प्रेमको शवयात्रा: एउटा जीवित लासको अन्तिम यात्रा

 

प्रेम जब मर्छ, तब यसले कुनै भौतिक शरीरले जस्तो दुर्गन्ध फैलाउँदैन, बरु यसले त आत्मालाई नै मसानघाट बनाइदिन्छ। प्रेमको शवयात्रा संसारकै सबैभन्दा विचित्र र मौन यात्रा हो, जहाँ मलामी जाने कोही हुँदैनन्। यहाँ काँध दिने मानिसहरू हुँदैनन्, न त शङ्खको ध्वनि नै सुनिन्छ। यो यात्रा त केवल एउटा टुटेको मानिसको मुटुभित्र चल्छ, जहाँ ऊ आफैँ मृतक हुन्छ र आफैँ एक्लो मलामी। जब विश्वासको हत्या हुन्छ र भावनाहरूको सास रोकिन्छ, तब सुरु हुन्छ—'प्रेमको शवयात्रा'। यो एउटा यस्तो क्षण हो, जहाँ हामीले वर्षौँदेखि सिँचेको, हुर्काएको र पुजेको सम्बन्धलाई आफ्नै हातले बिदा गर्नुपर्ने हुन्छ।

यो शवयात्राको सुरुवात त्यहीँबाट हुन्छ, जहाँ अन्तिम पटक एकअर्काको आँखामा हेर्दा कुनै चमक भेटिँदैन। ती आँखाहरू, जो कहिलेकाहीँ ब्रह्माण्डकै सबैभन्दा सुरक्षित आश्रय लाग्थे, अहिले केवल चिसो सिसा जस्ता भएका छन्। प्रेमको शवलाई हामीले आफ्ना सपनाहरूको कात्रोले बेरेका हुन्छौँ। ती सपनाहरू, जसमा हामीले सँगै एउटा घर बनाउने, सँगै बुढो हुने र सँगै संसार घुम्ने कसम खाएका थियौँ। आज ती सबै सपनाहरू केवल एउटा निर्जीव भारी भएका छन्। यस यात्रामा हिँड्दै गर्दा गोडाका पाइलाहरू यति गह्रौँ हुन्छन् कि मानौँ सिङ्गो हिमाल नै काँधमा छ। हरेक पाइलामा विगतका ती मीठा यादहरूले बाटो छेक्न खोज्छन्, तर समयको निष्ठुरी बहावले हामीलाई अगाडि धकेलिरहन्छ।

प्रेमको शवयात्रामा कुनै रुवाबासी हुँदैन, यहाँ त केवल एउटा भयानक सन्नाटा हुन्छ। यो सन्नाटा यति चर्को हुन्छ कि यसले मस्तिष्कका नसाहरू नै चुँडाइदिन खोज्छ। हामीले ती सबै मेसेजहरू, ती सबै उपहारहरू र ती सबै निशानीहरूलाई एउटा अर्थहीन थुप्रोमा परिणत भएको देख्छौँ। प्रेमको चिता बनाउनका लागि हामीलाई अरू कुनै दाउरा चाहिँदैन; हाम्रा आफ्नै अधुरा रहरहरू र तोडिएका बाचाहरू नै यसका लागि पर्याप्त हुन्छन्। जब हामी त्यो चितामा आगो लगाउँछौँ, तब डढ्ने केवल सम्बन्ध मात्र हुँदैन, बरु त्यससँगै हाम्रो एउटा सिङ्गो कालखण्ड र हाम्रो एउटा विशेष व्यक्तित्व पनि खरानी हुन्छ। त्यो धुवाँसँगै उडेर जाने ती पलहरू फेरि कहिल्यै फर्किएर आउँदैनन्।

यो यात्राको सबैभन्दा पीडादायी पक्ष भनेको 'स्वीकारोक्ति' हो। हामी अझै पनि चाहन्छौँ कि कसैले आएर भनिदियोस्—"यो सबै झुट हो, तिम्रो प्रेम अझै जीवित छ।" तर वास्तविकताको चिसो हावाले हामीलाई ब्युँझाइदिन्छ। प्रेमको शवयात्रा सकिएपछि जब मानिस घर फर्कन्छ, तब उसले एउटा कुरा महसुस गर्छ—उसको वरिपरिको संसार त उस्तै छ, मानिसहरू हाँसिरहेका छन्, गाडीहरू गुडिरहेका छन्, तर उसको भित्रको संसार भने पूर्ण रूपमा उजाड भएको छ। अब त्यहाँ न त कुनै मन्दिर बाँकी छ, न त कुनै देवता। त्यहाँ केवल एउटा रित्तो मसानघाट छ, जहाँ कहिलेकाहीँ सम्झनाका भूतहरूले तर्साइरहन्छन्।

अन्त्यमा, प्रेमको शवयात्राले मानिसलाई एउटा नयाँ र कठोर जन्म दिन्छ। खरानी भइसकेको प्रेमबाट फेरि नयाँ पालुवा पलाउन समय लाग्छ, र सायद त्यो कहिल्यै पहिले जस्तो हुँदैन। यो यात्राले सिकाउँछ कि संसारमा कुनै पनि कुरा अमर छैन, यहाँसम्म कि त्यो प्रेम पनि, जसका लागि हामीले ज्यान दिन तयार थियौँ। प्रेमको शवयात्रा पछि बाँकी रहने भनेको केवल एउटा वैराग्य हो। यो वैराग्यले मानिसलाई सिकाउँछ कि अब कसैमाथि निर्भर हुनु हुँदैन। प्रेम मरे पनि मानिस बाँच्नुपर्छ, तर त्यो जीवन अब पहिलेको जस्तो उत्सव हुँदैन; त्यो त केवल एउटा रित्तो अस्तित्वको निरन्तरता मात्र हुन्छ। यो शवयात्राको अन्तिम गन्तव्य भनेको—आफ्नै भित्रको त्यो शून्यतालाई स्वीकार गर्नु र त्यही शून्यतामा शान्ति खोज्नु हो।