प्रेमपछि बाँकी धुलो

 

प्रेम जब एउटा उत्कर्षमा पुगेर अचानक टुट्छ, तब त्यहाँ केही पनि बाँकी रहँदैन भन्नु गलत होला। त्यहाँ बाँकी रहन्छ त केवल एउटा मसिनो, अदृश्य र बिझाउने धुलो। यो धुलो कुनै बाहिरी संसारको फोहोर होइन, बरु यो त ती विशाल सपनाहरू, बाचाहरू र आत्मीयताका ढिक्काहरू फुटेर बनेका मसिना कणहरू हुन्। जब प्रेमको भव्य महल ढल्छ, तब इँटा र सिमेन्ट त देखिन्छन्, तर ती दुई आत्मालाई जोड्ने जुन एउटा अदृश्य ऊर्जा थियो, त्यो बिस्तारै धूलोमा परिणत हुन्छ र हाम्रो जीवनको प्रत्येक कुनाकाप्चामा थेग्रिन पुग्छ।

सुरुमा प्रेम एउटा रंगीन कुहिरो जस्तो हुन्छ, जसले संसारलाई सुन्दर र उज्यालो देखाउँछ। तर समयको अन्तरालसँगै जब त्यो कुहिरो फाट्छ र प्रेम वियोगमा बदलिन्छ, तब बाँकी रहेको शून्यतामा त्यही 'धुलो' उड्न थाल्छ। यो धुलोका कणहरू सम्झनाका साना-साना अंश हुन्। कहिलेकाहीँ पुरानो किताब पल्टाउँदा त्यहाँबाट खस्ने सुकेको फूलको थुङ्गामा यो धुलो भेटिन्छ। कहिलेकाहीँ सँगै हिँडेका बाटाहरूमा बतास चल्दा आँखामा बिझाउने बालुवाका कणहरूमा यो धुलो महसुस हुन्छ। प्रेमपछिको यो धुलो यति सूक्ष्म हुन्छ कि यसलाई बढारेर फाल्न सकिँदैन, न त यसलाई पानीले पखालेरै सफा गर्न सकिन्छ।

यो धुलो हाम्रो अस्तित्वको ऐनामा टाँसिन पुग्छ। हामी जतिसुकै नयाँ सम्बन्धको उज्यालो खोजौँ वा नयाँ बाटो रोजौँ, ऐनामा हेर्दा आफ्नै अनुहार स्पष्ट देखिँदैन। विगतको त्यो प्रेमको धुलोले हाम्रो दृष्टि धमिलो बनाइदिन्छ। हामी अरू कसैलाई हेरिरहेका हुन्छौँ, तर त्यो धमिलोपनामा अर्कै कसैको आकृति खोजिरहेका हुन्छौँ। प्रेमपछि बाँकी रहेको यो धुलोले मानिसलाई भित्रैदेखि खिया लगाउन थाल्छ। जसरी फलामलाई खियाले बिस्तारै खाँदै जान्छ, त्यसरी नै अधुरो प्रेमको यो अवशेषले मानिसको उत्साह, विश्वास र संवेगहरूलाई सुकाउँदै लैजान्छ।

स्मृतिहरू जब धूलो बन्छन्, तब ती झनै खतरनाक हुन्छन्। ठोस स्मृतिलाई त हामी पन्छाउन सक्छौँ, तर हावामा मिसिएको धुलोलाई कसरी रोक्ने? तिमीले बोलेका ती प्रिय शब्दहरू अब हावामा मिसिएर मेरो वरिपरि उडिरहेका छन्। तिम्रो उपस्थितिको त्यो सुगन्ध अब एउटा पुरानो दराजको कुनामा थुप्रिएको धुलोमा परिणत भएको छ। प्रेमपछिको यो अवस्था एउटा रित्तो घर जस्तै हो, जहाँ मानिस त कोही छैन, तर भित्ताहरूमा वर्षौँदेखि जमेको धुलोले त्यहाँ कहिलेकाहीँ जीवन थियो भन्ने गवाही दिइरहन्छ।

अधुरोपनको यो धूलोले हामीलाई वर्तमानमा बाँच्न दिँदैन। हामी जति अगाडि बढ्न खोज्छौँ, त्यति नै यो धुलोले हाम्रो पाइला भारी बनाइदिन्छ। प्रेममा हुँदा हामी आकाश छुने कुरा गर्थ्यौँ, तर प्रेम सकिएपछि हामी त्यही भुइँको धुलोमा खुम्चिन विवश हुन्छौँ। यो धुलो नै हाम्रो प्रेमको अन्तिम सत्य हो। यो हार होइन, न त यो पूर्णविराम नै हो। यो त केवल एउटा यस्तो अवस्था हो जहाँ प्रेम आफ्नो रूप बदलेर हाम्रो जीवनको एउटा नदेखिने तर महसुस गरिने अंश बनेर रहिरहन्छ। प्रेमपछिको यो बाँकी धुलो नै वास्तवमा हाम्रो परिपक्वताको प्रमाण हो, जसले हामीलाई सिकाउँछ कि संसारमा कुनै पनि कुरा स्थायी छैन, तर ती कुराहरूले छोडेर जाने छाप भने मेटिन निकै कठिन हुन्छ।