मेरो मनको मौसम

बाहिरको मौसम त ऋतुहरूको चक्रमा बाँधिएको छ—कहिले शिशिरको ठिही आउँछ, कहिले वसन्तको हरियाली। तर मेरो मनको मौसम भने कुनै निश्चित पात्रोमा अटाउँदैन। यहाँ एकै क्षणमा झलमल्ल घाम लाग्छ, अनि अर्को क्षणमै बादलका काला थुप्राहरूले आकाश ढाकिदिन्छन्। आज डायरीका यी पानाहरूमा म आफ्नै मनको यो अनौठो वायुमण्डलका बारेमा केही कोर्न चाहन्छु, जहाँ उज्यालो र छायाँको लुकामारीले हरेक पललाई नयाँ रङ्ग दिइरहेको हुन्छ। मेरो मनको मौसम वास्तवमा मेरो भित्री संघर्ष र शान्तिको एउटा जीवन्त प्रतिविम्ब हो।

मेरो उज्यालो पक्षले जब मेरो मनमा प्रवेश गर्छ, तब त्यहाँ एउटा सुनौलो बिहानी झुल्किन्छ। त्यो समय मेरो आत्मविश्वासको पारो माथि चढेको हुन्छ। मलाई लाग्छ, संसारका सारा चुनौतीहरू केवल बालुवाका घरहरू हुन्, जसलाई म एकै लहरमा ढाल्न सक्छु। यो उज्यालो मौसममा मेरा विचारहरू सफा र कञ्चन हुन्छन्, मानौँ भर्खरै धोएर सुकाइएका सेता लुगाहरू। त्यतिबेला ममा एउटा अलौकिक उर्जा हुन्छ, जसले मलाई सिर्जनात्मक काममा प्रेरित गर्छ। म कविता लेख्छु, म संगीत सुन्छु, र मलाई लाग्छ कि यो ब्रह्माण्डको हरेक कणले मसँग संवाद गरिरहेको छ। यो मेरो मनको 'वसन्त' हो, जहाँ आशाका पालुवाहरू पलाउँछन् र सपनाका फूलहरू फुल्छन्। तर, मलाई राम्ररी थाहा छ कि यो उज्यालो मात्र मेरो पूर्ण परिचय होइन।

अचानक, कतैबाट एउटा चिसो हावा चल्न थाल्छ र मेरो मनको मौसम बदलिन्छ। मेरो छायाँ पक्ष बिस्तारै फैलिन थाल्छ, र मेरो मनमा एउटा धुमिल साँझ छाउँछ। यो त्यो समय हो जब मलाई आफ्नै अस्तित्वप्रति संशय लाग्न थाल्छ। पुराना घाउहरू बल्झिन्छन्, विगतका गल्तीहरूले मलाई घेर्छन्, र मलाई लाग्छ कि म एक असफल र कमजोर पात्र हुँ। यो मेरो मनको 'वर्षा' हो, जहाँ बादलहरू गर्जदैनन्, तर आँखाबाट आँसुका थोपाहरू चुपचाप खस्छन्। यो छायाँले मलाई संसारबाट टाढा लगेर एउटा सानो अँध्यारो कोठामा थुनिदिन्छ। तर अचम्मको कुरा के छ भने, यही छायाँको मौसममा नै मैले जीवनका गहिरा सत्यहरू फेला पारेको छु। जसरी मुसलधारे वर्षापछि धर्तीको सुगन्ध आउँछ, त्यसरी नै यो भित्री आँधीपछि मेरो चेतना अझ प्रस्ट र निर्मल भएर निस्किन्छ।

मैले यो डायरीमा धेरै पटक लेखेको छु कि म उज्यालोलाई मात्र प्रेम गर्छु, तर आज मलाई महसुस भइरहेको छ कि छायाँ बिनाको उज्यालो कति पट्यारलाग्दो हुँदो रहेछ। यदि सधैँ घाम मात्र लागिरहने हो भने धर्ती मरुभूमि बन्छ। त्यसैले, मेरो मनको यो बदलिँदो मौसम नै मेरो जीवन्तताको प्रमाण हो। मेरो छायाँले मलाई विनम्र बनाउँछ; यसले मलाई सम्झाउँछ कि तिमी अजेय छैनौ, तिमी केवल एक मान्छे हौ। अनि मेरो उज्यालोले मलाई भन्छ कि तिमी जतिसुकै अँध्यारोमा भए पनि तिम्रो भित्र एउटा सूर्य लुकेको छ। यी दुईको मिलनबिन्दुमा नै म आफ्नो वास्तविक अनुहार देख्न सक्छु। मेरो मनको मौसम कुनै बाहिरी घटनाले भन्दा पनि मेरो आफ्नै दृष्टिकोणले निर्धारण गर्दो रहेछ।

कहिलेकाहीँ म सोच्छु, के म सधैँ एउटै स्थिर मौसममा रहन सक्छु? सायद सक्दिनँ। किनकि स्थिर हुनु भनेको जम्नु हो, र जीवन त बहाव हो। मेरा उज्यालो र छायाँका दिनहरूले मलाई सिकाएका छन् कि हरेक मौसमको आफ्नै सुन्दरता र आवश्यकता हुन्छ। जब म खुसी हुन्छु, म त्यो उज्यालोलाई उत्सवको रूपमा मनाउँछु। जब म दुःखी हुन्छु, म त्यो छायाँलाई एउटा पाठको रूपमा स्वीकार गर्छु। मेरो मनको मौसम अब मेरो नियन्त्रणमा हुनुपर्छ भन्ने मलाई लाग्दैन; बरु म त्यो मौसमसँगै बग्न सिक्दैछु।

आज यो डायरी लेखिरहँदा बाहिर त अँध्यारो छ, तर मेरो मनमा एउटा मधुर उज्यालो बलिरहेको छ। यो उज्यालो त्यो चेतना हो जसले आफ्नै छायाँलाई अङ्गालो हाल्न सिकेको छ। म भित्रको उज्यालो र छायाँ अब दुश्मन होइनन्, उनीहरू त एउटै संगीतका दुईवटा सुरहरू हुन्। मेरो मनको मौसम जस्तोसुकै होस्—चाहे त्यो उत्साहको चर्को घाम होस् वा निराशाको बाक्लो कुहिरो—मलाई थाहा छ कि यो सबै म नै हुँ। र म, आफ्नो हरेक मौसमलाई उत्तिकै प्रेमपूर्वक स्वीकार गर्न तयार छु। किनकि अन्ततः, यो उज्यालो र छायाँको खेल नै मेरो जीवनको सबैभन्दा सुन्दर सिर्जना हो।