफैँले आफ्नो मनको अगाडि लगाउँछौँ। म अब त्यो नकाव बिना बाँच्न चाहन्छु। म आफ्नो रित्तोपनलाई स्वीकार गर्छु। म आफ्नो हारलाई स्वीकार गर्छु। र यही स्वीकारोक्ति नै मेरो नयाँ सुरुवात हुनेछ। तिमी मेरो जीवनको एउटा यस्तो अध्याय थियौ जुन मैले कहिल्यै लेख्नु हुँदैनथ्यो। तर ठिकै छ, यो अध्यायले मलाई लेखक बनाइदियो। आफ्नो दुखको लेखक, आफ्नो भ्रमको साक्षी।

अहिले बाहिर पानी परिरहेको छ। यो पानीले सायद सडकको धुलो त पखाल्ला, तर मेरो मनमा लागेको यो भ्रमको दाग पखाल्न यसलाई निकै समय लाग्नेछ। म यो वर्षालाई हेरिरहन्छु र सोच्छु— के यो पानी पनि भ्रम हो? के मेरो यो सोचाइ पनि भ्रम हो? सायद जीवन नै एउटा ठूलो भ्रम हो र हामी केवल एउटा भ्रमबाट अर्को भ्रममा सरिरहन्छौँ। तर अहिलेका लागि भने, म यो 'प्रेम' नामक भ्रमबाट मुक्त भएकोमा खुसी छु। यो स्वतन्त्रता निकै भारी छ, तर यो मेरो आफ्नै हो। म अब कसैको छाया बनेर बाँच्ने छैन। म अब आफ्नै उज्यालोमा हिँड्नेछु, चाहे त्यो उज्यालो जतिसुकै मधुरो किन नहोस्।

भ्रमको अन्त्य नै सत्यको सुरुवात हो। र मेरो सत्य आजदेखि सुरु हुँदै छ।