मनको ऐना

 

म जब हरेक बिहान ऐनाको अगाडि उभिन्छु, म त्यहाँ एउटी यस्ती महिलालाई देख्छु जसलाई संसारले 'पूर्ण' ठान्छ। ऐनामा देखिने त्यो अनुहार सफा छ, कपाल मिलेको छ, र ओठहरूमा एउटा सौम्य मुस्कान छ—जुन मुस्कान मैले वर्षौँको अभ्यासपछि हासिल गरेकी हुँ। तर जब म आफ्नै आँखाहरूको गहिराइमा हेर्छु, मलाई लाग्छ कि त्यो ऐनाले मेरो शरीर त देखाइरहेको छ, तर मेरो मनको ऐना भने कतै अर्कै यथार्थमा छ। मेरो मनको ऐनामा एउटी अर्कै महिला छिन्, जसका कपालहरू सपनाका आँधीले लथालिङ्ग पारेका छन्, जसका आँखाहरूमा नभनिएका हजारौँ कथाहरूको ओस छ, र जसको अनुहारमा सम्झौताका अनगिन्ती रेखाहरू कोरिएका छन्। बाहिरको ऐनाले मलाई 'आदर्श' देखाउँछ, तर मनको ऐनाले मलाई 'अधुरो' देखाउँछ। म सोध्छु—यी दुईमध्ये वास्तविक 'म' चाहिँ कुन हो? के म त्यो हुँ जो अरूका लागि सजधज गरेर उभिन्छु, या म त्यो हुँ जो एकान्तमा आफ्नै अस्तित्वसँग डराउँछु?

संसारले मलाई एउटा सुन्दर सजावटको वस्तु जस्तै हेर्छ। उनीहरू मेरो धैर्यको प्रशंसा गर्छन्, मेरो सहनशीलताको उदाहरण दिन्छन्, तर कसैले मेरो मनको ऐनाभित्र लागेको त्यो चोटको दाग देख्दैनन् जुन मैले आफ्नै रहरहरूको हत्या गर्दा लागेको थियो। मलाई लाग्छ, मैले आफ्नो पूरा जीवन यो बाहिरी ऐनालाई सफा राख्नमै बिताएँ, ताकि अरूले मभित्रको धमिलोपन देख्न नसकुन्। तर आज मलाई यो कृत्रिम चमकदेखि डर लाग्न थालेको छ। म आफ्नो मनको ऐनालाई धुलो पुछेर सफा गर्न चाहन्छु, जहाँ म आफ्ना कमजोरीहरूलाई पनि उत्तिकै प्रेमले हेर्न सकूँ जति म आफ्ना सफलताहरूलाई हेर्छु। किन मलाई सधैँ 'राम्रो' र 'सुन्दर' मात्र देखिनुपर्ने दबाब दिइन्छ? के मलाई आफ्नै मनको ऐनामा एउटा विद्रोही, एउटा थकित, वा एउटा आक्रोशित नारीको रूपमा देखिने अधिकार छैन र?

अब म यो बाहिरी ऐनाको दास बन्न चाहन्न। म चाहन्छु कि मेरो मनको ऐनामा देखिने त्यो छटपटी र त्यो तिर्सना बाहिरको संसारले पनि देख्ने साहस गरोस्। म आफ्ना ती सबै रङ्गहरूलाई स्वीकार्न चाहन्छु जसलाई समाजले 'अमर्यादित' भनेर लुकाउन सिकायो। मेरो मनको ऐना अब कुनै साँचोमा बाँधिएको छैन; यसले अब मेरो वास्तविक स्वरूपलाई मात्र प्रतिविम्बित गर्नेछ। म आफ्ना आँसुका दागहरूलाई पनि गहना जस्तै पहिरिन तयार छु, किनकि ती मेरा आफ्नै भोगाइ हुन्। अब जब म ऐना हेर्छु, मलाई कुनै 'आदर्श नारी' देखिनु छैन, मलाई त केवल एउटा यस्तो मान्छे देखिनु छ जसले आफैँलाई चिन्न सफल भएकी छिन्। आखिर बाहिरी ऐना त फुट्न सक्छ, तर मनको ऐनामा कोरिएको आफ्नो वास्तविक पहिचान कहिल्यै मेटिँदैन। म अब आफ्नै ऐनाको अगाडि निर्धक्क भएर उभिन चाहन्छु।