अधुरो प्रतीक्षा: समयको किनारमा एउटा मौन विलाप

 

प्रतीक्षा आफैँमा एउटा यस्तो साधना हो, जसले मानिसलाई धैर्यको अन्तिम सीमासम्म पुर्‍याउँछ। तर जब त्यो प्रतीक्षा 'अधुरो' भन्ने विशेषणसँग जोडिन्छ, तब यो केवल समयको पर्खाइ मात्र रहँदैन, बरु एउटा कहिल्यै निको नहुने घाउ बन्न पुग्छ। प्रेममा मिलनको आशाले गरिने प्रतीक्षामा एउटा छुट्टै मिठास हुन्छ, तर जब थाहा हुन्छ कि जसको बाटो हेरिरहेका छौँ, उनीहरू कहिल्यै फर्किने छैनन्, तब त्यो प्रतीक्षा एउटा मानसिक कारागार जस्तै बन्न पुग्छ। अधुरो प्रतीक्षा एउटा यस्तो शून्यता हो, जहाँ शब्दहरू हराउँछन्, आँसुहरू सुक्छन् र बाँकी रहन्छ त केवल एउटा अनन्त रिक्तता।

मेरो जीवनको एउटा ठूलो हिस्सा त्यही बाटो हेर्दै बित्यो, जहाँबाट तिमी अन्तिम पटक ओझेल परेका थियौ। सुरुमा मलाई लागेको थियो कि यो केवल केही दिनको दूरी हो, केही समयको अन्तराल हो। तर दिनहरू हप्तामा, हप्ताहरू महिनामा र महिनाहरू वर्षमा बदलिँदै जाँदा मेरो प्रतीक्षाको जग बिस्तारै भत्किन थाल्यो। तर अचम्मको कुरा के छ भने, जग भत्किए पनि पर्खालहरू अझै उभिएका छन्। मानिसको मन यति विचित्रको हुँदो रहेछ कि यसले सत्यलाई भन्दा बढी भ्रमलाई प्रेम गर्छ। तिमी फर्किने छैनौ भन्ने कठोर सत्यलाई मेरो मस्तिष्कले त स्वीकार गरिसक्यो, तर यो मुटुले अझै पनि प्रत्येक साझ ढोकाको कापबाट बाहिर चियाउन छोडेको छैन।

अधुरो प्रतीक्षाले मानिसलाई समयको एउटा यस्तो बिन्दुमा कैद गरिदिन्छ, जहाँबाट ऊ न त अगाडि बढ्न सक्छ, न त पछाडि नै फर्किन सक्छ। म आज पनि त्यही दिनमा बाँचिरहेको छु, जुन दिन तिमीले मेरो हात छोडेका थियौ। मेरो लागि क्यालेन्डरका पानाहरू फेरिनुको कुनै अर्थ छैन। बाहिर संसारमा नयाँ भवनहरू बनिरहेका छन्, मानिसहरूका सम्बन्धहरू फेरिइरहेका छन्, प्रविधिले संसारलाई साँघुरो बनाइरहेको छ, तर मेरो भित्री संसारमा समय स्तब्ध छ। म त्यही पुरानो चौतारीमा बसेको छु, त्यही पुरानो गीत गुनगुनाइरहेको छु र त्यही पुरानो बाचाको त्यान्द्रो समातेर बसिरहेको छु। यो एउटा यस्तो यात्रा हो जहाँ यात्री थाकिसक्यो, तर बाटो कहिल्यै सकिँदैन।

प्रतीक्षाको यो लामो शृङ्खलामा स्मृतिहरू नै मेरा सबैभन्दा ठूला शत्रु र साथी दुवै बनेका छन्। कहिलेकाहीँ त लाग्छ, यी यादहरू नभएका भए मलाई कति सजिलो हुन्थ्यो होला। तिम्रो मुस्कान, तिम्रो बोल्ने शैली, तिमीले मलाई जिस्काउँदाको त्यो क्षण—यी सबै कुराहरू अहिले एउटा धारिलो चक्कु झैँ मुटुमा बिझ्छन्। तर फेरि अर्को मनले भन्छ, यदि यी यादहरू पनि रहेनन् भने त मेरो र तिम्रो बीचको अन्तिम कडी पनि टुट्नेछ। त्यसैले म यो पीडालाई पनि जतन गरेर राख्छु। अधुरो प्रतीक्षामा एउटा अनौठो विरोधाभास हुन्छ; मानिस त्यो मान्छेलाई पर्खिरहेको हुँदैन जसले उसलाई छोडेर गयो, बरु ऊ त त्यो 'आफू' लाई पर्खिरहेको हुन्छ जो त्यो मान्छेसँगै कतै हराएको थियो।

