क्षणको उज्यालो

 

क्षणको उज्यालो—एउटा यस्तो चम्किलो र रहस्यमय विन्दु हो, जहाँ सम्पूर्ण ब्रह्माण्डको शक्ति एउटै पलमा केन्द्रित हुन आइपुग्छ। हामी घन्टा, दिन र वर्षका लामा हिसाबहरूमा बाँच्छौँ, तर जीवनको वास्तविक अर्थ ती लामा कालखण्डहरूमा होइन, बरु एउटा सानो 'क्षण' को उज्यालोमा लुकेको हुन्छ। यो त्यो उज्यालो हो जसले अँध्यारोको विशाल पर्वतलाई एकै झिल्कोमा खरानी बनाइदिने सामर्थ्य राख्छ। एउटा क्षण, जसमा कुनै नयाँ विचार जन्मन्छ; एउटा क्षण, जसमा कसैको आँखामा प्रेमको पहिलो किरण देखिन्छ; र एउटा क्षण, जसमा मानिसले आफ्नै अस्तित्वको बोध गर्छ—यिनै साना क्षणहरूले नै इतिहासको दिशा र मानिसको नियति बदल्ने गर्छन्।

हामी सधैँ 'भोलि' को खोजीमा भौँतारिइरहेका हुन्छौँ, तर भोलि एउटा यस्तो क्षितिज हो जुन हामी नजिक पुग्दा झन् टाढा भाग्छ। हाम्रो हातमा जे छ, त्यो केवल यो 'क्षण' मात्र हो। क्षणको उज्यालो एउटा सानो सलाईको काँटी जस्तै हो, जसले आफ्नो छोटो आयुमा पनि अन्धकारलाई चुनौती दिन्छ। यो उज्यालो निकै तीखो र धारिलो हुन्छ, किनकि यसले ढिलासुस्ती र बहानाबाजीलाई कुनै स्थान दिँदैन। यदि तपाईँले यो क्षणको उज्यालोलाई चिन्न सक्नुभएन भने, यो बिजुलीको चमक जस्तै पलाउन नपाउँदै बिलाएर जान्छ। समयको यो विशाल समुद्रमा हामी केवल एउटा सानो थोपा हौँ, र त्यो थोपाको चमक नै हाम्रो वास्तविक परिचय हो।

क्षणको उज्यालोमा एउटा यस्तो इमानदारी हुन्छ, जुन वर्षौँको योजनामा पनि भेटिँदैन। जब कसैले विपत्तिको बेला अर्कोलाई बचाउन हात फैलाउँछ, त्यो क्षणको उज्यालोमा मानवताको सम्पूर्ण पराकाष्ठा झल्किएको हुन्छ। त्यहाँ कुनै तर्क हुँदैन, कुनै नफा-नोक्सानको हिसाब हुँदैन; त्यहाँ त केवल एउटा शुद्ध र पवित्र आवेग हुन्छ। कला र सिर्जनाको क्षेत्रमा पनि क्षणको उज्यालो नै निर्णायक हुन्छ। एउटा चित्रकारले क्यानभासमा रङ भर्दै गर्दा अचानक जुन 'प्रेरणा' को झिल्को पाउँछ, त्यो क्षणको उज्यालोले नै साधारण चित्रलाई कालजयी कृतिमा रूपान्तरण गरिदिन्छ। त्यो उज्यालोलाई पकड्न सक्नु नै कलाकारको सबैभन्दा ठूलो चुनौती र सफलता हो।

तर क्षणको उज्यालो सधैँ सुखद मात्र हुँदैन; यो कहिलेकाहीँ निकै क्रूर र विदारक पनि हुन्छ। सत्यको एउटा सानो क्षण, जसले वर्षौँदेखि पालिरहेको भ्रमलाई चकनाचुर पारिदिन्छ, त्यो उज्यालो सहन निकै गाह्रो हुन्छ। जब कसैको विश्वास टुट्छ वा जब मृत्युको मुखमा पुगेको मानिसले जीवनको व्यर्थता बुझ्छ, त्यो क्षणको उज्यालोमा एउटा यस्तो धार हुन्छ जसले आत्मालाई नै चिरिदिन्छ। यद्यपि, त्यो पीडादायी उज्यालो नै मानिसलाई वास्तविक मुक्तितर्फ डोर्याउने पहिलो पाइला हो। भ्रमको अँध्यारोमा सुख चैनले सुत्नुभन्दा सत्यको क्षणिक उज्यालोमा जागेर छटपटाउनु नै चेतनाको उच्च स्वरूप हो।

