एक दिन, एक मन

एक दिन र एक मनको यो सम्बन्ध कति विचित्र छ, जसलाई शब्दमा बाँध्न खोज्दा कहिलेकाहीँ त शब्दहरू नै अपुग हुन्छन्। एउटा दिन केवल चौबिस घण्टाको समय होइन, यो त एउटा मनले भोग्ने अनगिन्ती उतारचढावहरूको सङ्गालो हो। जब बिहानको पहिलो झुल्को घामले धरतीलाई सुम्सुम्याउँछ, तब मेरो मन एउटा नयाँ उत्साहले भरिन्छ। लाग्छ, आज त म आकाश नै छुनेछु, आज त म सबै अल्छीपना त्यागेर आफ्ना सपनाहरूको निकै नजिक पुग्नेछु। तर जति-जति घाम चर्किँदै जान्छ र मानिसहरूको भीडभाड बढ्दै जान्छ, मेरो मनका ती उत्साहका लहरहरू बिस्तारै शान्त हुँदै जान्छन्। संसारको यो कर्कश आवाजमा मेरो मनको त्यो सानो र मधुरो आवाज कतै हराए जस्तो लाग्छ। एक दिनभित्र पनि कति धेरै जुनीहरू बाँचिँदो रहेछ—कहिले एउटा साना नानी जस्तो जिज्ञासु बनेर त कहिले एउटा थकित वृद्ध जस्तो गम्भीर बनेर।

दिउँसोको त्यो उकुसमुकुस र कामको चटारोबीच पनि मेरो मन भने कतै अर्कै कुनामा लुकेर बसिरहेको हुन्छ। कसैले सोध्छ—'के छ हालखबर?' अनि म ओठले मुस्कान छर्दै भन्छु—'ठिकै छ।' तर त्यो 'ठिकै छ' भित्रको गहिराइ कसले बुझ्ने? त्यहाँ कतिवटा अधुरा चाहनाहरू छन्, कतिवटा भन्न नभ्याइएका कुराहरू छन् र कतिवटा नपोखिएका आँसुहरू छन्, त्यो केवल मेरो मनलाई मात्र थाहा छ। एउटा दिनमा कति धेरै मानिसहरूसँग आँखा जुध्छन्, कतिसँग हात मिलाइन्छ, तर मन मिल्ने त विरलै हुन्छन्। मलाई कहिलेकाहीँ अचम्म लाग्छ, हामी सबै एउटै हावापानीमा छौं, एउटै धर्तीमा छौं, तर हामी प्रत्येकको मनभित्र एउटा छुट्टै ब्रह्माण्ड चलिरहेको हुन्छ। मेरो आजको दिन पनि त्यस्तै एउटा ब्रह्माण्डको यात्रा हो, जहाँ म आफैं पाइलट हुँ र म आफैं यात्री पनि।

साँझ पर्दै जाँदा जब सहरका बत्तीहरू एक-एक गर्दै बल्न थाल्छन्, मेरो मनमा एउटा छुट्टै खालको वैराग्य छाउँछ। यो वैराग्य दुःखको होइन, बरु एउटा गहिरो आत्मबोधको हो। दिनभरिको भागदौड पछि जब म घरको शान्त कोठामा फर्कन्छु, तब मेरो मनले बल्ल सास फेर्न पाउँछ। एउटा दिन सकिनु भनेको एउटा अवसर सकिनु मात्र होइन, बरु भोलिको लागि एउटा नयाँ तयारी पनि हो। म सोच्छु, आज मैले के गुमाएँ र के पाएँ? सायद गुमाउनु र पाउनुको यो हिसाबकिताब नै जिन्दगीको सबैभन्दा ठूलो भ्रम हो। वास्तवमा हामीले त केवल अनुभवहरू बटुल्ने हो। आज मेरो मनले एउटा कुरा निकै गहिरोसँग बुझ्यो—यो संसारमा सबैभन्दा गाह्रो काम भनेको अरूलाई चिन्नु होइन, बरु आफैंलाई चिन्नु र स्वीकार गर्नु रहेछ।

रातको यो मौनतामा म र मेरो मन मात्र आमने-सामने छौं। बाहिर कुकुरहरू भुकेको आवाज आउँछ, कहिलेकाहीँ टाढाबाट गाडीको हर्न सुनिन्छ, तर मेरो भित्री संसार भने निकै शान्त भइसकेको छ। म आफ्नो मनलाई सोध्छु—'के तिमी आज खुसी छौ त?' अनि मनले बिस्तारै जवाफ दिन्छ—'खुसी त एउटा पल मात्र हो, म त आज जीवित छु, संवेदनात्मक छु र म अझै पनि माया गर्न सक्छु, त्यति हुनु नै पर्याप्त छैन र?' यो कुरा सुन्दा मलाई एउटा अनौठो राहत मिल्छ। एउटा दिनको समाप्तिमा मेरो मन अझ बढी परिपक्व भएको महसुस हुन्छ। म आफ्ना सबै तनावहरूलाई सिरानीमुनि दबाएर सुत्न खोज्छु। मलाई थाहा छ, भोलि फेरि अर्को एउटा दिन आउनेछ, र मेरो यो मन फेरि नयाँ उत्साह र नयाँ चुनौतीहरूका साथ ब्युँझिनेछ। एक दिन र एक मनको यो अटुट नाता नै मेरो जीवनको सबैभन्दा सुन्दर लय हो।

जिन्दगी वास्तवमा यस्तै स-साना दिनहरूको एउटा ठूलो माला त हो नि। आजको यो दिन पनि मेरो त्यो मालाको एउटा चम्किलो दाना बनेर मेरो स्मृतिमा सधैं रहनेछ। मलाई अब निद्राले बिस्तारै आफ्नो काखमा तान्दैछ। मेरो मन अब सपनाहरूको संसारमा सयर गर्न तयार छ, जहाँ कुनै बन्देज छैन, जहाँ कुनै डर छैन। भोलिको सूर्योदयसँगै म फेरि एउटा नयाँ 'म' बनेर उठ्नेछु। आजको यो दिनलाई म सप्रेम बिदा गर्छु र मेरो यो चञ्चल मनलाई शान्तिको आसनमा बसाउँछु। किनकि यो एक दिनमा मैले धेरै कुरा सिकें—म एक्लो छैन, मेरो मन मभित्रै छ, र यो सधैं मेरो सबैभन्दा नजिकको साथी भइरहनेछ।