विषाद: आत्माको फेरिएको रङ

 

अँध्यारोसँग मेरो पुरानो साइनो गाँसिए जस्तो लाग्छ आजभोलि। यो कोठा, यो ओछ्यान, अनि यो रित्तोपन— यी सबै अब मेरो शरीरको एउटा अङ्ग जस्तै भइसके। मान्छेहरू भन्छन्, समयले घाउ भर्छ। तर उनीहरूलाई के थाहा, केही घाउहरू यस्ता हुन्छन् जसले भित्रभित्रै एउटा नयाँ मान्छे जन्माइदिन्छन्। तिम्रो प्रेमले मलाई के दियो? खुसी? सायद केही क्षणका लागि त थियो होला। तर आज जब म ऐनामा हेर्छु, म त्यो पुरानो मान्छेलाई कतै भेट्दिनँ जो ससाना कुरामा हाँस्थ्यो, जसका आँखामा भविष्यका रङ्गीन सपनाहरू थिए। तिम्रो प्रेमले मेरो आत्माको रङ नै बदलिदियो। अहिले मेरो भित्र एउटा यस्तो विषाद छ, जो न त आँसु बनेर बग्न सक्छ, न त शब्द बनेर पोखिन सक्छ। यो त केवल एउटा मौनता हो, जुन मेरो नसा-नसामा विषजस्तै फैलिरहेको छ। म बाँचिरहेको त छु, तर यो बाँच्नुमा कुनै उत्सव छैन, केवल एउटा अनिवार्य कर्तव्यको बोझ मात्र छ।

म सम्झन्छु ती दिनहरू, जब तिम्रो एउटा मुस्कानले मेरो संसार उज्यालो हुन्थ्यो। त्यतिबेला मलाई लाग्थ्यो, प्रेम भनेको दुईवटा आत्माको मिलन हो। तर मलाई के थाहा थियो र, यो त एउटा आत्माले अर्को आत्मालाई बिस्तारै-बिस्तारै उपभोग गरेर रित्तो बनाउने प्रक्रिया रहेछ। तिमी गयौ, तर तिमीले मलाई मभित्रै एक्लो छोडेर गयौ। तिमीले मेरा सबै रङहरू आफूसँगै लिएर गयौ र मलाई यो धुस्रे रङको संसारमा अलपत्र पारिदियौ। अहिले म जे छु, त्यो तिम्रै प्रेमको अवशेष हो। यो विषाद कुनै सामान्य दुःख होइन, यो त मेरो अस्तित्वको एउटा नयाँ परिभाषा हो। मलाई अब भीडमा जाँदा पनि डर लाग्दैन, किनकि मलाई थाहा छ म कतै हराउने छैन— म त पहिले नै हराइसकेको मान्छे हुँ। मेरो हाँसोमा अब एउटा खोक्रो आवाज आउँछ, र मेरो मौनतामा एउटा ठूलो चीत्कार लुकेको हुन्छ, जुन केवल म मात्र सुन्न सक्छु।

कहिलेकाहीँ मलाई लाग्छ, तिम्रो प्रेम एउटा यस्तो वर्षा थियो जसले मेरो भित्री जमिनलाई उर्बर बनाउनुको साटो झन् बढी बगाएर लगिदियो। अब यहाँ केवल ढुङ्गा र बालुवा मात्र बाँकी छन्। म मान्छेहरूसँग बोल्छु, काम गर्छु, तर मलाई लाग्छ म एउटा मेसिन हुँ। मेरो भित्रको त्यो भावनात्मक संवेदनशीलता अब मरिसकेको छ। कसैले मलाई माया गर्छु भन्दा मलाई हाँसो उठ्छ, कसैले रुँदा मलाई अचम्म लाग्छ। मेरो आत्मा यति कडा भइसकेको छ कि अब यसमा कुनै नयाँ भावनाको बीउ उम्रनै सक्दैन। यो विषादले मलाई यस्तो बनाइदियो कि म अब आफ्नै पीडासँग पनि रमाउन थालेको छु। मलाई लाग्छ, यो दुःख नै मेरो एक मात्र सत्य हो। अरू सबै कुरा त झुटो नाटक मात्र रहेछ। प्रेमले मान्छेलाई देवता बनाउँछ भन्थे, तर मलाई त यसले एउटा पत्थर बनाइदियो।

