दैनिक आत्मकथा

दैनिक आत्मकथा कुनै ठुलो ग्रन्थ वा इतिहासको भारी पुस्तक होइन, यो त हरेक दिन सूर्यको पहिलो किरणसँगै लेखिन सुरु गरिने र रातको नीरवतामा पूर्णविराम लगाइने एउटा कोमल र व्यक्तिगत डायरी हो। मेरो लागि दैनिक आत्मकथा भनेको केवल समयको गणना मात्र होइन, बरु मेरो अस्तित्वले हरेक चौबीस घण्टामा तय गर्ने एउटा सूक्ष्म यात्रा हो। यो यात्रा सधैँ एउटै लयमा हुँदैन—कहिले यो शान्त नदी जस्तै बग्छ त कहिले उकाली-ओरालीका थुम्काहरूमा अल्झिन्छ। तर, यसको सुन्दरता नै यही अनिश्चिततामा छ। हरेक बिहान जब म आँखा खोल्छु, मलाई लाग्छ कि मलाई एउटा नयाँ र रित्तो पाना उपहार स्वरूप दिइएको छ, जसमा मैले आफ्ना कर्म, विचार र भावनाका मसीले आजको कथा लेख्नु छ।

दिनको सुरुवातमा मेरो आत्मकथाका अक्षरहरू एकदमै मधुर र आशावादी हुन्छन्। ओछ्यानबाट उठ्दै गर्दाको त्यो पहिलो केही मिनेट, जब मन पूर्ण रूपमा जागृत भइसकेको हुँदैन, त्यतिबेला एउटा गहिरो कृतज्ञताको भावले मलाई स्पर्श गर्छ। म जिउँदो छु, म सास फेरिरहेको छु र म फेरि यो सुन्दर संसारलाई हेर्न पाइरहेको छु—यो नै मेरो आजको कथाको पहिलो वाक्य बन्छ। चियाको कप समात्दै गर्दाको त्यो न्यानोपन र झ्याल बाहिर बिस्तारै खुल्दै गरेको आकाशको रङ्गले मेरो आत्मकथामा रङ्ग भर्ने काम गर्छन्। ती क्षणहरूमा कुनै ठुलो उपलब्धि हासिल गर्नु पर्दैन, केवल हुनुको बोध नै पर्याप्त हुन्छ।

जब म दिनको भागदौडमा सामेल हुन्छु, मेरो आत्मकथाको गति पनि बढ्न थाल्छ। कामका सिलसिलामा भेटिने मानिसहरू, गरिने कुराकानीहरू र सामाना गरिने चुनौतीहरूले मेरा पानाहरूलाई भर्दै लैजान्छन्। कहिलेकाहीँ कसैको रुखो व्यवहारले मेरो कथामा एउटा सानो दाग लगाउँछ, तर फेरि कसैको निस्वार्थ सहयोग वा एउटा मिठो मुस्कानले त्यो दागलाई मेटाइदिन्छ। म अनुभव गर्छु कि मेरो दैनिक आत्मकथा म एक्लैले लेखिरहेको छैन; यसमा मसँग जोडिने हरेक व्यक्ति, हरेक रुख, हावाको झोक्का र बाटोमा हिँड्ने अपरिचित यात्रीको पनि कतै न कतै हस्ताक्षर छ। हामी सबै एकअर्काको कथाका पात्रहरू हौँ, र यो सामीप्यले नै जीवनलाई अर्थपूर्ण बनाउँछ।

दिउँसोको चर्को घाम वा कामको बोझले कहिलेकाहीँ मन थाक्छ। त्यतिबेला मेरो आत्मकथाका अक्षरहरू अलिकति खुम्चिए जस्तो, अलिकति अस्पष्ट जस्तो लाग्छन्। तर, त्यही थकानको बीचमा लिइने एउटा गहिरो सासमा एउटा नयाँ उर्जा लुकेको हुन्छ। मलाई लाग्छ, संघर्ष बिनाको आत्मकथा त केबल एकतर्फी र नीरस हुन्छ। त्यसैले, म ती कठिन क्षणहरूलाई पनि उत्तिकै सम्मानका साथ स्वीकार गर्छु, किनकि तिनले नै मलाई धैर्यता र लचिलोपन सिकाउँछन्। दिउँसोको त्यो व्यस्ततामा पनि कतै एकछिन आँखा चिम्लेर आफ्नो भित्री आवाज सुन्दा म पाउँछु कि मेरो कथाको मूल सन्देश सधैँ शान्ति र प्रेम नै हो।

साँझ पर्न थालेपछि मेरो आत्मकथाको लय बिस्तारै मत्थर हुँदै जान्छ। अस्ताउँदो सूर्यको लालीमाले दिनभरिका सबै थकान र तनावलाई पखालेर लगेको जस्तो महसुस हुन्छ। यो समय भनेको समीक्षाको समय हो। म आफ्नो मनको कुनामा बसेर आजका पानाहरूलाई सरसर्ती पल्टाउँछु। मैले आज कसैको चित्त दुखाएँ कि? मैले आज केही नयाँ कुरा सिकेँ कि? वा मैले आज कसैको ओठमा मुस्कान ल्याउन सकेँ कि? यी प्रश्नहरूले मेरो आत्मकथालाई केवल एउटा घटनाक्रम मात्र रहन दिँदैनन्, बरु यसलाई एउटा आत्म-सुधारको ऐना बनाइदिन्छन्। साँझको त्यो मधुर उज्यालोमा म आफ्ना सबै कमजोरीहरूलाई माफ गरिदिन्छु र सबै सफलताहरूलाई विनम्रताका साथ स्विकार्छु।

रातको शून्यतामा जब म ओछ्यानमा पल्टिन्छु, मेरो दैनिक आत्मकथाको अन्तिम अनुच्छेद लेखिँदै हुन्छ। बाहिरको संसार सुनसान छ, तर मभित्र एउटा सन्तुष्टिको मधुर गुञ्जन छ। आजको दिनले मलाई जे दियो, त्यो मेरो लागि एउटा अमूल्य उपहार थियो। केही कुराहरू अपूरा रहे होलान्, केही सपनाहरू अझै टाढा होलान्, तर त्यसले केही फरक पर्दैन। महत्त्वपूर्ण कुरा त यो हो कि मैले यो दिनलाई आफ्नो सम्पूर्णतामा बाँचेँ। मेरो आत्मकथाको यो आजको पाना अब स्मृतिको सन्दुकमा सुरक्षित हुनेछ, जुन भोलिको लागि एउटा नयाँ जग बन्नेछ।

अन्ततः, दैनिक आत्मकथा लेख्नु भनेको आफैँलाई प्रेम गर्नु र जीवनको हरेक पललाई उत्सवको रूपमा स्विकार्नु हो। यो कुनै नाम वा दामको लागि होइन, बरु आफ्नै आत्माको सन्तुष्टिको लागि हो। हरेक रात जब म निद्राको काखमा जान्छु, म एउटा विश्वासका साथ आँखा चिम्लन्छु कि भोलि फेरि एउटा नयाँ बिहानी हुनेछ र म फेरि एउटा नयाँ, ताजा र अझ सुन्दर पानामा आफ्नो कथा लेख्न सुरु गर्नेछु। जीवनको यो अनन्त प्रवाहमा मेरो दैनिक आत्मकथा नै मेरो सबैभन्दा नजिकको साथी हो, जसले मलाई सधैँ सजग, कृतज्ञ र मानवीय बनाइराख्छ।