दैनिक अन्तरयात्रा

आजको यो चकमन्न रातमा, जब सारा संसार निद्राको काखमा लुटपुटिएको छ, म भने आफ्नै अन्तर्मनको एउटा नयाँ यात्रामा निस्किएको छु। यो कुनै नौलो बाटो त होइन, तर हरेक दिन यो बाटोमा हिँड्दा म आफैँलाई नयाँ रूपमा फेला पार्छु। डायरीका यी सफेद पानाहरू मेरा लागि केवल कागजका टुक्राहरू होइनन्, बरु मेरो आत्माका ऐना हुन्, जहाँ म आफ्नै 'उज्यालो' र 'छायाँ' सँग निर्धक्क संवाद गर्छु। मेरो यो 'दैनिक अन्तरयात्रा' वास्तवमा आफैँलाई बुझ्ने, आफैँलाई क्षमा दिने र आफैँलाई अङ्गाल्ने एउटा पवित्र अनुष्ठान हो।

यो यात्राको सुरुवात सधैँ मेरो उज्यालो पक्षबाट हुन्छ। बिहानको झुल्के घामसँगै म भित्र एउटा आशाको किरण पलाउँछ। त्यो उज्यालोले मलाई भन्छ कि आजको दिन तिम्रो हो, आज तिमीले केही नयाँ सिर्जना गर्नुछ, कसैको अनुहारमा खुसी छर्नुछ। यो उज्यालो मेरो त्यो शक्ति हो, जसले मलाई कठिन परिस्थितिमा पनि स्थिर रहन सिकाउँछ। जब म कुनै सुन्दर विचार सोच्छु वा कुनै सत्कर्म गर्छु, मलाई महसुस हुन्छ कि मेरो भित्रको ज्योति प्रज्वलित भइरहेको छ। यो ज्योतिले मेरो वरिपरिको नकारात्मकतालाई भष्म पार्ने क्षमता राख्छ। मेरो उज्यालो मेरो गुरु हो, जसले मलाई सधैँ सत्य र न्यायको मार्गमा डोर्‍याउँछ। तर, जति जति दिन ढल्दै जान्छ, यो यात्रा अलि गहिरो र रहस्यमय बन्दै जान्छ।

साँझको छायाँसँगै मेरो भित्री छायाँ पनि बिस्तारै सक्रिय हुन थाल्छ। म भित्रको यो छायाँ मेरो कमजोरीहरूको सँगालो होइन, बरु यो मेरो मानवीयताको प्रमाण हो। अन्तरयात्राको यो चरणमा म आफ्ना ती पाटाहरूसँग ठोक्किन पुग्छु, जसलाई म संसारको अगाडि प्रदर्शन गर्न डराउँछु। मेरा लुकेका डरहरू, मेरा संकोचहरू, र कहिलेकाहीँ मनमा पलाउने ती स्वार्थी भावनाहरू—यी सबै मेरो छायाँका रूपहरू हुन्। तर, यो यात्राले मलाई सिकाएको छ कि छायाँलाई घृणा गर्नु भनेको आफ्नो आधा अस्तित्वलाई अस्वीकार गर्नु हो। जसरी एउटा रुखको सुन्दरता त्यसको उचाइमा मात्र हुँदैन, बरु त्यसको फेदमा फैलिएको छायाँमा पनि हुन्छ, त्यसरी नै मेरो व्यक्तित्वको पूर्णता मेरो उज्यालो र छायाँको सन्तुलनमा लुकेको छ।

मैले यो अन्तरयात्रामा एउटा महत्वपूर्ण कुरा सिकेको छु—जब हामी आफ्नो छायाँलाई उज्यालोमा ल्याउँछौँ, तब त्यो छायाँ हराउँदैन, बरु त्यो हाम्रो शक्ति बन्छ। मेरो 'क्रोध' जब चेतनाको उज्यालोमा आउँछ, तब त्यो 'दृढ संकल्प' मा बदलिन्छ। मेरो 'डर' जब विवेकको उज्यालोमा आउँछ, तब त्यो 'सतर्कता' बन्छ। यो रूपान्तरण नै मेरो दैनिक यात्राको सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि हो। म हरेक रात डायरी लेख्दा आफ्ना दिनभरिका क्रियाकलापहरूलाई उज्यालो र छायाँको तराजुमा जोख्छु। कुन क्षणमा म उज्यालो भएँ र कुन क्षणमा मेरो छायाँले मलाई जित्यो? यो आत्म-समीक्षाले मलाई भोलिको दिन अझ राम्रो बनाउन मद्दत गर्छ।