रातको सन्नाटामा जब म एक्लै हुन्छु, म तिम्रा ती शब्दहरू सम्झन्छु जसले मलाई कुनै बेला जीवन दिएका थिए। आज तिनै शब्दहरूले मेरो मुटुमा सुईजस्तै बिझ्छन्। प्रेमले मान्छेको आत्मालाई यसरी पनि बदल्न सक्दो रहेछ कि उसले आफैँलाई चिन्न छोडोस्। म कहिलेकाहीँ सोच्ने गर्छु, के म फेरि कहिल्यै उस्तै हुन सकूँला? के मेरो मनमा फेरि कहिल्यै कसैका लागि ठाउँ बन्ला? तर उत्तर सधैँ एउटै आउँछ— अहँ, कहिल्यै सम्भव छैन। किनकि एउटा घर जब एकपटक भत्किन्छ, त्यसलाई फेरि बनाउन सकिन्छ, तर जब त्यसको जग नै उखिन्छ, तब त्यहाँ फेरि केही खडा हुन सक्दैन। तिम्रो प्रेमले मेरो जग नै उखेलेर फालिदियो। अहिले म केवल एउटा खाली ठाउँ हुँ, एउटा शून्यता, जहाँ केवल हावा मात्र सुसाउँछ।

यो विषादको एउटा अनौठो गुण छ— यसले मान्छेलाई भित्रैदेखि चिनाइदिँदो रहेछ। मलाई अब थाहा भयो कि म कति कमजोर रहेछु। एउटा मान्छेको अनुपस्थितिले पुरै संसारलाई कसरी अर्थहीन बनाउन सक्दो रहेछ, त्यो त मैले तिमी गएपछि मात्र बुझेँ। मेरो लागि प्रेम अब एउटा डरलाग्दो शब्द भएको छ। यसले दिने आनन्द भन्दा यसले छोडेर जाने रिक्तता धेरै भयानक हुन्छ। म यो सहरका गल्लीहरूमा हिँड्दा हरेक मान्छेको अनुहारमा एउटा लुकेको पीडा देख्छु। सायद सबैका आफ्नै विषादहरू होलान्, तर मेरो विषाद अलि फरक छ। यो मेरो आत्माको रङसँग घुलमिल भइसकेको छ। यसलाई अब मबाट कसैले छुट्याउन सक्दैन। यो मेरो पहिचान हो, मेरो छाया हो।

मलाई सम्झना छ, तिमीले भनेका थियौ— "तिमी बिना म बाँच्न सक्दिनँ।" तर आज तिमी अर्कै संसारमा खुसी छौ, र म तिम्रै त्यो वाक्यको शिकार भएर यहाँ तड्पिरहेको छु। कति सजिलै भनिने कुराहरूले कति गहिरो चोट पुर्‍याउँछन् भन्ने कुराको प्रमाण म आफैँ हुँ। मेरो आत्मा अब एउटा यस्तो मरुभूमि भएको छ जहाँ मृगतृष्णा पनि देखिन छोडिसके। म अब कुनै चमत्कारको पर्खाइमा छैन। मलाई थाहा छ, मेरो भाग्यमा यो विषाद नै लेखिएको छ। म अब यसैसँग बाँच्न अभ्यस्त भइसकेँ। बिहान उठ्ने बित्तिकै एउटा भारी मन लिएर दिनको सुरुवात गर्नु र रातभरि आँखा नचिम्ली विगतका पानाहरू पल्टाउनु— यही त हो मेरो जिन्दगी।

कहिलेकाहीँ मलाई लाग्छ, यो विषादले मलाई एउटा दार्शनिक बनाइदिएको छ। म अब जीवनका ती रहस्यहरू बुझ्न सक्छु जुन पहिले मलाई सामान्य लाग्थे। म अब बुझ्छु कि प्रेम प्राप्ति होइन, प्रेम त आफैँलाई बिस्तारै समाप्त पार्ने कला हो। जसले जति धेरै प्रेम गर्छ, उसले त्यति नै धेरै आफ्नो आत्माको रङ गुमाउँछ। म त अहिले रङहीन भइसकेको छु। मेरो संसारमा अब केवल कालो र सेतो मात्र छ। अरू कुनै पनि रङले मलाई छुँदैन। मान्छेहरू भन्छन्, यो डिप्रेसन हो। तर मलाई लाग्छ, यो त्यो भन्दा धेरै माथिको कुरा हो। यो त एउटा आध्यात्मिक रिक्तता हो, जहाँ भगवान पनि आउन डराउँछन्।

