लैङ्गिक पर्खाल

मलाई लाग्छ, म जन्मिनुअघि नै मेरो वरिपरि एउटा पर्खाल उभ्याइएको थियो, जसलाई यो समाजले 'लैङ्गिकता' भन्छ। यो पर्खाल इँटा र सिमेन्टले बनेको त छैन, तर यसको शक्ति कुनै पनि भौतिक किल्लाभन्दा मजबुत छ। जब म सानी थिएँ, मलाई भनियो कि मेरा पाइलाहरू घरको दैलोभित्रै सुहाउँछन्, जबकि मेरा दाजुभाइका लागि सारा संसार खुल्ला थियो। एउटै आँगनमा खेलिरहँदा पनि हाम्रो खेलको सीमा फरक थियो, हाम्रो हाँसोको आयतन फरक थियो। मलाई सिकाउँदै गरियो कि पर्खालभित्र बस्नु नै सुरक्षा हो, तर मलाई कहिल्यै सोधिएन कि त्यो सुरक्षाको नाममा कतै म कैद त भइरहेकी छैन? यो पर्खालले मलाई सधैं यो महसुस गराउँछ कि म एउटा मान्छे हुनुभन्दा पहिले एउटी 'स्त्री' हुँ, र मेरो हरेक क्षमतालाई मेरो लिङ्गको तराजुमा राखेर मात्र तौलिने गरिन्छ।

काम गर्ने ठाउँमा होस् या समाजको बीचमा, म सधैं त्यो अग्लो पर्खालसँग ठोक्किने गर्छु। जब म आफ्नो अधिकारको कुरा गर्छु, मलाई 'विद्रोही' भनिन्छ। जब म आफ्नो करियरमा अगाडि बढ्न खोज्छु, मलाई 'महत्वाकांक्षी' र 'परिवार विरोधी' को लेबल लगाइन्छ। त्यही काम पुरुषले गर्दा उसको योग्यता मानिन्छ, तर मैले गर्दा त्यो एउटा प्रश्नचिन्ह बन्छ। यो लैङ्गिक पर्खालले मेरो र मेरा सपनाहरूका बीचमा यस्तो खाडल बनाइदिएको छ कि म जतिसुकै माथि उड्न खोजे पनि यसले मलाई मेरो 'सीमितता' सम्झाइरहन्छ। कहिलेकाहीँ मलाई लाग्छ, मानिसहरू मेरो अनुहार होइन, त्यो पर्खालमा लेखिएका पूर्वाग्रहका शब्दहरू मात्र पढिरहेका छन्। के मेरो बुद्धि, मेरो मेहनत र मेरो विवेकको कुनै आफ्नै रङ्ग छैन, जसलाई यो लैङ्गिक पर्खालले सधैं छायामा पारिदिन्छ?

सबैभन्दा दुःखलाग्दो कुरा त यो छ कि यो पर्खाल केवल बाहिर मात्र छैन, यसले त बिस्तारै हाम्रा घरका कोठा र हाम्रा सोचहरूलाई पनि विभाजित गरिदिएको छ। हामीलाई सिकाइयो कि केही कामहरू 'लोग्नेमान्छेका' हुन् र केही 'स्वास्नीमान्छेका'। तर के भोक, प्यास, पीडा र सफलताको पनि कुनै लैङ्गिकता हुन्छ र? म यो पर्खाललाई भत्काउन चाहन्छु, इँटा-इँटा गरेर यसलाई ढलाउन चाहन्छु ताकि म अर्को छेउमा उभिएको मान्छेलाई एउटा मान्छेको रूपमा मात्र देख्न सकूँ र उसले पनि मलाई त्यसरी नै हेरोस्। मलाई कुनै विशेष सहुलियत चाहिँदैन, मलाई त केवल यो पर्खालले नछेकेको एउटा खुल्ला मैदान चाहिएको छ जहाँ म आफ्नो क्षमताले दौडिन सकूँ। आखिर यो पर्खाल कतिञ्जेलसम्म उभिरहनेछ, जसले आधा आकाशलाई केवल झ्यालबाट मात्र हेर्न बाध्य बनाइरहेको छ?