दिनको अनुहार

 

दिनको अनुहार—एउटा यस्तो ऐना हो, जसमा समयले हरेक पल आफ्नो रङ बदलिरहेको हुन्छ। बिहानीको कलिलो घाम झुल्किँदा यो अनुहार एउटा अबोध बालकको मुस्कान जस्तै निर्दोष र आशायुक्त देखिन्छ। शीतका थोपाहरूमा टल्किएको त्यो पहिलो किरणले भनिरहेको हुन्छ कि संसारमा अझै धेरै कुरा बाँकी छन्, जुन आजै पूरा हुनुपर्छ। तर जब समयको सुई अगाडि बढ्छ, दिनको त्यो कोमलता बिस्तारै हराउँदै जान्छ र यसले एउटा वयस्कको जस्तो सङ्घर्षशील र कठोर रूप धारण गर्छ। मध्याह्नको चर्को घाममा दिनको अनुहार पसिनाले निथ्रुक्क भिजेको हुन्छ, जहाँ सपना र यथार्थको बीचमा एउटा तीखो युद्ध चलिरहेको हुन्छ। यो बेला दिनको अनुहारमा न त कुनै दया हुन्छ, न त कुनै विश्राम; यहाँ त केवल दौडधूप, कोलाहल र बाँच्नका लागि गरिएको एउटा अथक प्रयास मात्र देखिन्छ।

हामीले सोच्छौँ कि दिन एउटा खगोलीय घटना मात्र हो, तर वास्तवमा यो त एउटा जीवित पात्र हो जसले हामीसँगै श्वास फेरिरहेको हुन्छ। सहरका गल्लीहरूमा दौडिरहेका गाडीहरूको हर्न, फुटपाथमा ठोक्किने हजारौँ पाइलाहरू, र बजारको त्यो कर्कश आवाज—यी सबै दिनका अभिव्यक्तिहरू हुन्। दिनको अनुहारमा कहिले सफलताको चमक देखिन्छ त कहिले असफलताको कालो छाया। कसैका लागि यो दिन उपहार बनेर आउँछ, जसको अनुहारमा खुसीका रेखाहरू स्पष्ट कोरिएका हुन्छन्। तर कसैका लागि यही दिन एउटा बोझिलो भारी बनिदिन्छ, जसको अनुहारमा थकाइ र निराशाका बुट्टाहरू भरिएका हुन्छन्। दिनले कसैलाई पनि पक्षपात गर्दैन, तर यसलाई हेर्ने हाम्रो नजरले यसको स्वरूप बदलिदिन्छ। एउटै सूर्यको प्रकाशमा कोही भविष्यको महल बनाइरहेको हुन्छ भने कोही विगतको भग्नावशेषमा बसेर रोइरहेको हुन्छ।

दिनको अनुहारमा एउटा यस्तो धारिलो सत्य लुकेको हुन्छ, जसले हामीलाई हाम्रै नग्नता देखाउँछ। उज्यालोमा हामीले आफ्ना कमजोरीहरू लुकाउन सक्दैनौँ। रातले त हाम्रा दागहरूलाई अँध्यारोको पछ्यौरीले छोपिदिन्छ, तर दिनले तिनलाई उदाङ्गो पारिदिन्छ। त्यसैले त धेरै मानिसहरू दिनको उज्यालोसँग डराउँछन्। उनीहरूलाई भीडमा हराउन सजिलो लाग्छ, तर दिनको तीखो नजरले उनीहरूको वास्तविक अस्तित्वलाई पछ्याइरहेको हुन्छ। दिनको यो अनुहार कहिलेकाहीँ निकै क्रूर लाग्छ, किनकि यसले हामीलाई ती कामहरू गर्न बाध्य तुल्याउँछ जुन हामी सायद कहिल्यै गर्न चाहँदैनथ्यौँ। अफिसका फाइलहरू, घडीको टिक–टिक, र जिम्मेवारीका साङ्लाहरू—यी सबैले दिनको अनुहारलाई एउटा कठोर शासकको जस्तो बनाइदिन्छन्।

