नबुझिएको प्रेम: भावनाको एउटा अनौठो र रहस्यमयी संसार

 

प्रेमलाई संसारको सबैभन्दा सुन्दर अनुभूति मानिन्छ, तर यही सुन्दरताभित्र एउटा यस्तो पाटो लुकेको हुन्छ जसलाई कतिपयले जीवनभर बुझ्न सक्दैनन्—त्यो हो 'नबुझिएको प्रेम'। प्रेम सधैँ व्यक्त हुनुपर्छ, शब्दमा पोखिनुपर्छ वा स्पर्शमा महसुस हुनुपर्छ भन्ने छैन। कतिपय प्रेमहरू यस्ता हुन्छन् जो मौनताको गहिराइमा बाँचिरहेका हुन्छन्, जसलाई न त प्रेमीले पूर्ण रूपमा व्यक्त गर्न सक्छ, न त प्रियतमले त्यसको गहिराइ नाप्न सक्छ। नबुझिएको प्रेम एउटा यस्तो अपरिभाषित यात्रा हो, जहाँ यात्रीलाई आफ्नो गन्तव्यको ज्ञान त हुन्छ, तर बाटो सधैँ कुहिरोले ढाकिएको हुन्छ। यो प्रेमको एउटा यस्तो स्वरूप हो जहाँ त्याग, वियोग र भावनात्मक द्वन्द्वको एउटा ठूलो महासागर लुकेको हुन्छ।

हामी अक्सर प्रेमलाई मिलन, सामीप्यता र अधिकारको चश्माबाट हेर्ने गर्छौँ। तर जब प्रेम यी सबै भौतिक परिधिभन्दा माथि उठ्छ, तब यसले एउटा जटिल मोड लिन्छ। नबुझिएको प्रेममा सबैभन्दा ठूलो पीडा नै 'स्पष्टीकरण' को अभाव हो। कतिपय मानिसहरू आफ्नो मायालाई व्यक्त गर्न डराउँछन्, कतिपय परिस्थितिअघि झुक्छन् भने कतिपयले आफ्नो प्रेमलाई यति पवित्र मान्छन् कि त्यसलाई सांसारिक नाम दिनु उचित ठान्दैनन्। एउटा मान्छेले अर्को मान्छेका लागि गरेको निःस्वार्थ त्याग, उसको मौन प्रतीक्षा र उसको सफलतामा टाढैबाट रमाउने त्यो निस्वार्थ भावलाई अक्सर संसारले बुझ्दैन। कहिलेकाहीँ त जसलाई प्रेम गरिएको हो, उसैले पनि त्यो प्रेमको मर्म बुझ्न सक्दैन। यही बुझाइको अभावले गर्दा प्रेम एउटा मिठो सम्झना हुनुको साटो एउटा बिझाउने शूल बन्न पुग्छ।

नबुझिएको प्रेमको एउटा मुख्य पाटो भनेको 'आन्तरिक द्वन्द्व' हो। जब एउटा प्रेमीले आफ्नो प्रेमलाई समाज वा स्वयं प्रिय पात्रले नबुझ्ने डरले मनभित्रै दबाएर राख्छ, तब उसको हृदय एउटा युद्धमैदान बन्न पुग्छ। उसले प्रत्येक पल आफैँसँग लड्नुपर्छ। एकातिर उसको हृदयले प्रेमको अभिव्यक्ति खोजिरहेको हुन्छ भने अर्कोतिर उसको मस्तिष्कले त्यसको परिणाम र अस्वीकारोक्तिको भय देखाइरहेको हुन्छ। यो द्वन्द्वले मानिसलाई मानसिक रूपमा थकाउँछ। उ हाँसिरहेको देखिन्छ, तर उसको हाँसो पछाडि एउटा गहिरो रित्तोपन लुकेको हुन्छ। उ बोल्छ, तर उसका शब्दहरूले उसको वास्तविक भावनाको प्रतिनिधित्व गर्न सक्दैनन्। यही नबुझिएको अवस्थाले गर्दा नै धेरै प्रेम कथाहरू अधुरा रहन्छन्, र ती अधुरा कथाहरू नै पछि गएर 'सम्झनाको बोझ' बन्न पुग्छन्।

समयको गतिसँगै मानिसहरू बदलिन्छन्, परिस्थिति बदलिन्छ, तर नबुझिएको प्रेमको त्यो मधुर तर चिसो अनुभूति कहिल्यै बदलिँदैन। प्रेममा दूरीले मानिसलाई तड्पाउँछ, तर 'नबुझिनु' ले मानिसलाई भित्रैदेखि मार्छ। यदि कसैले हाम्रो प्रेमलाई बुझेर अस्वीकार गर्छ भने त्यो एउटा स्पष्ट पीडा हो, जसलाई समयले निको पार्न सक्छ। तर यदि हाम्रो प्रेम नै बुझिएन भने, त्यो एउटा यस्तो अलमल हो जसले मानिसलाई सधैँ एउटा 'यदि र तर' को संसारमा अल्झाइरहन्छ। "यदि उसले मेरो भावना बुझेको भए के हुन्थ्यो होला?" वा "यदि मैले अलिकति स्पष्टसँग भनेको भए परिस्थिति अर्कै हुन्थ्यो कि?" जस्ता प्रश्नहरूले मानिसलाई जीवनभर लखेटिरहन्छन्। नबुझिएको प्रेम नै वास्तवमा 'अधुरोपन' को सबैभन्दा ठूलो स्रोत हो।

