मनले लेखेका दिनहरू

समयको यो निरन्तर बहावमा कति दिनहरू आए र गए, जसको कुनै हिसाब छैन। तर केही यस्ता दिनहरू हुन्छन्, जो क्यालेन्डरका पानाहरूमा होइन, सिधै मनको भित्री कुनाहरूमा कोरिएका हुन्छन्। ती दिनहरू, जसमा मैले केवल सास मात्र फेरिनँ, बरु आफ्नो अस्तित्वको उज्यालो र छायाँलाई प्रस्टसँग महसुस गरेँ। आज डायरीको यो एकान्तमा म तिनै मनले लेखेका दिनहरूको खोजीमा छु, जहाँ शब्दहरू कम र भावनाहरू बढी मुखरित भएका थिए। म भित्रको उज्यालोले ती दिनहरूलाई सुनौलो रङ्ग भर्थ्यो भने मेरो छायाँले तिनलाई एउटा गहिरो र अर्थपूर्ण बनावट दिन्थ्यो। जीवनको यो यात्रामा मैले बुझेको छु कि सुखका क्षणहरूले मात्र मान्छेलाई पूर्ण बनाउँदैनन्; ती दिनहरू पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छन् जतिबेला म आफ्नै छायाँसँग डराएर कुना पसेको थिएँ।

मेरो उज्यालोले लेखेका दिनहरू ती हुन्, जब मलाई लाग्थ्यो कि संसार मेरो मुठ्ठीमा छ। ती बिहानीहरू, जतिबेला सूर्यको पहिलो किरणले मेरो कोठालाई मात्र होइन, मेरो सोचलाई पनि उज्यालो बनाउँथ्यो। त्यस्ता दिनहरूमा म भित्रको उत्साह एउटा विशाल झरना जस्तै हुन्थ्यो, जसले बाटोमा आउने हरेक अवरोधलाई पन्छाउँदै अगाडि बढ्ने साहस दिन्थ्यो। जब मैले पहिलो पटक आफ्नो लक्ष्य प्राप्त गरेको महसुस गरेँ, वा जब मैले कसैको ओठमा साँचो मुस्कान ल्याउन सकेँ, ती दिनहरू मेरो जीवनको उज्यालोका स्मारकहरू हुन्। तर, त्यही उज्यालोको उत्कर्षमा कहिलेकाहीँ म यति अन्धो हुन्थेँ कि मैले आफ्नै वरिपरि रहेका मान्छेहरूको भावना देख्न छोड्थेँ। त्यतिबेला मेरो उज्यालो अहंकारको नजिक पुग्थ्यो। तर मनले लेखेका ती दिनहरूले मलाई सिकाए कि प्रकाशको काम बाटो देखाउनु हो, आँखा तिर्मिर्याउनु होइन।

अर्कोतर्फ, मेरा छायाँहरूले लेखेका दिनहरू झनै शक्तिशाली र सिकाउने खालका रहेछन्। ती रातहरू, जब म एक्लै ओछ्यानमा पल्टिएर आफ्नो असफलता र कमजोरीहरूको हिसाब गर्थें। ती दिनहरू, जतिबेला मलाई लाग्थ्यो कि म यो संसारको सबैभन्दा एक्लो प्राणी हुँ। मेरो छायाँले मलाई मेरा ती पाटाहरूसँग साक्षात्कार गरायो, जसलाई म सधैँ लुकाउन चाहन्थेँ। मेरो डर, मेरो असुरक्षा र मेरा ती गल्तीहरू—जसले मलाई बारम्बार पिरोल्थे। तर आज फर्केर हेर्दा लाग्छ, यदि ती छायाँका दिनहरू नभएका भए म आज यति शान्त र सहनशील हुने थिइनँ होला। दुःखले मान्छेको हृदयलाई नरम बनाउँदो रहेछ। मेरो छायाँले मलाई सिकाएको सबैभन्दा ठूलो पाठ नै यही हो कि "अपूर्ण हुनुमा कुनै पाप छैन।" हामी सबै मान्छे हौँ, र मान्छे हुनुको अर्थ नै उज्यालो र अँध्यारोको समिश्रण हुनु हो।