हाम्रो आजको जीवन क्षणको उज्यालोबाट टाढा हुँदै गइरहेको छ। हामी यति धेरै हतारमा छौँ कि हामीले एउटा फूल फक्रेको क्षण, एउटा बालकको पहिलो हाँसो, वा आकाशमा रङ बदलिएको त्यो छोटो पललाई हेर्ने फुर्सदै पाउँदैनौँ। हामी 'महत्वपूर्ण' कामहरूको पछाडि दौडिरहेका छौँ, तर ती महत्वपूर्ण कामहरूको जग नै यिनै साना क्षणहरूले बनेका हुन्छन्। क्षणको उज्यालोलाई बेवास्ता गर्नु भनेको जीवनको स्वादलाई नचाखी निल्नु जस्तै हो। जब हामी वर्तमानको यो सानो झ्यालबाट बाहिर हेर्न छोड्छौँ, तब हाम्रो जीवन केवल एउटा यान्त्रिक प्रक्रिया मात्र बन्न पुग्छ, जहाँ धड्कन त चल्छ तर स्पन्दन हुँदैन।

क्षणको उज्यालोले हामीलाई 'वर्तमानको पूजा' गर्न सिकाउँछ। यसले भन्छ कि मुक्ति कतै टाढाको गन्तव्य होइन, बरु यो त हरेक साससँगै उपलब्ध एउटा अवसर हो। यदि हामीले यो क्षणमा शान्ति र आनन्द फेला पार्न सकेनौँ भने, हामीले संसारको कुनै पनि कुनामा वा भविष्यको कुनै पनि विन्दुमा त्यसलाई प्राप्त गर्न सक्ने छैनौँ। क्षणको उज्यालो एउटा यस्तो कसी हो, जहाँ हाम्रो धैर्यता र जागरुकताको परीक्षा हुन्छ। जो मानिस क्षणको महत्व बुझ्छ, उ कहिल्यै गरिब हुँदैन, किनकि उसले हरेक पलमा ब्रह्माण्डको एउटा नयाँ उपहार पाइरहेको हुन्छ।

प्रकृतिको भाषामा क्षणको उज्यालो झन् स्पष्ट देखिन्छ। पहाडका टाकुरामा ठोक्किएर फर्कने घामको पहिलो किरण, पानीको थोपामा टल्किएको इन्द्रेणी, वा एउटा तारा खसेको त्यो संक्षिप्त समय—यी सबैले हामीलाई क्षणको सुन्दरता र यसको अनित्यताको बारेमा बताइरहेका हुन्छन्। प्रकृतिको यो संगीतमा कुनै पुनरावृत्ति हुँदैन; हरेक क्षण आफैँमा मौलिक र अन्तिम हुन्छ। हामी पनि प्रकृतिका हिस्सा हौँ, तर हामीले समयलाई एउटा रेखीय वस्तु ठान्यौँ, जबकि समय त क्षणहरूको एउटा नृत्य हो, जहाँ हरेक कदम नै अन्तिम गन्तव्य हो।

अन्त्यमा, क्षणको उज्यालो नै त्यो बाटो हो जसले हामीलाई अनन्तसम्म पुर्याउँछ। हजारौँ माइलको यात्रा एउटै क्षणको निर्णयबाट सुरु हुन्छ र एउटै क्षणको थकानमा सकिन्छ। हामीले आफ्ना स्मृतिहरूमा जति पनि कुराहरू सँगालेर राखेका छौँ, ती वास्तवमा क्षणिक उज्यालोका ससाना टुक्राहरू मात्र हुन्। त्यसैले, यो उज्यालोलाई ननिभ्न दिऊँ। जबसम्म हामीभित्र यो क्षणलाई उत्सवको रूपमा मनाउने चाहना बाँकी रहन्छ, तबसम्म हामी बूढो हुँदैनौँ। क्षणको उज्यालोलाई समात्नु भनेको ईश्वरलाई स्पर्श गर्नु जस्तै हो—यसका लागि मन्दिर जानु पर्दैन, केवल आफ्नो चेतनालाई यो 'अहिले' को विन्दुमा ल्याएर ठड्याउनु पर्छ। यो उज्यालो नै हाम्रो जीवनको वास्तविक सार्थकता हो, जुन कुनै शब्दमा अटाउँदैन, तर हरेक धड्कनमा चम्किरहन्छ।