समयको पाना

समय एउटा यस्तो अदृश्य लेखक हो, जसले ब्रह्माण्डको पुस्तकालयमा हरेक पल एउटा नयाँ पाना थपिरहेको हुन्छ। हामी मानिसहरू केवल ती पानाहरूमा कोरिएका पात्रहरू हौं, जो आफ्नो भूमिका निभाउँदै अगाडि बढ्छौं। जब बिहानको पहिलो झुल्के घामले धर्तीलाई स्पर्श गर्छ, तब प्रकृतिको एउटा नयाँ पाना पल्टिन्छ। त्यो पाना सुरुमा एकदमै सादा र स्वच्छ हुन्छ, जसमा न त हिजोको असफलताको दाग हुन्छ, न त भोलिको अनिश्चितताको छाया। बिहानीको शीतका थोपाहरूले झैं सफा मन लिएर जब हामी ओछ्यानबाट उठ्छौं, तब हाम्रो अगाडि चौबीस घण्टाको एउटा रित्तो क्यानभास ठिङ्ग उभिएको हुन्छ। त्यहाँ हामीले के लेख्ने, कस्तो रङ्ग भर्ने र कस्तो चित्र कोर्ने भन्ने कुरा हाम्रै सोच र कर्ममा निर्भर गर्छ।

समयको यो पानामा बिहानीपख आशाका अक्षरहरू कोरिन्छन्। मन्दिरको घण्टी, मस्जिदको अजान वा चर्चको प्रार्थनासँगै मानिसहरूले एउटा अदृश्य शक्तिसँग शक्ति मागिरहेका हुन्छन्। चियाको कपबाट निस्किएको बाफसँगै कतिपयका सपनाहरू पनि हावामा तैरिरहेका हुन्छन्। कसैका लागि समयको यो पाना एउटा नयाँ युद्धको मैदान जस्तो हुन्छ, जहाँ उसले आफ्नो अस्तित्वका लागि सङ्घर्ष गर्नुपर्ने हुन्छ। सडकमा निस्कने बित्तिकै सुरु हुने त्यो दौडधूप, गाडीको हतारो र मानिसहरूको भिडले समयको गतिलाई अझ तीव्र बनाइदिन्छ। हामीलाई लाग्छ कि हामी समयलाई समात्न खोजिरहेका छौं, तर वास्तवमा समयले हामीलाई आफ्नो प्रवाहमा बगाइरहेको हुन्छ। मध्याह्नको चर्को घाममा जब पसिनाका थोपाहरू समयको पानामा खस्छन्, तब त्यहाँ मेहेनत र सङ्घर्षको एउटा गाढा इतिहास लेखिन सुरु हुन्छ।

दिउँसोको समय भनेको कर्मको समय हो। यो समयमा समयको पाना अलि भद्रगोल र व्यस्त देखिन्छ। कार्यालयका फाइलहरू, बजारको मोलतोल, खेतबारीको खनाइ र स्कुलका भित्ताहरूमा ठोक्किने बालबालिकाका आवाजहरूले यो पानालाई भर्ने काम गर्छन्। यही समयमा कतै कसैले सफलताको मुस्कान छरिरहेको हुन्छ भने कतै कसैले असफलताको नमीठो स्वाद चाखिरहेको हुन्छ। तर समयको एउटा विशेष गुण छ—यसले कसैको खुसीलाई सधैंभरि रोकेर राख्दैन र कसैको आँसुलाई पनि स्थायी बनाउँदैन। यो त केवल पल्टिरहने पाना हो, जहाँ सुख र दुःखका हरफहरू पालैपालो आउँछन्। हामी कहिलेकाहीँ एउटै पानामा अड्किएर बस्न चाहन्छौं, विशेषगरी जब त्यो पाना प्रेम र आनन्दले भरिएको हुन्छ। तर समय यस्तो निर्मम छ कि उसले हाम्रा इच्छालाई वास्ता नगरी अर्को पाना पल्टाइदिन्छ।

जब साँझको धमिलो प्रकाशले आकाशलाई छोप्न थाल्छ, तब समयको पानामा अलि गम्भीर र शान्त रङ्गहरू देखिन थाल्छन्। चराहरू आफ्नो थातथलोमा फर्किँदाको त्यो दृश्यले हामीलाई पनि आफ्नो जड र परिवारको सम्झना दिलाउँछ। दिनभरिको थकाइ मारेर जब मानिसहरू घरको चौखट भित्र छिर्छन्, तब उनीहरूले बाहिरी संसारको मुखौटा फुकालेर राख्छन्। साँझको त्यो समय भनेको आफैलाई भेट्ने समय हो। झ्यालबाट देखिने अस्ताउँदो सूर्यलाई हेर्दै गर्दा मानिसले सोच्ने गर्छ—के आजको पानामा मैले केही अर्थपूर्ण कुरा लेख्न सकें? के मेरो आजको उपस्थिति सम्झनलायक रह्यो? यी प्रश्नहरूले मानिसलाई भोलिको पाना अझ राम्रोसँग सजाउन प्रेरित गर्छन्।

रातको सन्नटामा पुगेपछि समयको पाना पूर्ण रूपमा भरिएको हुन्छ। चन्द्रमाको शीतल प्रकाशमा जब संसार निदाउँछ, तब यो पाना इतिहासको एउटा ठूलो ठेलीमा सुरक्षित रूपमा थन्किन्छ। हिजोको पाना अब कहिल्यै फर्किएर आउँदैन। हामीले चाहेर पनि त्यहाँका गल्तीहरू मेट्न सक्दैनौं र त्यहाँका राम्रा कुराहरूलाई फेरि दोहोर्‍याउन सक्दैनौं। केवल ती पानाहरूबाट लिइने पाठ मात्र हाम्रो साथमा रहन्छ। जीवन भनेको यस्तै अनगिन्ती पानाहरूको सङ्ग्रह हो, जहाँ हरेक पानाले एउटा छुट्टै कथा भन्छ। कोही मानिसहरू धेरै पानाहरू बाँच्छन् तर तिनका पानाहरू सादा रहन्छन्, कोही थोरै पाना बाँच्छन् तर तिनको हरेक हरफले संसारलाई मार्गनिर्देश गरिरहेको हुन्छ। त्यसैले, समयको पानामा कति लामो लेखियो भन्दा पनि कति गहिरो र अर्थपूर्ण लेखियो भन्ने कुराले ठूलो महत्व राख्छ।

अन्त्यमा, हामीले यो बुझ्नु जरुरी छ कि समयको पाना हामीलाई उपहार स्वरूप मिलेको एउटा सीमित अवसर हो। यसलाई घृणा, इर्ष्या र क्रोधका अक्षरहरूले भर्नु भन्दा प्रेम, करुणा र सिर्जनाका शब्दहरूले सजाउनु पर्छ। जबसम्म हाम्रो श्वास चल्छ, तबसम्म हामीलाई हरेक दिन एउटा नयाँ पाना उपलब्ध गराइन्छ। त्यो पानालाई उत्सवको रूपमा लिनु र हरेक पललाई जीवन्त ढङ्गले बाँच्नु नै समय प्रतिको साँचो सम्मान हो। आजको यो पाना जब भोलि पल्टिनेछ, तब हामीले गर्वका साथ भन्न सकौं कि यो पानामा मैले आफ्नो उत्कृष्ट रङ्ग भरेको छु। समय त बहिरहने नदी हो, हामीले त केवल त्यसको किनारमा बसेर आफ्ना अनुभवका यादहरू सजाउने मात्र हो।