मेरो रोजाइ, मेरो पहिचान

 

मलाई सानैदेखि अरूका रोजाइहरू उपहारमा दिइयो। मेरा लुगाका रङ्गदेखि लिएर मेरो बोल्ने लवजसम्म, सबै कुरा अरूले नै तय गरिदिए। "यसो गर्दा राम्रो देखिन्छ," "यस्तो विषय पढ्दा सजिलो हुन्छ," वा "यस्तो मान्छेसँग जीवन बिताउँदा सुरक्षित भइन्छ"—यी सबै सुझावहरू मेरो हितका लागि भनिए पनि, कतै न कतै यिनले मेरो आफ्नै इच्छालाई ओझेलमा पारिदिए। तर आज म ऐना अगाडि उभिँदा आफैँलाई सोध्छु—यदि मेरो जीवनको हरेक पाना अरूले नै लेखिदिने हो भने, यो मेरो जीवन कसरी भयो? मेरो पहिचान केवल अरूको 'हो मा हो' मिलाउनु मात्र त होइन होला। मलाई लाग्छ, मेरो वास्तविक पहिचान त तब मात्र सुरु हुन्छ, जब म आफ्नो लागि आफैँ एउटा बाटो रोज्छु, चाहे त्यो बाटो कति नै कठिन किन नहोस्।

समाजले एउटी महिलालाई सधैँ एउटा साँचोमा हेर्न चाहन्छ। हामीलाई 'त्याग' र 'सम्झौता' को प्रतिमूर्ति बनाइन्छ, र जब हामी आफ्नो रोजाइको कुरा गर्छौँ, तब हामीलाई 'स्वार्थी' को पगरी गुथाइन्छ। तर के आफ्नो खुसी रोज्नु स्वार्थ हो र? मलाई लाग्छ, एउटी महिलाले जबसम्म आफ्नो जीवनका निर्णयहरू आफैँ लिन सक्दिनन्, तबसम्म उनको अस्तित्व अधुरै रहन्छ। मेरो करियर, मेरो विवाह, मेरो मातृत्व, वा मेरो एकल रहने निर्णय—यी सबै मेरो नितान्त व्यक्तिगत रोजाइहरू हुन्। म कसैको चित्त बुझाउनका लागि आफ्नो रहरको हत्या गर्न चाहन्न। मेरो पहिचान मलाई दिइएको पदवी वा सम्बन्धमा होइन, बरु मैले गरेका ती साहसी निर्णयहरूमा छ, जसले मलाई अरूभन्दा फरक र 'म' बनाउँछ।

मलाई थाहा छ, जब म 'मेरो रोजाइ' भन्छु, तब धेरै औँलाहरू मतिर उठ्नेछन्। प्रश्नहरू गरिनेछन्, आलोचनाहरू हुनेछन्। तर म अब ती प्रश्नहरूको डरले आफ्नो खुट्टा पछाडि हटाउन चाहन्न। म गलत हुन सक्छु, म असफल हुन सक्छु, तर त्यो गल्ती र त्यो असफलता मेरो आफ्नै हुनेछ। कम्तीमा मलाई यो सन्तुष्टि त हुनेछ कि म अरूको इसारामा नाच्ने कठपुतली बनिनँ। मेरो रोजाइ नै मेरो शक्ति हो र यही नै मेरो पहिचानको आधार पनि। म एउटी यस्तो महिलाको रूपमा चिनिन चाहन्छु, जसले आफ्नो जीवनको लगाम आफ्नै हातमा राखिन्। मलाई कसैले बनाइदिएको मार्गमा हिँड्नु छैन, मलाई त आफ्नै पदचापले एउटा नयाँ गोरेटो कोर्नु छ। आखिर मेरो परिचयको अन्तिम शब्द म आफैँले लेख्न पाउनुपर्छ, होइन र?