समयको स्पन्दन

 

समयको स्पन्दन—यो एउटा यस्तो अदृश्य धुन हो, जसले ब्रह्माण्डको मुटुमा निरन्तर ढुकढुकी भरिरहेको हुन्छ। मानिसले समयलाई घडीका काटाहरूमा कैद गर्न खोज्यो, तर समय त ती काटाहरूको टिक-टिकभन्दा कयौँ कोस पर एउटा अनन्त प्रवाहमा नाचिरहेको छ। स्पन्दन भनेको जीवनको संकेत हो, र समयको स्पन्दन नै त्यो शक्ति हो जसले एउटा निर्जीव ढुङ्गालाई पनि युगौँको संवेगले खियाएर बालुवा बनाइदिन्छ। यो स्पन्दन निकै धारिलो छ; यसले कुनै आवाज त निकाल्दैन, तर यसको प्रहारले ठूला-ठूला साम्राज्यहरूलाई धुलोमा मिलाइदिन्छ र एउटा सानो बीउलाई विशाल वृक्षमा रूपान्तरण गरिदिन्छ। हामी समयभित्र बाँचिरहेका छैनौँ, हामी त समयकै एउटा स्पन्दन हौँ, जो एक पलका लागि उध्रिन्छौँ र अर्को पलमै शून्यताको विशाल काखमा बिलाउँछौँ।

जब हामी शान्त भएर आफ्नै सासको गतिलाई सुन्छौँ, त्यहाँ समयको स्पन्दन महसुस हुन्छ। हरेक फेरिएको सासमा एउटा पुरानो समयको मृत्यु भइरहेको हुन्छ र एउटा नयाँ सम्भावनाको जन्म भइरहेको हुन्छ। यो स्पन्दन कहिलेकाहीँ निकै क्रूर लाग्न सक्छ, किनकि यसले हाम्रा प्रिय क्षणहरूलाई हामीबाट लुछेर लैजान्छ। तर यसको अर्को पाटो निकै कोमल छ—यसले हाम्रा गहिरा घाउहरूलाई बिस्तारै पुर्दै लैजान्छ। समयको स्पन्दन एउटा यस्तो कलाकार हो, जसले विनाकुनै औजार हाम्रो अनुहारमा अनुभवका रेखाहरू कोरिदिन्छ। यसले सिकाउँछ कि संसारमा कुनै पनि कुरा स्थिर छैन; न त तिम्रो खुसी सधैँ रहिरहनेछ, न त तिम्रो यो गाढा दुःख नै। यो परिवर्तनशीलता नै समयको सबैभन्दा ठूलो दर्शन र यसको सबैभन्दा तीखो सत्य हो।

आजको कोलाहलपूर्ण संसारमा मानिसले समयको स्पन्दन सुन्नै छोडिसकेको छ। हामी हतारमा छौँ, हामी दौडिरहेका छौँ, तर हामीलाई थाहा छैन कि हामी कहाँ पुग्न चाहन्छौँ। हामीले समयलाई 'पैसा' मा तौलिने गल्ती गर्यौँ, तर समय त त्यो बहुमूल्य धातु हो जसलाई खर्च गरेर हामीले केवल अनुभव मात्र किन्न सक्छौँ। समयको स्पन्दनलाई बुझ्नु भनेको प्रकृतिको लयलाई बुझ्नु हो। जसरी एउटा फूललाई फुल्नका लागि आफ्नै समय र स्पन्दन चाहिन्छ, त्यसरी नै हाम्रा उपलब्धि र चेतनालाई पनि एउटा निश्चित समयको परिपक्वता चाहिन्छ। हतार गरेर न त ऋतुहरू बदलिन्छन्, न त मानिसको भाग्य नै। समयको स्पन्दनले हामीलाई धैर्यताको त्यो कठिन पाठ सिकाउँछ, जसमा विजय र पराजय दुवैलाई समान रूपले स्वीकार गर्ने सामर्थ्य हुन्छ।

इतिहासका भग्नावशेषहरूमा समयको स्पन्दन झन् स्पष्ट सुनिन्छ। ती उडेका रङहरू र चर्किएका स्तम्भहरूले भनिरहेका हुन्छन् कि समय कसैको दास होइन। कुनै बेला जहाँ उत्सव हुन्थ्यो, आज त्यहाँ सन्नाटाले राज गरिरहेको छ—यो समयको स्पन्दनको एउटा लय हो। तर त्यही सन्नाटाभित्र पनि एउटा नयाँ जीवनको स्पन्दन सुरु भइरहेको हुन्छ। समयको स्पन्दनले कहिल्यै विश्राम लिँदैन; यो त एउटा निरन्तर चलिरहेको उत्सव हो। जब हामी यो स्पन्दनसँग डराउन छोडेर यसकै लयमा नाच्न सिक्छौँ, तब मात्र हामीले जीवनको वास्तविक सार्थकता प्राप्त गर्छौँ। समयलाई बाहिर खोज्नु व्यर्थ छ; यो त हाम्रो आफ्नै अस्तित्वको गहिराइमा लुकेको एउटा रहस्यमय धड्कन हो।

अन्त्यमा, समयको स्पन्दन नै त्यो सुइरो हो जसले विगत, वर्तमान र भविष्यलाई एउटै मालामा उनिरहेको हुन्छ। हामी यो मालाका साना दानाहरू हौँ, जसको चमक यो स्पन्दनमै टिकेको छ। यो स्पन्दनले हामीलाई सधैँ एउटा चेतावनी दिइरहन्छ कि प्रत्येक पल अन्तिम हो र प्रत्येक पल नै प्रारम्भ पनि। त्यसैले, यो स्पन्दनलाई बेवास्ता नगरौँ। शब्दहरू थाक्न सक्छन्, शरीर गल्न सक्छ, तर समयको यो शाश्वत स्पन्दन सधैँ गुन्जिरहनेछ—एउटा यस्तो धारिलो संगीत बनेर, जसले ब्रह्माण्डको अन्त्यसम्म पनि आफ्नो लय गुमाउने छैन। समयको यो स्पन्दनलाई महसुस गर्नु नै वास्तवमा जीवित हुनु हो।