परदेशीको चिठी: सात समुद्र पारिको एउटा सुस्केरा

 

प्रिय आमा र गाउँका ती सबै मेरा आफ्नाहरू, म यहाँ ठीकै छु भनेर कसरी भनूँ? शरीर त यहाँ छ, यो सिसाका महलहरू र कहिल्यै ननिभ्ने सहरका बत्तीहरूका बीचमा, तर मेरो मन त अझै पनि त्यही पुरानो घरको ढोकाको खुड्किलामा बसेर कसैको बाटो कुरिरहेको छ। यहाँको उज्यालोले मेरा आँखाहरू त पोल्छन्, तर मेरो भित्री अँध्यारोलाई भने कति पनि कम गर्न सक्दैनन्। मलाई अचेल यी अग्ला भवनहरूले थिचेर सास फेर्न पनि गाह्रो भएजस्तो हुन्छ। म झ्यालबाट बाहिर हेर्छु, जहाँ चिल्ला सडकमा गाडीहरू बेतोडसँग कुदिरहेका छन्, तर मलाई भने त्यो धुलाम्मे बाटोको याद आउँछ जहाँ म सानो छँदा खाली खुट्टा कुद्ने गर्थें। आमा, तिमीले "छोरा परदेशमा सुखले बसेको छ" भनेर छिमेकीलाई सुनाउँदा मेरो मुटु कति दुख्छ, तिमीलाई के थाहा? यहाँको सुख त केवल एउटा भ्रम हो, जुन हामीले घरको ऋण तिर्न र भाइबहिनीको भविष्य बनाउनका लागि पैसासँग साटेका छौँ।

मैले आज बिहानै एउटा सपना देखेँ। सपनामा म त्यही बुढो बरको रूखमुनि सुतिरहेको थिएँ र तिमीले मेरो कपाल सुम्सुम्याउँदै "बाबु, उठ अब अबेर भइसक्यो" भनिरहेकी थियौ। तर जब बिउँझिएँ, म एउटा चिसो कोठामा एक्लै थिएँ। बाहिर हिउँ परिरहेको थियो र कोठाको तापक्रम शून्यभन्दा तल थियो। आमा, यो परदेशको जाडो त बाहिरी छालालाई मात्र होइन, आत्मालाई नै ठिहिर्‍याउने खालको हुँदो रहेछ। मलाई तिम्रो त्यो मकैको रोटी र गुन्द्रुकको अचारको यादले कति सताउँछ, त्यो म शब्दमा भन्न सक्दिनँ। यहाँ त सबै कुरा कृत्रिम छ— खानामा स्वाद छैन, मान्छेका मुस्कानमा कुनै न्यानोपन छैन र दिनचर्या त केवल एउटा मेसिनजस्तै भएको छ। बिहान उठेर काममा जानु, दिनभरि घोटिनु र बेलुका थकित शरीर लिएर फर्किनु— मेरो जिन्दगी त केवल क्यालेन्डरका पानाहरू पल्टाउनु र अर्को महिनाको 'डलर' पर्खनुमा मात्र सीमित भएको छ।

गाउँमा अहिले धान झुल्ने बेला भयो होला है? म सम्झन्छु ती दिनहरू, जब हामी साथीभाइ मिलेर खेतका गराहरूमा दौडिन्थ्यौँ। कुलोको चिसो पानीले खुट्टा धुँदाको त्यो आनन्द म यो सहरका विलासी बाथटबहरूमा कतै भेट्दिनँ। आमा, तिमीले पठाएको त्यो रातो अक्षताको टीका अझै पनि मेरो दराजमा सुरक्षित छ। तर त्यो टीका लगाइदिने तिम्रो हातको स्पर्श भने म धेरै टाढा छोडेर आएको छु। यहाँको चाडबाड त केवल क्यालेन्डरको एउटा रातो रङ मात्र हो। कोही हाँस्दैनन्, कोही नाच्दैनन्। सबैजना आफ्नै काममा व्यस्त छन्, सबैलाई समयको कमी छ। म कहिलेकाहीँ सडकमा हिँड्दा आफ्नै छायालाई सोध्छु— "के हामी पैसा कमाउन आएका हौँ कि जीवन गुमाउन?" तर उत्तर कतैबाट आउँदैन। केवल एउटा ठूलो रित्तोपन मात्र मेरो वरिपरि घुमिरहन्छ।

