आजको प्रतिबिम्ब

हरेक बिहानी जब सूर्यको पहिलो किरणले धर्तीलाई चुम्छ, तब समयको एउटा नयाँ ऐना हाम्रो अगाडि उभिन आइपुग्छ। 'आज' भन्नु केवल एउटा शब्द मात्र होइन, बरु यो त हाम्रो जीवनको एउटा यस्तो ऐना हो, जहाँ हामीले आफ्नो वर्तमान अवस्था, भावना र कर्मको प्रतिबिम्ब देख्न सक्छौँ। बिहानको चियाको कपमा देखिने आफ्नै अनुहारको छायादेखि लिएर दिनभरिका क्रियाकलापसम्म, हरेक कुराले हामीलाई केही न केही सङ्केत गरिरहेका हुन्छन्। यो प्रतिबिम्बले हामीलाई हामी को हौँ र कता जाँदैछौँ भन्ने कुराको निरन्तर बोध गराइरहन्छ। हिजोको सम्झना र भोलिको कल्पनाको बीचमा उभिएको यो 'आज' नै हाम्रो अस्तित्वको सबैभन्दा बलियो प्रमाण हो।

आजको प्रतिबिम्बमा हिजोका अनुभवहरूका रेखाहरू स्पष्ट देखिन्छन्। हामीले हिजो जे निर्णय गर्यौँ वा जे कर्म गर्यौँ, त्यसैको छाया आजको हाम्रो परिस्थितिमा झल्किएको हुन्छ। तर, प्रतिबिम्बको एउटा विशेषता के छ भने यसले केवल यथार्थलाई मात्र देखाउँछ। यदि हाम्रो मनभित्र अशान्ति छ भने आजको सिङ्गो दिन नै धमिलो ऐना झैँ लाग्न सक्छ। यदि मनमा उत्साह र सकारात्मकता छ भने वरिपरिको साधारण संसार पनि निकै रङ्गीन र सुन्दर देखिन्छ। बाहिरी संसार त केवल एउटा पर्दा मात्र हो, असली नाटक त हाम्रो भित्री चेतनामा मञ्चन भइरहेको हुन्छ। त्यसैले आजको दिनलाई नियाल्नु भनेको वास्तवमा आफ्नै भित्री संसारलाई नियाल्नु हो।

सहरको व्यस्त जीवनमा आजको प्रतिबिम्ब अलि ओझेलमा परेको जस्तो देखिन्छ। मानिसहरू यति धेरै हतारमा छन् कि उनीहरूलाई एक क्षण उभिएर आफ्नो जीवनको ऐना हेर्ने फुर्सद नै छैन। हातमा भएका मोबाइलका स्क्रिनहरूमा देखिने अरूका जीवनका प्रतिबिम्बहरू हेर्दाहेर्दै हामीले आफ्नै वास्तविक प्रतिबिम्बलाई बिर्सँदै गएका छौँ। अरूले के गरिरहेका छन्, अरू कति सफल भए भन्ने कुराको खोजीमा लाग्दा हामीले 'आज' को आफ्नै मौलिकता गुमाइरहेका हुन्छौँ। तर जब साँझपख हामी एकान्तमा बस्छौँ, तब ती सबै बाहिरी आवरणहरू हट्दै जान्छन् र आजको वास्तविक चित्र बिस्तारै स्पष्ट हुन थाल्छ।

प्रकृतिमा पनि आजको प्रतिबिम्ब निकै सुन्दर ढङ्गले कोरिएको हुन्छ। तालको शान्त पानीमा देखिने हिमालको छाया होस् वा एउटा सानो ओसको थोपामा देखिने सिङ्गो आकाश, प्रकृतिले हामीलाई सधैँ प्रतिबिम्बित हुन सिकाउँछ। आजको आकाश कति खुला छ, आजको हावामा कस्तो सुगन्ध छ र आजको चराको बोलीमा कस्तो मिठास छ—यी सबै कुराले हाम्रो आजको दिनको भावलाई प्रतिबिम्बित गरिरहेका हुन्छन्। यदि हामी प्रकृतिसँग जोडिन सक्यौँ भने हामीले आफ्ना समस्याहरूलाई पनि अर्कै दृष्टिकोणबाट हेर्न सक्छौँ। प्रकृतिको ऐनामा हाम्रो अस्तित्व निकै सानो तर निकै महत्वपूर्ण देखिन्छ।

मानवीय सम्बन्धहरूमा आजको प्रतिबिम्ब अझै संवेदनशील हुन्छ। हामीले अरूसँग गर्ने व्यवहार वास्तवमा हाम्रै व्यक्तित्वको प्रतिबिम्ब हो। यदि हामीले कसैलाई घृणा वा क्रोध देखायौँ भने त्यो वास्तवमा हाम्रो आफ्नै भित्री अशान्तिको छाया मात्र हो। यदि हामीले कसैलाई प्रेम र सम्मान दियौँ भने त्यो हाम्रो आफ्नै आन्तरिक समृद्धिको प्रतिबिम्ब हो। आजको दिनमा हामीले कति जनालाई मुस्कान दियौँ र कति जनाको मन जित्न सक्यौँ भन्ने कुराले नै हाम्रो आजको प्रतिबिम्बलाई उज्यालो बनाउँछ। सम्बन्धहरू त त्यस्ता ऐना हुन् जसले हामीलाई हाम्रो वास्तविक रूप देखाउन कहिल्यै हिचकिचाउँदैनन्।

अन्त्यमा, आजको प्रतिबिम्ब भनेको आत्म-साक्षात्कारको एउटा सुनौलो अवसर हो। हरेक दिनको अन्त्यमा हामीले आफैँलाई सोध्नुपर्छ—के आजको मेरो प्रतिबिम्ब मैले चाहे जस्तै थियो? के मैले आजका पलहरूलाई अर्थपूर्ण बनाउन सकें? यदि प्रतिबिम्बमा केही दागहरू देखिएका छन् भने पनि आत्तिनु पर्दैन, किनकि भोलि फेरि अर्को एउटा नयाँ ऐना हाम्रो अगाडि हुनेछ। जीवनको सुन्दरता नै यही हो कि हामीले हरेक दिन आफ्नो प्रतिबिम्बलाई अझ सफा र अझ सुन्दर बनाउने मौका पाउँछौँ। आजको यो प्रतिबिम्बलाई प्रेमपूर्वक स्वीकार गरौँ र यसबाट सिकिएका पाठहरूलाई भविष्यको मार्गचित्र बनाऔँ। जब हामी आफ्नै प्रतिबिम्बसँग डराउन छोड्छौँ, तब मात्र हामीले जीवनलाई पूर्णताका साथ बाँच्न थाल्छौँ।