मेरो कोठाको भित्तामा झुण्डिएको त्यो पुरानो घडीको टिक-टिक आवाजले मलाई गिज्याइरहे जस्तो लाग्छ। समय बितिरहेको छ, तर म त्यहीँ अड्किएको छु जहाँ तिमीले मलाई छोडेकी थियौ। म अगाडि बढ्न त चाहन्छु, तर मेरो खुट्टामा यो विषादको यति गह्रौँ साङ्लो बाँधिएको छ कि म एक पाइला पनि सर्न सक्दिनँ। हरेक कोसिसले मलाई झन् बढी थकाउँछ। मलाई लाग्छ, म अब यहीँ बिलाउनेछु। मेरो अस्तित्वको यो सानो दियो अब बिस्तारै निभ्न लागेको छ। र अचम्मको कुरा त के छ भने, मलाई यो अन्धकारसँग अब कुनै डर छैन। मलाई त बरु उज्यालोसँग डर लाग्छ, किनकि उज्यालोले मेरा घाउहरू अझ प्रस्ट देखाइदिन्छ।

तिम्रो सम्झना अब मेरो लागि एउटा दुखाइ मात्र होइन, यो त मेरो दैनिक खुराक भएको छ। म जानीजानी ती ठाउँहरूमा जान्छु जहाँ हामी सँगै थियौँ, केवल यो महसुस गर्नका लागि कि म अझै कति धेरै दुख्न सक्छु। यो एउटा मानसिक रोग जस्तै हो, जहाँ बिरामीले आफ्नै पीडालाई प्रेम गर्न थाल्छ। हो, मलाई मेरो यो विषादसँग प्रेम छ। किनकि यो नै एउटा यस्तो चीज हो जुन तिमीले मलाई उपहार स्वरूप दिएर गयौ। यो बाहेक मसँग तिम्रो के नै बाँकी छ र? मेरा सपनाहरू जलेर खरानी भए, मेरा बाचाहरू तोडिए, र मेरो विश्वासको कत्लेआम भयो। अब यो रित्तो आत्मा र यसमा भरिएको विषाद मात्र त मेरो सहारा हो।

म सोच्छु, यदि हामी कहिल्यै नभेटेको भए के हुन्थ्यो होला? सायद म आज एउटा साधारण मान्छे हुन्थेँ होला, जो ससाना खुसीमा रमाउँथ्यो। तर तिम्रो प्रेमले मलाई 'असाधारण' बनाइदियो— एउटा यस्तो असाधारण पीडाको मालिक, जसले पुरै संसारको दुःख आफ्नो छातीमा बोकेर हिँडेको छ। यो विषादले मेरो आत्मालाई यसरी धोएको छ कि अब यहाँ कुनै दाग बाँकी छैन, केवल एउटा खालीपन मात्र छ। एउटा यस्तो खालीपन जसलाई अब ब्रह्माण्डका कुनै पनि सुखले भर्न सक्दैन। म अब त्यो मान्छे रहिनँ जसलाई तिमीले चिन्थ्यौ। म त अब केवल एक विषादको प्रतिमूर्ति हुँ।

रात ढल्दै छ, र मेरो मनको बोझ झन् बढ्दै छ। बाहिर हावा चल्दै छ, सायद यसले पनि मेरो पीडाको गीत गाइरहेको छ। म अब सुत्न खोज्छु, तर मलाई थाहा छ कि निन्द्रामा पनि तिमी नै आउनेछौ— एउटा मिठो सपना बनेर होइन, बरु यही विषादलाई झन् गहिरो बनाउने एउटा सम्झना बनेर। मेरो आत्माको यो फेरिएको रङ अब कहिल्यै बदलिने छैन। यो रङ अब मेरो मृत्युसम्म मसँगै रहनेछ। र सायद मृत्यु पछि पनि, मेरो चिताबाट निस्कने धुवाँमा यही विषादको गन्ध आउनेछ। किनकि तिम्रो प्रेमले मलाई केवल मारेको मात्र छैन, यसले त मलाई मभित्रै सधैँका लागि कैदी बनाइदिएको छ।

यो मेरो अन्तिम सत्य हो। यो मेरो विषाद हो। र यो नै मेरो फेरिएको आत्माको असली रूप हो।