प्रेमसँग अन्तिम बहस: एउटा न्याय नपाइने अदालत

 

संसारका सबैभन्दा ठूला युद्धहरू मैदानमा होइन, मानिसको छातीभित्र लडिन्छन्। आज म र प्रेम एउटा यस्तो मोडमा उभिएका छौँ, जहाँ अब कुनै सम्झौताको गुन्जायस छैन। यो मेरो प्रेमसँगको अन्तिम बहस हो। एउटा यस्तो अदालत, जहाँ म आफैँ वादी हुँ, आफैँ प्रतिवादी र आफैँ न्यायाधीश। तर विडम्बना, यहाँ जतिसुकै प्रमाण पेश गरे पनि न्यायको आशा कतै छैन। मैले प्रेमको आँखामा हेरेर सोधेँ— "तिमीले मलाई के दियौ?" के त्यही केही थान मीठा भ्रमहरू, जसले मलाई वर्षौँसम्म अन्धो बनाइराखे? कि ती अनगिन्ती रातहरू, जहाँ मैले सिरानी भिजाएर बिहानीको प्रतीक्षा गरेँ? प्रेम मौन छ, तर उसको यो मौनता झन् बढी बिझाउने खालको छ।

मैले आफ्नो बहस जारी राखेँ। मैले प्रेमलाई ती सबै बाचाहरूको याद दिलाएँ, जुन एउटा चिसो बताससँगै उडेर गए। हामीले कसम खाएका थियौँ कि समयले जस्तोसुकै परीक्षा लिए पनि हामी हार मान्ने छैनौँ। तर प्रेम, तिमी त पहिलो झरीमै पग्लिएर गयौ। तिमीले मलाई 'हामी' हुनुको सुन्दरता त देखायौ, तर 'म' मात्र बाँकी रहँदाको यो भयानक शून्यता कसरी सहने भन्ने कुरा कहिल्यै सिकाएनौ। तिम्रो यो न्याय कस्तो हो, जहाँ एउटाले सम्पूर्ण समर्पण गर्छ र अर्कोले केवल एउटा बहाना बनाएर हात झिक्छ? यो बहस शब्दहरूको मात्र होइन, यो त मेरा ती रगतका थोपाहरूको हो, जुन मैले यो सम्बन्धको जरामा सिँचेको थिएँ। आज ती सबै जराहरू सुकेर दाउरा भएका छन्, र म त्यही आगोमा आफैँलाई पोलिरहेको छु।

प्रेमले मलाई गिज्याउँदै भन्यो झैँ लाग्यो— "मैले त तिमीलाई संसारकै सबैभन्दा मूल्यवान् अनुभूति दिएको थिएँ।" तर मैले प्रतिवाद गरेँ। हो, अनुभूति त थियो, तर त्यो एउटा यस्तो लागुपदार्थ जस्तो रहेछ जसले सुरुमा त स्वर्गको सयर गराउँछ, तर अन्त्यमा एउटा अँध्यारो खाडलमा लगेर पछारिदिन्छ। मैले प्रेमसँग ती सबै लगानीहरूको हिसाब मागेँ, जुन मैले आफ्नो खुसी, आफ्नो समय र आफ्नो भविष्यका रूपमा गरेको थिएँ। के तिमीसँग मेरो रित्तोपनको कुनै क्षतिपूर्ति छ? के तिमीले मेरो त्यो विश्वास फिर्ता दिन सक्छौ, जुन अब कसैमाथि जाग्नै सक्दैन? यो बहसमा म हार्दैछु भन्ने मलाई थाहा छ, किनकि प्रेमसँग तर्क हुँदैन, त्यहाँ केवल भावनाको एउटा यस्तो जालो हुन्छ जहाँ विवेक सधैँ पराजित हुन्छ।

यो बहसको अन्तिम चरणमा आइपुग्दा म थाकेको छु। मैले बुझेँ कि प्रेम कुनै वस्तु होइन रहेछ जसलाई हिसाब-किताबमा उतार्न सकियोस्। यो त एउटा यस्तो रोग रहेछ, जसको उपचार पनि त्यही रोगमै लुकेको हुन्छ। मैले प्रेमलाई अन्तिम पटक सोधेँ— "यदि तिमी यति धेरै पीडादायी थियौ भने, मेरो जीवनमा किन आयौ?" उत्तरमा केवल एउटा चिसो सन्नाटा छायो। सायद प्रेमले भन्न चाहन्थ्यो कि मलाई नजलाई तिमीभित्रको यो दृढता कहिल्यै जन्मिने थिएन। आज म प्रेमसँगको यो बहस यहीँ टुङ्ग्याउँछु। न त म जितेँ, न त प्रेम नै हार्यो। हामी दुवै एउटा यस्तो विन्दुमा आइपुग्यौँ, जहाँबाट अब अलग हुनु नै एकमात्र सत्य हो। यो बहपछि अब न त कुनै प्रश्न बाँकी छ, न त कुनै उत्तरको अपेक्षा।

अन्त्यमा, मैले प्रेमको शवलाई आफ्नो मुटुको चितामा जलाइदिएँ। अब म यो अदालतबाट बाहिर निस्कँदैछु। बाहिरको संसार उस्तै छ, तर म अब त्यो पुरानो मानिस रहेन। प्रेमसँगको यो अन्तिम बहसले मलाई रित्तो त बनायो, तर सँगसँगै मलाई यो पनि बुझायो कि— कसैलाई प्रेम गर्नु एउटा साहस हो भने, प्रेमको अन्त्यलाई स्वीकार गरेर एक्लै अगाडि बढ्नु त्योभन्दा ठूलो बहादुरी हो। अब म र प्रेमका बीचमा कुनै मुद्दा बाँकी छैन। हामी अब एउटै कथाका दुईवटा यस्ता पात्र हौँ, जो कथा सकिनुअघि नै एकअर्काको सम्झनाबाट बिदा भइसकेका छन्। यो बहसको फैसला यही हो— प्रेम मरे पनि मानिस बाँच्नुपर्छ, आफ्नै लागि र आफ्नै सर्तहरूमा।