साहिला दाइलाई भन्दिनू, उनले रोपेको त्यो सुन्तलाको बिरुवा अहिले रूख भयो होला। अनि मेरो सानो भाइलाई भन्नू, उसले राम्रोसँग पढोस्। म यहाँ घोटिएर जे जति कमाउँछु, त्यो केवल उसको शिक्षाका लागि हो ताकि उसले म जस्तै परदेशमा आएर कसैको गुलामी गर्न नपरोस्। आमा, तिमीलाई सन्चो छैन भन्ने सुनेको थिएँ, तर तिमीले मलाई कहिल्यै फोनमा भनिनौ। सधैँ "मलाई ठीक छ बाबु, तिमी आफ्नो ख्याल राख्नू" मात्र भन्छौ। तिम्रो यो त्यागले मलाई झन् बढी अपराधी महसुस गराउँछ। म यहाँ पैसा त पठाउँछु, तर तिम्रो बुढ्यौलीको लौरो बन्न सकिरहेको छैन। तिम्रो बिरामी शरीरलाई सहारा दिनुको साटो म यो सात समुद्र पारि बसेर केवल एउटा मेसिनले जस्तै पैसा छापिरहेको छु। यो पैसाको के अर्थ, जब मैले तिम्रो हातबाट एक गिलास पानी पनि पिलाउन पाउँदिनँ?

यहाँका मान्छेहरू अचम्मका छन्। उनीहरू सधैँ हतारमा हुन्छन्। कसैलाई कसैको वास्ता छैन। यहाँ छिमेकी को हो भन्ने पनि थाहा हुँदैन। मलाई हाम्रो गाउँको त्यो चौतारी याद आउँछ, जहाँ गाउँका सबै मान्छेहरू भेला भएर एकअर्काको सुख-दुःख बाँड्थे। यहाँ त सुख पनि एक्लै मनाउनुपर्छ र दुःख पनि एक्लै सहनुपर्छ। म बिरामी हुँदा मलाई झोलिलो सुप बनाइदिने कोही हुँदैन। म केवल एउटा सिटामोल निल्छु र फेरि काममा जान्छु, किनकि मलाई थाहा छ कि मेरो एक दिनको छुट्टीले घरको खर्चमा असर पर्न सक्छ। यो परदेशी जीवन त एउटा यस्तो पिँजडा रहेछ, जुन सुनको त छ, तर उड्नका लागि पखेटा नै छैन। म यहाँ सुरक्षित छु, म यहाँ अघाएको छु, तर म यहाँ जीवित छैन। मेरो साँचो जीवन त त्यहीँ गाउँको माटोमा कतै पुरिएको छ।

बालाई भन्नू, उहाँको त्यो पुरानो छाता अझै पनि घरको कुनामा छ कि छैन? पानी पर्दा उहाँले त्यही छाता ओढेर मलाई स्कुल पुर्‍याउनुहुन्थ्यो। आज यहाँ म निकै महँगो रेनकोट लगाएर हिँड्छु, तर बाको त्यो पुरानो छाताभित्र जुन ओत थियो, त्यो यहाँ कतै छैन। मलाई ती दिनहरू कति धेरै याद आउँछन्, जब हामीसँग पैसा त थिएन, तर सन्तोष र खुसी भने प्रशस्त थियो। आज पैसा त छ, तर त्यो सन्तोष कता हरायो कता! म हरेक राति एउटा सपना देख्छु— कि म एयरपोर्टबाट बाहिर निस्किरहेको छु र तिमी ढोकामा उभिएर मलाई पर्खिरहेकी छौ। मेरो झोला उपहारले भरिएको छ, तर मेरो मन भने तिम्रो माया पाउनका लागि रित्तो छ। मलाई लाग्छ, म कहिले त्यो जहाज चढेर तिम्रो काखमा आइपुगूँ र एकछिन सबै कुरा बिर्सेर सुतूँ।