मलाई सम्झना छ एउटा यस्तो दिन, जब बाहिर मुसलधारे पानी परिरहेको थियो र म भित्र एउटा अर्कै आँधी चलिरहेको थियो। त्यो दिन न त मेरो उज्यालोले मलाई आशा दिन सकेको थियो, न त मेरो छायाँले मलाई शान्त पार्न सकेको थियो। म केवल एउटा शून्यमा थिएँ। त्यही शून्यतामा मैले पहिलो पटक आफ्नो 'म' लाई भेटेँ। मैले बुझेँ कि म न त मेरा सफलताहरू हुँ, न त मेरा असफलताहरू। म त केवल ती दुवैलाई अनुभव गर्ने एउटा साक्षी मात्र हुँ। त्यो दिन मेरो मनले एउटा यस्तो कविता लेख्यो, जसमा न कुनै छन्द थियो, न कुनै व्याकरण, तर त्यसमा मेरो आत्माको वास्तविक धून थियो। त्यस्ता दिनहरूले नै मलाई आज यो डायरी लेख्ने हिम्मत दिएका हुन्।

मेरो उज्यालो र छायाँको यो खेल कुनै नाटक भन्दा कम छैन। कहिलेकाहीँ उज्यालो यति कडा हुन्छ कि छायाँ कतै हराउँछ, र मलाई लाग्छ कि म भगवान् भएँ। तर अर्को क्षण, छायाँ यति लामो हुन्छ कि मलाई लाग्छ म एउटा सानो कीरा मात्र हुँ। तर यी दुवै अतिवादहरू भ्रम हुन्। सत्य त यी दुईको बीचमा कतै लुकेको छ। मनले लेखेका दिनहरूले मलाई सधैँ सन्तुलनमा बस्न सिकाउँछन्। उज्यालोमा भुइँ नछोड्नु र अँध्यारोमा हिम्मत नहार्नु—यही नै मेरो जीवनको मूल मन्त्र बनेको छ। मेरो छायाँ मेरो विगत हो भने मेरो उज्यालो मेरो भविष्य। र म? म त वर्तमानको त्यो सानो विन्दु हुँ जहाँ यी दुवै आएर जोडिन्छन्।

डायरीका यी पानाहरू भर्दै जाँदा मलाई एउटा कुरा स्पष्ट भइरहेको छ—हाम्रो जीवनका सबैभन्दा सुन्दर दिनहरू ती होइनन् जब सबै कुरा ठीकठाक थियो, बरु ती हुन् जब सबै कुरा भताभुङ्ग हुँदा पनि हामीले मुस्कुराउने प्रयास गऱ्यौँ। मेरो उज्यालोले मलाई संसार देखायो, तर मेरो छायाँले मलाई आफैँभित्र हेर्न सिकायो। जब म अरूको दुःख देखेर रुन्छु, तब मेरो छायाँले मलाई मानवताको पाठ पढाउँछ। र जब म आफ्नो सपना पूरा गर्न अगाडि बढ्छु, तब मेरो उज्यालोले मलाई पखेटा दिन्छ। यी दुवैको सहअस्तित्वले नै मेरो व्यक्तित्वको क्यानभासलाई रङ्गीन बनाएको छ। यदि मेरो जीवनमा केवल उज्यालो मात्र हुन्थ्यो भने, यो एउटा सेतो रङ्गको सपाट कागज जस्तो हुन्थ्यो, जसमा कुनै कथा हुँदैनथ्यो।

अन्त्यमा, मनले लेखेका दिनहरू नै मेरा वास्तविक सम्पत्ति हुन्। ती दिनहरूमा मैले आफूलाई चिन्न पाएँ, आफ्ना कमी-कमजोरीहरूलाई प्रेम गर्न पाएँ र आफ्ना सबल पक्षहरूमा गर्व गर्न पाएँ। म भित्रको उज्यालो र छायाँको यो यात्रा अनन्त छ। हरेक नयाँ बिहानीले नयाँ उज्यालो ल्याउँछ र हरेक साँझले नयाँ छायाँ। म यी दुवैलाई अङ्गालेर हिँड्न तयार छु। मेरो यो 'पोएटिक डायरी' केवल शब्दहरूको संग्रह मात्र होइन, यो त मेरो आत्माको ऐना हो, जहाँ उज्यालो र छायाँले एकअर्काको अस्तित्वलाई सम्मान गरिरहेका छन्। आजको यो एकान्तमा म आफैँलाई धन्यवाद दिन्छु—आफ्ना दुवै पाटाहरूलाई स्वीकार गरेकोमा। अब मलाई अँध्यारोसँग डर लाग्दैन, किनकि मलाई थाहा छ, मेरो छायाँले मलाई सधैँ साथ दिइरहनेछ, र उज्यालोले मलाई गन्तव्यसम्म पुऱ्याउनेछ। मेरो मनले लेखेका दिनहरू यसरी नै थपिँदै जानेछन्, र मेरो जीवनको यो महाकाव्य अझ सुन्दर र गहिरो बन्दै जानेछ।