बाँधिएको पखेटा

 

म आकाशतिर हेर्छु र ती चराहरूलाई देख्छु जो कुनै डर बिना हावामा पौडिरहेका छन्। उनीहरूलाई हेर्दा मेरो काँधमा पनि एउटा भारी महसुस हुन्छ—मेरो आफ्नै पखेटाहरूको भारी। मलाई थाहा छ मभित्र उड्ने सामर्थ्य छ, मलाई थाहा छ मसँग त्यो उचाइ नाप्ने साहस छ, तर मेरा यी पखेटाहरू अदृश्य डोरीहरूले बाँधिएका छन्। यी डोरीहरू कसैले एकै पटक कसेको होइन; बरु जन्मिएदेखि नै 'हुँदैन', 'सुहाउँदैन', र 'पर्दैन' भन्दै एउटा-एउटा गाँठो पारिएको हो। कहिलेकाहीँ मलाई लाग्छ, म एउटा यस्तो चरा हुँ जसलाई पिंजडामा त राखिएको छैन, तर जसको आकाश नै खोसिएको छ। म खुल्ला आँगनमा त छु, तर मेरो सीमा त्यही दैलोसम्म मात्रै तोकिएको छ जहाँबाट बाहिर निस्कन खोज्दा 'मर्यादा' को पर्खाल अगाडि आएर उभिन्छ।

संसारले मलाई देख्दा लाग्छ कि म स्वतन्त्र छु, म हाँस्छु, म बोल्छु, म आफ्नो काम गर्छु। तर कसैले देख्दैन कि मेरा हरेक पाइलाहरू कति सतर्क छन्। म जब अलि ठूलो सपना देख्न खोज्छु, मेरो पखेटामा बाँधिएको 'कर्तव्य' को डोरीले मलाई जोडले झट्का दिन्छ। मलाई सम्झाइन्छ कि मेरो पहिलो उडान मेरो घरको खुसी हुनुपर्छ, मेरो दोस्रो उडान मेरा सन्तानको भविष्य हुनुपर्छ, र मेरो आफ्नो व्यक्तिगत उडानको त यहाँ कुनै सूची नै छैन। म आफ्नो क्षमता प्रदर्शन गर्न चाहन्छु, म संसारलाई देखाउन चाहन्छु कि म के बन्न सक्छु, तर मलाई 'त्याग' को एउटा यस्तो साँचोमा हालिएको छ जहाँ आफ्नै लागि बाँच्नुलाई पाप मानिन्छ। मेरो पखेटा त छ, तर त्यो केवल अरूलाई छहारी दिनका लागि मात्रै हो जस्तो लाग्छ, आफैँ उचाइ छुनका लागि होइन।

कहिलेकाहीँ म यी गाँठोहरू फुकाल्ने प्रयास गर्छु, तर जति धेरै म छटपटाउँछु, यी डोरीहरू झन् कसिँदै जान्छन्। समाजको डर, परिवारको इज्जत, र 'मानिसहरूले के भन्लान्' भन्ने त्यो पुरानो चिन्ताले मलाई फेरि जमिनमै पछारिदिन्छ। म थाकिसकेकी छु यो बहाना बनाउँदा-बनाउँदा कि म जमिनमै खुसी छु। सत्य त यो हो कि मेरो आत्मा त्यो निलो आकाशमा हराउन तड्पिरहेको छ। मलाई कसैको दयाको आकाश चाहिएको होइन, मलाई त आफ्नै मिहिनेतले कमाएको त्यो उचाइ चाहिएको हो जहाँ मलाई कसैले 'तिमी महिला हौ' भनेर पछाडि नतानोस्। के यी पखेटाहरू कहिल्यै खुल्ने छैनन्? के मेरो जीवन केवल यो उड्ने चाहनालाई दबाएरै समाप्त हुनेछ? म त केवल एक पटक, मात्र एक पटक, ती सबै डोरीहरू चुँडालेर क्षितिज पारि पुग्न चाहन्छु जहाँ म र मेरो उडानको बीचमा कुनै 'तर' र 'यदि' नहोस्।