यो परदेशले मलाई धेरै कुरा सिकायो। यसले मलाई संघर्ष गर्न सिकायो, यसले मलाई एक्लोपनसँग लड्न सिकायो र यसले मलाई मेरो देश र मेरो माटोको मूल्य बुझायो। तर यो सिकाइको शुल्क भने निकै महँगो पर्यो। मैले आफ्ना जवान दिनहरू यहाँको फ्याक्ट्री र होटलका भाँडा माँझ्दा-माँझ्दै खर्च गरेँ। आमा, तिम्रो छोरा अब पहिले जस्तो जवान छैन। मेरो अनुहारमा चाउरी पर्न थालेको छ, मेरो काँधमा जिम्मेवारीको बोझले गर्दा अलिअलि कुप्रो पर्न थालेको छु। तर मेरो मनमा अझै पनि त्यही पुरानो जोस छ— एकदिन म घर फर्कनेछु र आफ्नै माटोमा पसिना बगाउनेछु। म अब धेरै बस्न चाहन्नँ यहाँ। मलाई यी डलर र युरोभन्दा बढी तिम्रो आशीर्वाद प्यारो छ।

यो चिठी लेख्दै गर्दा मेरो आँखाबाट एक थोपा आँसु यो कागजमा खस्यो। मलाई माफ गर आमा, म रुन त चाहन्नथेँ, तर यो मनको उकुसमुकुसले गर्दा आज रोकिन सकिनँ। म यहाँ जति नै हाँसेको फोटो पठाए पनि, मेरो भित्री पीडा केवल तिमीले मात्र बुझ्न सक्छौ। यो परदेशीको जिन्दगी त एउटा सुकेको पात जस्तै भएको छ, जुन हावाले जता उडाउँछ, उतै जानुपर्छ। तर अब म आफ्नै जरा खोज्न चाहन्छु। मलाई अब यो विरानो सहरमा हराउनु छैन। म अब त्यहीँ आउन चाहन्छु, जहाँ मेरो नामको कुनै अर्थ छ, जहाँ मलाई चिन्ने मान्छेहरू छन् र जहाँ मलाई साँचो माया गर्ने तिमी छौ।

आमा, दशैँ आउन लाग्यो होला है? मलाई थाहा छ, तिमीले मेरो लागि एउटा नयाँ लुगा किनेर राखिदिएकी छौ होला। तर मलाई लुगा होइन आमा, मलाई तिम्रो साथ चाहिएको छ। म अर्को साल पक्कै आउनेछु। म यो परदेशको साङ्लो चुँडालेर आउनेछु। मलाई अब यहाँका यी ठूला महलहरूले आकर्षित गर्दैनन्। मलाई त केवल हाम्रो सानो घरको झ्यालबाट देखिने त्यो हिमाल र तिम्रो हातको त्यो मकैको रोटी मात्र चाहिएको छ। तबसम्मका लागि आफ्नो ख्याल राख्नू। बालाई मेरो ढोग भन्नू र भाइलाई राम्रोसँग पढ्न भन्नू। म यहाँ केवल शरीरले छु, तर मेरो आत्मा सधैँ तिम्रो वरिपरि नै घुमिरहेको हुन्छ।

यो परदेशीको एउटा सानो चिठीलाई केवल कागजको टुक्रा नसम्झिनू, यसमा मेरो वर्षौँको छटपटी र विछोडको कथा लुकेको छ। म छिट्टै फर्कनेछु आमा, म छिट्टै फर्कनेछु। मेरो आँगनको त्यो बास्ना, मेरो गाउँको त्यो माटो र तिम्रो त्यो न्यानो काख— यी सबैका लागि म अब धेरै प्रतीक्षा गर्न सक्दिनँ। यो चिठीलाई आफ्नो तकियामुनि राखेर सुत्नू, ताकि सपनामा भए पनि मेरो आवाज तिम्रो कानसम्म पुग्न सकोस्। म तिम्रो छोरा, जो सात समुद्र पारि भएर पनि सधैँ तिम्रै काखको न्यानोपन खोजिरहेको हुन्छ।

उही तिम्रो प्यारी छोरा।