प्रश्नचिह्न

 

मेरो जीवनको सुरुवाती पानादेखि अहिलेसम्मका हरेक अध्यायमा एउटा नदेखिने तर निकै गहिरो प्रश्नचिह्न झुण्डिएको छ। म जब जन्मिन्छु, मेरो आगमनमै एउटा प्रश्नचिह्न खडा हुन्छ—"छोरी नै किन?" म जब हुर्कन्छु, मेरो हाँसो, मेरो हिँडाइ र मेरो पहिरनमा प्रश्नचिह्नहरू तेर्सिन्छन्—"यति ठूलो स्वरले हाँस्न हुन्छ र?", "यो लुगा सुहाउँछ र?" मेरो अस्तित्वको मूल्य मेरो क्षमतामा होइन, बरु अरूका यी अनगिन्ती प्रश्नहरूको जवाफ दिनुमा मात्र सीमित गरिन्छ। मलाई लाग्छ, म एउटा मान्छे होइन, बरु एउटा यस्तो समस्या हुँ जसलाई समाधान गर्न सारा समाज आफ्नो चस्मा लगाएर बसेको छ। मेरा सपनाहरू जब आकाश छुन खोज्छन्, तब फेरि अर्को प्रश्न आउँछ—"यो सपना तिम्रो लागि हो र?" यी प्रश्नहरूले मेरो आत्मविश्वासको जगलाई बिस्तारै खोतल्ने प्रयास गरिरहन्छन्।

कहिलेकाहीँ मलाई ऐना अगाडि उभिँदा आफ्नै अनुहार एउटा बङ्गाइएको प्रश्नचिह्न जस्तो लाग्छ। म जो हुँ, त्यसलाई स्वीकार्नुको सट्टा म कस्तो हुनुपर्छ भन्ने प्रश्नहरूको पहाड मेरो अगाडि उभ्याइएको छ। यदि म करियरमा अगाडि बढ्न खोजें भने मेरो मातृत्व र घरप्रतिको जिम्मेवारीमा प्रश्न उठ्छ। यदि म घरमै बसें भने मेरो उपयोगिता र अस्तित्वमा प्रश्न उठ्छ। म जे गर्छु, त्यहाँ एउटा 'किन' र 'कसरी' सधैँ छाया झैँ मेरो पछाडि लागिरहेको हुन्छ। के एउटी महिलाको जीवन कहिल्यै पूर्णविराम वा उद्गार चिह्नमा टुङ्गिन सक्दैन? किन मेरो हरेक निर्णयलाई समाजको अदालतमा स्पष्टीकरण दिनुपर्ने एउटा मुद्दा बनाइन्छ? मेरो स्वतन्त्रतामाथि लगाइने यी प्रश्नहरू वास्तवमा मलाई सुरक्षित राख्नका लागि होइनन्, बरु मलाई नियन्त्रण गर्नका लागि बुनिएका जालहरू हुन्।

म अब यी प्रश्नहरूबाट थाकिसकेकी छु र म आफैँ पनि अब प्रश्न सोध्न चाहन्छु। किन मेरो पहिचान सधैँ अरूको दृष्टिकोणमा निर्भर रहनुपर्ने? किन मेरो अस्तित्वमाथि प्रश्न उठाउने अधिकार यो दुनियाँलाई दिइएको छ? म चाहन्छु कि मेरो जीवनका पानाहरूमा अब अरूले कोरिदिएका प्रश्नचिह्नहरू होइन, बरु मैले आफैँले कोरेका अठोटका रेखाहरू होऊन्। मलाई कुनै स्पष्टीकरण दिनु छैन, मलाई कसैको शङ्काको निवारण गर्नु छैन। म केवल 'म' भएर बाँच्न चाहन्छु, जहाँ मेरो खुसी एउटा प्रश्न होइन, एउटा सत्य बनोस्। अब ती प्रश्नचिह्नहरूलाई म हतियार बनाउनेछु र तिनै समाजका संकुचित सोचहरूलाई सोध्नेछु—के तिमीहरूको संकीर्णताको कुनै अन्त्य छैन? म अब एउटा प्रश्नचिह्न भएर होइन, एउटा बलियो जवाफ भएर उभिनेछु।