वियोगको यो गहिराइमा पुगेपछि मात्र थाहा हुन्छ कि दूरी किलोमिटरमा होइन, मौनतामा नापिन्छ। तिमी हजारौँ माइल टाढा हुँदा पनि मलाई यति धेरै पीडा भएको थिएन, जति आज तिम्रो मौनताले भइरहेको छ। यो मौनता एउटा यस्तो पर्खाल हो, जसलाई न त चिच्याएर भत्काउन सकिन्छ, न त रोएर नै पगाल्न सकिन्छ। अधुरो प्रतीक्षाले मलाई एउटा यस्तो मान्छे बनाइदियो, जो भीडमा भए पनि एक्लो छ। म मानिसहरूसँग कुरा गर्छु, हाँस्छु, काम गर्छु, तर मेरो एउटा हिस्सा सधैँ कतै अर्को संसारमा तिम्रो प्रतीक्षा गरिरहेको हुन्छ। यो एउटा दोहोरो जिन्दगी हो, जहाँ म वर्तमानमा अभिनय गर्छु र विगतमा वास्तविक जीवन बाँच्छु।

अधुरोपनको यो सबैभन्दा ठूलो सजाय यही हो—आफ्नो प्रतीक्षाको कुनै अन्त्य नहुनु। यदि कसैले भनेको भए कि तिमी १० वर्षपछि फर्किनेछौ, म खुसीसाथ ती १० वर्ष काट्ने थिएँ। तर यहाँ त कुनै ग्यारेन्टी छैन, कुनै निश्चितता छैन। यो एउटा यस्तो चिठ्ठा जस्तै हो, जसको नतिजा कहिल्यै आउँदैन। तैपनि, म किन पर्खिरहेको छु? के मलाई साच्चै लाग्छ कि तिमी एकदिन अचानक मेरो अगाडि उभिनेछौ र सबै कुरा पहिले जस्तै हुनेछ? अहँ, मलाई थाहा छ त्यस्तो कहिल्यै हुने छैन। तर यो प्रतीक्षा अब तिम्रो लागि रहेन, यो त मेरो प्रेमको एउटा हिस्सा बनिसक्यो। तिमीलाई पर्खनु नै मेरो प्रेम गर्ने तरिका भएको छ।

प्रेम, स्मृति र अधुरोपन—यी तीनवटै कुराहरू मेरो प्रतीक्षाको मियो हुन्। माया सकिएको होइन, बरु यसले एउटा असाध्यै धैर्यवान रूप धारण गरेको छ। तिमीलाई छोड्न नसकेको यो 'म' अब यही प्रतीक्षाको छायामा आफ्नो बाँकी जीवन बिताउन अभ्यस्त भइसकेको छु। मेरो लागि अब तिमी एउटा व्यक्ति मात्र रहेनौ, तिमी त एउटा यस्तो 'अधुरो नाम' भयौ जसलाई म मेरो अन्तिम चिठीमा पनि पूरा गर्न सक्दिनँ। यो प्रतीक्षाको फल मीठो नहोला, सायद यो फल कहिल्यै लाग्ने पनि छैन, तर यो रुखको जरा मेरो मुटुमा यति गहिरोसम्म गढेको छ कि यसलाई उखेल्नु भनेको मेरो अस्तित्व नै समाप्त पार्नु हो।

रात छिप्पिँदै जाँदा र संसार निद्रामा डुब्दा, मेरो प्रतीक्षा झन् ब्युँझिन्छ। सडकका बत्तीहरू निभ्दै जान्छन्, बतास चल्न छाड्छ, तर मेरो मनको त्यो सानो दियो अझै बलिरहेको हुन्छ। कसैले सोध्छ—"कतिन्जेल पर्खन्छौ?" म भन्छु—"जबसम्म मेरो अन्तिम श्वासले तिम्रो नाम लिन छाड्दैन।" यो मूर्खता होला, यो पागलपन होला, तर साँचो प्रेममा अलिकति पागलपन नभई त त्यो प्रेम नै कहाँ हुन्छ र? अधुरो प्रतीक्षा नै मेरो प्रेमको सबैभन्दा ठूलो स्मारक हो। यसले संसारलाई भन्छ कि कसैले कसैलाई यति धेरै पनि माया गर्न सक्छ कि उसले नफर्किने मान्छेको लागि पनि आफ्नो सिङ्गो जीवन एउटा 'होल्ड' मा राखिदिन सक्छ।

अन्ततः, यो अधुरो प्रतीक्षा नै मेरो जीवनको कथा हो। एउटा यस्तो कथा जसको अन्तिम पाना च्यातिएको छ। म त्यही च्यातिएको पानाको खोजीमा छु, यद्यपि मलाई थाहा छ कि त्यो पाना अब कहिल्यै भेटिने छैन। तिमी फर्किने छैनौ भन्ने सत्यलाई मैले मेरो गहना बनाएको छु। यो वियोगको पीडा, यो भावनात्मक द्वन्द्व र यो कहिल्यै नसकिने दूरी—यही नै अब मेरो संसार हो। म एउटा यस्तो यात्री हुँ जो आफ्नो गन्तव्य भत्किएको थाहा पाउँदा पाउँदै पनि बाटो हिँड्न छोड्दैन। किनकि मेरा लागि यात्रा नै प्रेम हो, र यो अधुरो प्रतीक्षा नै मेरो यात्राको सबैभन्दा सुन्दर र दुखद अनुभव हो। मेरो मौनतामा तिम्रो प्रतीक्षा सधैँ जीवित रहनेछ, एउटा यस्तो दियो बनेर जसले उज्यालो त दिँदैन, तर बाटो बिर्सन पनि दिँदैन।