यस किसिमको प्रेममा अक्सर 'वियोग' शरीरले भन्दा पनि भावनाले पहिले नै भइसकेको हुन्छ। जब दुई मानिस सँगै भएर पनि एक-अर्काको मनको गहिराइलाई बुझ्न सक्दैनन्, त्यो जस्तो ठूलो दूरी अरू केही हुँदैन। कहिलेकाहीँ हामी कसैको यति नजिक हुन्छौँ कि हामीलाई लाग्छ हामीले उसलाई बुझ्यौँ, तर वास्तवमा हामीले उसको बाहिरी आवरणलाई मात्र चिनेका हुन्छौँ। साँचो प्रेम त त्यो हो जसले शब्द नभनी नै आँखाको भाषा बुझ्न सक्छ। तर जब आँखाका भाषा र मौनताको अर्थ अर्कै लगाइन्छ, तब प्रेमको गला निमोठिन्छ। नबुझिएको प्रेमले मानिसलाई एउटा यस्तो 'अन्तिम चिठी' लेख्न बाध्य बनाउँछ, जुन चिठी कहिल्यै सम्बन्धित व्यक्तिसम्म पुग्दैन। त्यो चिठी केवल मनको दराजमा थन्किन्छ र बिस्तारै 'प्रेमपछिको बाँकी धुलो' मा परिणत हुन्छ।

स्मृतिहरूले घेरेको रातमा जब मानिसले आफ्नो विगतलाई पल्टाएर हेर्छ, तब उसले पाउँछ कि सबैभन्दा बढी दुख्ने कुरा तिनै हुन् जुन 'भन्न बाँकी' थिए वा 'बुझाउन बाँकी' थिए। नबुझिएको प्रेममा एउटा अनौठो पवित्रता पनि हुन्छ। यसमा कुनै सर्त हुँदैन, कुनै लेनदेन हुँदैन। यो एउटा यस्तो एकतर्फी साधना जस्तै हो, जहाँ साधकलाई फलको कुनै आशा हुँदैन। उसले केवल प्रेम गरिरहन्छ, किनकि प्रेम गर्नु नै उसको अस्तित्वको आधार बनिसकेको हुन्छ। यस्तो प्रेममा हुने पीडाले मानिसलाई सिर्जनात्मक बनाउन सक्छ। संसारका धेरै महान् कविता, संगीत र कलाका कृतिहरू यही नबुझिएको र अधुरो प्रेमको जगमा उभिएका छन्। जब भावनाहरूले निकास पाउँदैनन्, तब तिनीहरू कला बनेर पोखिन्छन्।

नबुझिएको प्रेमले सिकाउने सबैभन्दा ठूलो पाठ भनेको 'धैर्य र स्वीकारोक्ति' हो। यसले हामीलाई सिकाउँछ कि संसारमा सबै कुरा हाम्रो इच्छा अनुसार हुँदैनन्। कहिलेकाहीँ हामीले आफ्नो सर्वश्रेष्ठ प्रेम दिँदा पनि त्यसको कदर हुँदैन वा त्यो सही ढङ्गले बुझिँदैन। यस्तो अवस्थामा आफूलाई सम्हाल्नु र अगाडि बढ्नु नै जीवनको सबैभन्दा ठूलो चुनौती हो। "माया सकिएको होइन," बरु मायाले अब एउटा यस्तो रूप लिएको छ जहाँ यो केवल एकान्तको साथी र निद्रा नलाग्ने रातहरूको गीत बनेको छ। तिमी बिना पनि म बाँच्न त सक्छु, तर त्यो बाँच्नुमा तिम्रो नबुझिएको प्रेमको एउटा स्थायी छायाँ सधैँ रहिरहनेछ।

अन्ततः, नबुझिएको प्रेम नै प्रेमको सबैभन्दा रहस्यमयी र शक्तिशाली रूप हो। यो एउटा यस्तो 'अधुरो नाम' हो जसलाई कसैले पुकार्दैन, तर जसको प्रतिध्वनि प्रेमीको हृदयमा सधैँ गुञ्जिरहन्छ। यसमा वियोग छ, तर त्यो वियोगमा पनि एउटा अनौठो सामीप्यता लुकेको छ। यसमा दूरी छ, तर त्यो दूरीले मनलाई झन् नजिक ल्याइदिन्छ। यदि तपाईंको प्रेम पनि बुझिएको छैन भने, निराश नहुनुहोस्। किनकि बुझिएका कुराहरू त व्याख्यामा सीमित हुन्छन्, तर नबुझिएका कुराहरू अनन्तसम्म जीवित रहन्छन्। यो नबुझिएको प्रेम नै हो जसले हामीलाई मानिस हुनुको वास्तविक अर्थ र भावनाको गहिराइ नाप्न सिकाउँछ। यसलाई एउटा बोझ होइन, बरु आफ्नो जीवनको एउटा यस्तो अध्याय मान्नुहोस् जसले तपाईंलाई अरूभन्दा अलि फरक, अलि गहिरो र अलि बढी संवेदनशील बनाएको छ। र यो नबुझिएको प्रेम नै मेरो र तिम्रो बीचको त्यो अदृश्य धागो हो, जसले हामीलाई भौतिक रूपमा अलग भए पनि भावनात्मक रूपमा सधैँ जोडेर राख्नेछ।