छिमेकमा घट्दो आत्मीयता
हाम्रो समाजमा ' छिमेकी ' भन्ने शब्द केवल भूगोलसँग मात्र सम्बन्धित थिएन , यो एउटा भावनात्मक र सांस्कृतिक सम्बन्धको नाम थियो। पहिले–पहिले भनिन्थ्यो , " टाढाको भाइ भन्दा नजिकको छिमेकी काम लाग्छ।" यो उखानले हाम्रा पुर्खाले छिमेकीसँगको सम्बन्धलाई कति उच्च महत्व दिन्थे भन्ने कुरा स्पष्ट पार्छ। गाउँघर होस् वा सहर , कुनै पनि घरमा पाहुना आउँदा , विवाह-व्रतबन्ध हुँदा वा बिरामी पर्दा सबैभन्दा पहिले छिमेकी नै आइपुग्थे। तर , समयको गतिसँगै आज त्यो आत्मीयताको स्थानमा एक किसिमको चिसोपन र दूरीले कब्जा जमाएको छ। छिमेकमा घट्दो आत्मीयता केवल एउटा सामाजिक परिवर्तन मात्र होइन , यो आधुनिक जीवनशैलीले मानिसलाई आफ्नो व्यक्तिगत घेरामा खुम्च्याइदिँदा सिर्जित भएको एउटा गम्भीर सांस्कृतिक र भावनात्मक संकट हो। पहिले–पहिले छिमेकी भनेका परिवारकै एक सदस्य जस्ता हुन्थे। घरको भान्सामा के पाक्दैछ भन्ने कुरा छिमेकीलाई थाहा हुन्थ्यो र कहिलेकाहीँ त एक-अर्काको घरमा खानेकुरा बाँडेर खाने चलन थियो। चाडपर्वमा त सबैको घर एउटै जस्तो लाग्थ्यो। आजको समयमा त्यो आत्मीयताको ठाउँ ' प्राइभेसी ' वा गोपनीयताले...