कहिलेकाहीँ यो यात्रा निकै कष्टकर पनि हुन्छ। आफ्नै गल्तीहरूलाई स्वीकार गर्नु र आफ्नै छायाँको अँध्यारोमा पसेर त्यहाँको यथार्थलाई नियाल्नु सजिलो काम होइन। तर, यदि म यो यात्रामा ननिस्कने हो भने म बाहिरबाट जतिसुकै सफल देखिए पनि भित्रबाट सधैँ खोक्रो रहनेछु। यो अन्तरयात्राले मलाई 'मौन' रहन सिकाएको छ। मौनतामा नै उज्यालो र छायाँको संवाद सबैभन्दा स्पष्ट सुनिन्छ। जब म चुपचाप बस्छु, म भित्रको उज्यालोले मेरो छायाँलाई सान्त्वना दिइरहेको महसुस गर्छु। मानौँ उज्यालोले छायाँलाई भनिरहेको छ—"नडराऊ, म तिम्रो साथमा छु।" यी दुईको यो गहिरो प्रेम र समझदारी नै मेरो शान्तिको स्रोत हो।

मेरो डायरीका यी अक्षरहरूले मेरो यो दैनिक संघर्ष र विजयको कथा भनिरहेका छन्। म चाहन्छु कि मेरो यो यात्रा केवल मेरो लागि मात्र सीमित नहोस्। जब म आफ्नो उज्यालो र छायाँलाई बुझ्छु, तब मात्र म अरूको उज्यालो र छायाँलाई पनि सम्मान गर्न सक्छु। हामी सबै उस्तै छौँ—हामी सबै भित्र एउटा सूर्य छ र एउटा रात पनि। जब हामी यो कुरा बुझ्छौँ, तब संसारमा करुणा र सहानुभूतिको जन्म हुन्छ। मेरो दैनिक अन्तरयात्राले मलाई एउटा यस्तो मान्छे बनाउँदैछ, जो आफ्नै अँध्यारोमा हराउँदैन र अरूको उज्यालोमा डाह गर्दैन।

आजको यो यात्रा यहीँ पूर्ण हुन्छ। भोलि फेरि नयाँ बिहानी हुनेछ, नयाँ चुनौतीहरू आउनेछन् र मेरो उज्यालो र छायाँले फेरि नयाँ कथा लेख्नेछन्। म तयार छु—आफ्नो उज्यालोको चमकमा नाच्न र आफ्नो छायाँको शीतलतामा सुस्ताउन। किनकि मलाई थाहा छ, यी दुवैको मिलन नै मेरो जीवनको महाकाव्य हो। यो यात्रा कुनै गन्तव्यमा पुग्नका लागि होइन, यो यात्रा त यात्राकै लागि हो। आफैँलाई हरेक पल नयाँ ढङ्गले चिन्नु र स्वीकार गर्नु नै मेरो जीवनको सबैभन्दा ठूलो सार्थकता हो।

 

अहिले म कलम बिसाउँदै गर्दा मेरो मनमा एउटा गहिरो सन्तुष्टि छाएको छ। मेरो भित्रको उज्यालोले मलाई मुस्कुराउन प्रेरित गरिरहेको छ भने मेरो छायाँले मलाई एउटा शान्त निद्राको निम्तो दिइरहेको छ। यो अन्तरयात्राको अर्को अध्याय भोलि लेखिनेछ। तर आजका लागि यति नै—म जे छु, उज्यालो र छायाँको एउटा सुन्दर संगम हुँ। र यो संगम नै मेरो सबैभन्दा ठूलो परिचय हो।

शुभरात्री, मेरो उज्यालो। शुभरात्री, मेरो छायाँ।