माया, म र मौनता: एउटा त्रिकोणात्मक आत्मसंघर्ष

 

जीवनको कुनै यस्तो मोड आउँदो रहेछ जहाँ शब्दहरू निकै साना र अर्थहीन लाग्न थाल्छन्। त्यहाँ केवल तीनवटा कुराहरू मात्र बाँकी रहन्छन्—एउटा गहिरो माया, एउटा रित्तो म र एउटा अनन्त मौनता। यी तीन तत्वहरूका बीचमा जेलिएको मेरो अस्तित्व अहिले एउटा यस्तो चौबाटोमा उभिएको छ, जहाँबाट कता जाने भन्ने कुनै निश्चित दिशा छैन। मायाले मलाई बोल्न सिकाएको थियो, तर त्यही मायाले आज मलाई मौनताको यस्तो गहिराइमा पुर्‍याइदियो जहाँ आफ्नै आवाज पनि पराई लाग्न थालेको छ। जब माया र म एकअर्काको आमनेसामने हुन्छौँ, तब बीचमा मौनता एउटा विशाल पर्खाल बनेर उभिदिन्छ। यो पर्खाल न त तोड्न सकिन्छ, न त नाघेर पारि जान नै।

मायाको परिभाषा मानिसपिच्छे फरक होला, तर मेरो लागि माया एउटा यस्तो समर्पण थियो जसले मलाई 'म' बाट 'हामी' मा रूपान्तरण गरिदियो। तर जब त्यो 'हामी' को सपना टुट्यो, तब बाँकी रहेको यो 'म' पहिलेभन्दा धेरै गुणा एक्लो र कमजोर महसुस गर्न थाल्यो। मायामा हुँदा मौनता पनि एउटा मधुर संगीत जस्तो लाग्थ्यो। त्यतिबेला नबोलीकन पनि सबै कुरा बुझिन्थ्यो, आँखाका नानीहरूले नै हृदयका कथाहरू सुनाउँथे। तर आज त्यही मौनता एउटा धारिलो चक्कु जस्तो भएको छ, जसले हरेक पल मेरो मनलाई रेटिरहन्छ। म बोल्न त चाहन्छु, तर कोसँग? के भन्ने? र किन भन्ने? यी प्रश्नहरूले मेरो कण्ठलाई यति धेरै थिचेका छन् कि अब मेरो मुखबाट शब्द होइन, केवल एउटा तातो सुस्केरा मात्र निस्कन्छ।

म र मौनता अहिले अभिन्न मित्र जस्तै भएका छौँ। म जहाँ जान्छु, मौनता मेरो छाया बनेर पछ्याइरहन्छ। भीडभाडयुक्त बजारमा होस् वा एकान्त कोठामा, म आफैँभित्रको मौनतासँग संवाद गरिरहेको हुन्छु। यो मौनता बाहिरबाट हेर्दा शान्त देखिन्छ, तर यसको भित्र एउटा ठूलो आँधी लुकेको छ। यो आँधीमा मेरा ती सबै रहरहरू उडिरहेका छन्, जुन मैले तिम्रो मायाको जगमा उभिएर बुनेको थिएँ। मायाले मानिसलाई कतिसम्म निरिह बनाउँदो रहेछ भन्ने कुराको साक्षी मेरो यो वर्तमान अवस्था हो। म आफैँलाई प्रश्न गर्छु—के माया गर्नु मेरो गल्ती थियो? वा मायालाई बुझ्न नसक्नु मेरो कमजोरी? तर मौनताले यसको कुनै उत्तर दिँदैन, यसले केवल मेरो रिक्ततालाई अझ प्रगाढ बनाइदिन्छ।

मेरो अस्तित्वको यो त्रिकोणमा माया एउटा मीठो भ्रम जस्तो भएको छ, जुन कहिल्यै सत्य हुन सकेन। 'म' एउटा यस्तो पात्र हुँ, जो आफ्नै कथामा हराइरहेको छ। र 'मौनता' त्यो कथाको अन्तिम पूर्णविराम हो, जसले सबै कुराको अन्त्य गरिदिएको छ। हामी अक्सर सोच्छौँ कि बोलेर मात्र समस्याको समाधान हुन्छ, तर कहिलेकाहीँ यस्तो अवस्था आउँछ जहाँ बोल्नु भनेको घाउलाई अझ बढी कोट्याउनु मात्र हुन्छ। त्यसैले, मैले मौनतालाई नै आफ्नो साथी रोजेको छु। यो मौनतामा तिम्रो मायाको प्रतिध्वनि अझै पनि सुनिन्छ। तिमीले बोलेका ती प्रिय शब्दहरू, तिम्रो हाँसोको झन्कार, र तिम्रो सामीप्यताको न्यानोपन—यी सबैलाई मैले मेरो मौनताको ढुकुटीमा सुरक्षित राखेको छु।

माया, म र मौनताको यो लुकामारी कहिलेसम्म चल्ने हो, मलाई थाहा छैन। तर एउटा कुरा पक्का छ—मायाले मलाई जति धेरै तोड्यो, मौनताले मलाई त्यति नै धेरै बलियो बनाउँदै लगिरहेको छ। यो एउटा यस्तो शक्ति हो जसले मलाई संसारको कोलाहलबाट अलग राखेर आफैँलाई चिन्न मद्दत गरिरहेको छ। हुन सक्छ, कुनै दिन यो मौनता तोडिनेछ र म फेरि एउटा नयाँ शब्द, एउटा नयाँ वाक्य र एउटा नयाँ जीवनको सुरुवात गर्नेछु। तर त्यतिन्जेलसम्म, म यो मौनतामै रमाउन चाहन्छु, किनकि यही मौनताभित्रै तिम्रो मायाको सबैभन्दा शुद्ध स्वरूप अझै पनि जीवित छ। म हराए पनि, माया अधुरो रहे पनि, यो मौनताले हाम्रो कथालाई सधैँका लागि अमर बनाइराख्नेछ।