म आफैँसँग बोलेको रात: एउटा अन्तरात्माको ऐना

 

अध्यारो कोठा, झ्यालबाट छिरेको मधुरो जुनको प्रकाश र घडीको टिक-टिक आवाज—यी सबै साक्षी छन् त्यो रातको, जब मैले पहिलोपटक अरूसँग होइन, आफैँसँग बोल्ने हिम्मत गरेँ। दिनभरिको दौडधुप, मानिसहरूको भीड र कृत्रिम मुस्कानको मुखौटा उतारेर जब म ओछ्यानमा पल्टिएँ, तब मेरो भित्र एउटा अर्कै संसार ब्युँझियो। त्यो रात मौनता यति गहिरो थियो कि आफ्नै मुटुको धडकन पनि एउटा ठूलो ढ्याङ्ग्रो ठोकिए जस्तै सुनिन थाल्यो। मैले महसुस गरेँ, म कति लामो समयदेखि आफूबाटै भाग्दै हिँडिरहेको रहेछु। अरूलाई खुसी पार्ने होडमा, समाजले तोकिदिएको 'सफल' मानिसको परिभाषाभित्र अटाउने प्रयासमा मैले आफ्नै अस्तित्वलाई कतै बिर्सिएको रहेछु। त्यो रात मेरा आँखाहरूले सिलिङमा होइन, आफ्नै विगतका पानाहरूमा हेरिरहेका थिए।

मैले आफैँलाई प्रश्न गरेँ—के म साँच्चै खुसी छु? यो प्रश्न सोध्नेबित्तिकै मेरो भित्र एउटा विद्रोह सुरु भयो। वर्षौँदेखि गुम्सिएका इच्छाहरू, दबाइएका आँसुहरू र नभनिएका पीडाहरू एकैचोटि बाहिर निस्कन खोजे। म आफैँसँग संवाद गरिरहेको थिएँ, तर त्यो संवाद शब्दमा भन्दा बढी भावमा थियो। मैले आफ्ना गल्तीहरूलाई अङ्गालेँ, आफ्ना कमजोरीहरूलाई सुम्सुम्याएँ र आफ्ना असफलताहरूलाई एउटा नयाँ दृष्टिकोणले हेर्ने कोसिस गरेँ। हामी अक्सर अरूका गल्तीहरूमा न्यायमूर्तिको भूमिका खेल्छौँ, तर आफ्ना गल्तीहरूमा भने वकिल बनेर बचाउ गर्छौँ। तर त्यो रात म न त न्यायमूर्ति बनेँ, न त वकिल; म केवल एउटा साक्षी बनेँ। मैले स्वीकार गरेँ कि म पूर्ण छैन, ममा पनि दागहरू छन् र म पनि कतिपय ठाउँमा चुकेको छु।

आफैँसँग बोलेको त्यो रातले मलाई एउटा कुरा प्रस्टसँग बुझायो—हामी बाहिर जतिसुकै ठूलो महल बनाए पनि, यदि भित्रको घर भत्किएको छ भने त्यसको कुनै अर्थ रहँदैन। हामीले लगाउने महँगा लुगाहरूले हाम्रो शरीर त ढाक्छन्, तर मनको नग्नता र रित्तोपनलाई लुकाउन सक्दैनन्। मैले आफैँलाई सोधेँ, "तिमी कसका लागि बाँचिरहेका छौ?" उत्तर आफैँभित्र कतै हराएको थियो। कतिपय सपनाहरू त मेरा आफ्नै रहेनछन्, ती त अरूले ममाथि लादिएका आशाहरू मात्र रहेछन्। त्यो रातको शान्तिमा मैले ती उधारो सपनाहरूलाई बिस्तारै पन्छाउन थालेँ। आफ्नै भित्रको एउटा सानो बालकलाई भेटेँ, जो कतै कुनामा डराएर बसेको थियो। मैले उसलाई आश्वासन दिएँ कि अब म उसलाई कहिल्यै एक्लो छोड्ने छैन।

कहिलेकाहीँ रुनु पनि एउटा ठूलो शक्ति हुँदो रहेछ। त्यो रात मेरा आँखाबाट बगेका आँसुहरू दुःखका मात्र थिएनन्, ती त वर्षौँको बोझ हलुका हुँदा निस्किएका मुक्तिका कणहरू थिए। हरेक थोपा आँसुसँगै मेरो मनको भारी कम हुँदै गयो। मैले आफैँलाई माफ गरिदिएँ—ती सबै कुराका लागि जुन मैले गर्न सकिनँ, र ती सबै कुराका लागि जुन मैले अन्जानमा गरेँ। आत्मसंघर्षको त्यो क्षणमा मैले महसुस गरेँ कि संसारको सबैभन्दा कठिन काम भनेको आफैँलाई चिन्नु र आफैँलाई प्रेम गर्नु रहेछ। हामी अरूको माया पाउनका लागि जे पनि गर्छौँ, तर आफैँलाई माया गर्न भने भुल्छौँ। त्यो रात मैले आफैँलाई पहिलोपटक 'आइ लभ यु' भनेँ, र त्यो कुनै फिल्मी संवाद जस्तो थिएन, त्यो त एउटा गहिरो आत्मबोध थियो।

रात छिप्पिँदै जाँदा बाहिरको संसार झन् शान्त हुँदै गयो, तर मेरो भित्र भने एउटा नयाँ ऊर्जाको सञ्चार भइरहेको थियो। मैले बुझेँ कि मौनता सधैँ रित्तो हुँदैन, यसमा त ब्रह्माण्डका सारा उत्तरहरू लुकेका हुन्छन्। आफैँसँग बोलेको त्यो रात मेरो जीवनको एउटा टर्निङ पोइन्ट बन्यो। त्यसपछि म भीडमा एक्लो हुन छाडेँ, किनकि मसँग मेरो आफ्नै साथ थियो। मैले बुझेँ कि बाहिरको कोलाहलले मलाई तबसम्म विचलित पार्न सक्दैन, जबसम्म मेरो भित्री संसार शान्त रहन्छ। त्यो रातले मलाई एउटा नयाँ मानिस बनाएर बिहानको सूर्यको अगाडि उभ्याइदियो—एउटा यस्तो मानिस जो अब अरूको नजरमा होइन, आफ्नै नजरमा बाँच्न सिक्दै थियो। आफैँसँगको त्यो एउटै रातको संवादले हजारौँ वर्षको अन्योल चिरेको महसुस भयो।