तर जब साँझ पर्न थाल्छ, दिनको अनुहारमा एउटा गहिरो शून्यता र दर्शन झल्कन थाल्छ। दिनभरिको थकाइपछि जब घाम पश्चिमको क्षितिजमा ओर्लिन्छ, तब दिनको अनुहारमा एउटा शान्त आत्मसमर्पण देखिन्छ। यो एउटा यस्तो वृद्धको अनुहार जस्तै बन्छ, जसले आफ्नो जीवनको सम्पूर्ण भोगाइलाई एउटै लामो सास फेरेर बिदा गरिरहेको छ। आकाशमा पोखिने सिन्दूरी रङ दिनको अन्तिम इच्छा जस्तो लाग्छ। यहाँ आइपुग्दा दिनको त्यो मध्याह्नको अहंकार र बिहानीको चञ्चलता दुवै बिलाएर जान्छन्। बाँकी रहन्छ त केवल एउटा मौनता, जसले भोलिको पुनर्जन्मका लागि बाटो प्रशस्त गरिरहेको हुन्छ।

दिनको अनुहारलाई नियाल्ने हो भने यसमा मानवीय भावनाका सबै रङहरू भेटिन्छन्। यो कहिले प्रेमीको प्रतीक्षा जस्तो लामो हुन्छ, त कहिले खुसीको पल जस्तो छोटो। कहिले यो बादलले छोपिएर मलिन देखिन्छ, त कहिले खुल्ला आकाश जस्तै स्वच्छ र उदार। हामी दिनलाई खर्च गर्छौँ, तर वास्तवमा दिनले हामीलाई बिस्तारै खर्च गरिरहेको हुन्छ। हाम्रो छालाका चाउरीहरू र कपालका सेता रौंहरू अरू केही नभएर दिनले छोडेका पदचापहरू हुन्। दिनको हरेक प्रहारले हामीलाई अलिकति बढी परिपक्व र अलिकति बढी रित्तो बनाउँदै लैजान्छ।

सहरको झिलिमिलीमा दिनको अनुहार कहिलेकाहीँ बनावटी लाग्छ। बिजुलीका बत्तीहरूले दिनको अन्त्यलाई स्वीकार गर्न मानिरहेका हुँदैनन्। तर गाउँको शान्त परिवेशमा दिनको अनुहार निकै प्राकृतिक र इमानदार देखिन्छ। त्यहाँ चराहरूको बासस्थान फिर्ती र गाईवस्तुको मन्द आवाजसँगै दिनले आफ्नो अनुहारलाई बिस्तारै प्रकृतिमा विलीन गरिदिन्छ। दिनको यो लयलाई बुझ्न सक्नेले मात्र जीवनको वास्तविक सङ्गीत सुन्न सक्छ। दिन केवल २४ घण्टाको समय होइन, यो त एउटा सम्भावनाको ढोका हो, जुन हरेक बिहान खुल्छ र हरेक बेलुका बन्द हुन्छ।

अन्त्यमा, दिनको अनुहार एउटा यस्तो कथा हो जुन हरेक पटक नयाँ लाग्छ। हामीले सोच्छौँ कि हिजोको दिन र आजको दिन उस्तै हुन्, तर त्यहाँ सधैँ एउटा सूक्ष्म भिन्नता हुन्छ। त्यो भिन्नता हाम्रा अनुभवहरूमा हुन्छ, हाम्रा भोगाइहरूमा हुन्छ। दिनको अनुहारले हामीलाई सिकाउँछ कि उज्यालो स्थायी होइन र अँध्यारो पनि अन्तिम होइन। यो परिवर्तनशीलता नै दिनको सबैभन्दा ठूलो सुन्दरता र यसको सबैभन्दा धारिलो शस्त्र हो। जब हामी यो अनुहारसँग डराउन छोडेर यसलाई प्रेमपूर्वक अङ्गाल्न थाल्छौँ, तब मात्र हामीले समयको यो विशाल प्रवाहमा आफ्नो सानो तर अर्थपूर्ण स्थान फेला पार्न सक्छौँ। दिन बित्छ, तर यसले छोडेको अनुहारको छाप हाम्रा स्मृतिहरूमा सधैँका लागि कोरिएर रहन्छ, एउटा यस्तो कविता बनेर जसको अन्त्य कहिल्यै हुँदैन।