सम्झनाको सहर: एउटा सुनसान तर कोलाहलपूर्ण गन्तव्य

 

हाम्रो मस्तिष्कभित्र एउटा यस्तो सहर छ, जहाँ समय कहिल्यै अगाडि बढ्दैन। त्यहाँका सडकहरू, चोकहरू र पुराना घरका झ्यालहरू सधैँ एउटै रङ्गमा रङ्गिएका हुन्छन्। यो 'सम्झनाको सहर' हो—एउटा यस्तो ठाउँ जहाँ हामी भौतिक रूपमा कहिल्यै पुग्न सक्दैनौँ, तर मानसिक रूपमा कहिल्यै त्यहाँबाट निस्कन पनि सक्दैनौँ। जब बाहिरी संसारको कोलाहलले हामीलाई थकाउँछ, तब हामी बिस्तारै आँखा चिम्लेर यही सहरको गल्लीमा हराउन पुग्छौँ। यहाँ न त कुनै नयाँ मानिस भेटिन्छन्, न त कुनै नयाँ घटना नै घट्छन्; यहाँ त केवल ती पात्रहरू छन् जसले हाम्रो जीवनको कुनै कालखण्डमा एउटा गहिरो छाप छोडेर गएका छन्। यो सहर बाहिरबाट हेर्दा शान्त र सुनसान देखिन्छ, तर यसको भित्र हजारौँ भावनाहरूको एउटा भयानक कोलाहल चलिरहेको हुन्छ।

यो सहरका गल्लीहरू निकै रहस्यमयी छन्। कहिलेकाहीँ एउटा सानो बासना, एउटा पुरानो गीत वा कसैको मधुरो मुस्कानले हामीलाई यो सहरको त्यो कुनामा पुर्‍याइदिन्छ, जुन हामीले वर्षौँदेखि बिर्सन खोजिरहेका थियौँ। यहाँ ती सबै कुराहरू सुरक्षित छन्, जुन समयको बहावले हामीबाट खोसेर लग्यो। पहिलो प्रेमको त्यो अबोध संवाद, बाल्यकालको त्यो निस्फिक्री दौड, र आमाको हातले खुवाएको त्यो गाँस—यी सबै यो सहरका अमूल्य सम्पत्ति हुन्। तर यो सहरमा खुसी मात्र छैन, यहाँ दुःखका ठूला-ठूला महलहरू पनि छन्। ती महलका कोठाहरूमा हाम्रा गल्तीहरू, हाम्रा अधुरा इच्छाहरू र ती प्रिय मानिसहरूका अनुहारहरू कैद छन्, जसले हामीलाई बीच बाटोमै छोडेर गए। सम्झनाको यो सहरमा हिँड्नु भनेको आफ्नै विगतको ऐनासँग साक्षात्कार गर्नु हो, जहाँ हरेक प्रतिबिम्बले एउटा नमीठो सत्य ओकलिरहेको हुन्छ।

यस सहरको सबैभन्दा अनौठो कुरा के हो भने, यहाँको मौसम कहिल्यै बदलिँदैन। यहाँ सधैँ त्यही साँझको मधुरो उज्यालो हुन्छ, जतिबेला हामी कसैको पर्खाइमा थियौँ। यहाँ सधैँ त्यही झरी परिरहन्छ, जसमा हामी कसैको सम्झनामा भिजेका थियौँ। हामी जति नै टाढा भाग्न खोजे पनि यो सहरले हामीलाई आफ्नो चुम्बकीय शक्तिले तानिरहन्छ। कहिलेकाहीँ त मलाई लाग्छ, हामी वास्तवमा वर्तमानमा बाँचिरहेकै छैनौँ; हामी त केवल सम्झनाको यो सहरका स्थायी बासिन्दा हौँ, जो केही समयका लागि मात्र बाहिरी संसारमा अभिनय गर्न निस्कन्छौँ। हाम्रो खुसी, हाम्रो आँसु र हाम्रो व्यक्तित्वको जग यही सहरको माटोमा गाडिएको छ। जब हामी एक्लो हुन्छौँ, तब यो सहरका चिसा भित्ताहरूले हामीसँग कुरा गर्न थाल्छन्।

सम्झनाको सहरमा हिँड्नु जोखिमपूर्ण पनि छ। यहाँ धेरै बेर अलमलिँदा मानिसले वर्तमानको बाटो भुल्न सक्छ। कतिपय मानिसहरू यही सहरका पुराना गल्लीहरूमा यति नराम्ररी हराउँछन् कि उनीहरूका लागि आउने भोलि भन्दा बितेको हिजो नै प्यारो हुन थाल्छ। तर, यो सहर नै त हो जसले हामीलाई 'मान्छे' बनाइराख्छ। जसको भित्र सम्झनाको यस्तो सहर हुँदैन, ऊ त केवल एउटा यन्त्र मात्र हो। हाम्रा चोटहरूले हामीलाई सिकाएका पाठहरू र हाम्रा प्रेमले दिएका न्यानोपनहरू यही सहरका भण्डारमा सुरक्षित रहन्छन्। यो सहर एउटा यस्तो पुस्तकालय हो, जहाँ हाम्रा आफ्नै जीवनका पानाहरू सजिएका छन्। हामीले ती पानाहरू चाहेर पनि च्यात्न सक्दैनौँ, मात्र तीमाथि जमेको धुलो झार्न सक्छौँ।

अन्ततः, सम्झनाको सहर हामी सबैको साझा र नितान्त व्यक्तिगत संसार हो। यहाँको एउटा कुनामा हाम्रो सफलताको उत्सव मनाइन्छ भने अर्को कुनामा हाम्रो वियोगको शोक सभा चलिरहेको हुन्छ। यो सहर कहिल्यै मर्दैन, बरु समयसँगै यसको सिमाना अझ फैलिँदै जान्छ। हामीले आज जे भोगिरहेका छौँ, त्यो भोलि यही सहरको एउटा नयाँ इँटा बन्नेछ। त्यसैले, यो सहरसँग डराउनु पर्दैन, बरु यसलाई आफ्नै अस्तित्वको एउटा सुन्दर हिस्सा मान्नुपर्छ। जबसम्म हामीभित्र यो सहर जीवित रहन्छ, तबसम्म हाम्रा प्रिय मानिसहरू र हाम्रा सपनाहरू कहिल्यै मर्ने छैनन्। सम्झनाको सहर वास्तवमा हाम्रो आत्माको त्यो घर हो, जहाँ पुगेपछि मात्र हामीले आफूलाई पूर्ण रूपमा चिन्न सक्छौँ।