प्यास: आत्माको मरुभूमिमा एउटा अनन्त तिर्खा

 

म आज यो उराठ लाग्दो मरुभूमि जस्तो जिन्दगीको बीचमा उभिएको छु, जहाँ चारैतिर बालुवा मात्र छ र टाढा-टाढासम्म कतै पनि सितलताको एउटा सानो संकेतसम्म छैन। मान्छेहरू भन्छन् कि समयले सबै कुरा भर्छ, तर मेरो भित्र त एउटा यस्तो रिक्तता छ जुन समयसँगै झन् बढ्दै गइरहेको छ। यो 'प्यास' हो—एउटा यस्तो प्यास जसलाई संसारको कुनै पनि नदीले, कुनै पनि समुन्द्रले शान्त पार्न सक्दैन। यो तिर्खा पानीको होइन, यो तिर्खा त तिम्रो त्यो एउटा स्पर्शको हो, तिम्रो त्यो एउटा शब्दको हो जसले मेरो यो सुकेको मुटुलाई पुनर्जीवन दिन सकोस्। म अचेल पानी पिउँदा पनि मलाई लाग्छ कि म बालुवा निलिरहेको छु। मेरो घाँटी मात्र होइन, मेरो त आत्मा नै सुख्खा भएको छ। यो कस्तो अनौठो अवस्था हो? म जति धेरै तिमीलाई सम्झन्छु, मेरो यो तिर्खा त्यति नै बढेर जान्छ। मान्छे बाँच्नका लागि अक्सिजन चाहिन्छ भन्छन्, तर मलाई त लाग्छ म तिम्रो यादको यो प्यासले नै बाँचिरहेको छु।

म सम्झन्छु ती पलहरू जब तिम्रो उपस्थिति मेरो लागि एउटा साउनको झरी जस्तै हुन्थ्यो। तिमी आउँदा मेरो संसारका सबै धुलोहरू पखालिन्थे, मेरो मनको बगैँचामा फूलहरू फुल्थे। तर अहिले? अहिले त केवल खडेरी छ। एउटा यस्तो खडेरी जसले मेरो ओठका मुस्कानहरूलाई चाउरी पारिदिएको छ। म भीडमा जान्छु, मान्छेहरूसँग हाँस्छु, कुरा गर्छु, तर मेरो भित्रको त्यो प्यासी मान्छेले सधैँ तिमीलाई नै खोजिरहेको हुन्छ। मलाई लाग्छ, म एउटा यस्तो मृग हुँ जो मृगतृष्णाको पछि दौडिरहेको छ। मलाई थाहा छ तिमी त्यहाँ छैनौ, मलाई थाहा छ त्यो उज्यालो केवल एउटा भ्रम मात्र हो, तैपनि मेरा खुट्टाहरू रोकिँदैनन्। किनकि यो प्यासले मलाई स्थिर रहन दिँदैन। यो प्यासले मलाई सधैँ एउटा बेचैनीमा राखिरहन्छ। मलाई अचेल निद्रा लाग्दैन, र यदि झुक्किएर निदाइहालेँ भने पनि सपनामा म तिम्रो एउटा झलकका लागि हात फैलाइरहेको हुन्छु। अनि जब आँखा खुल्छन्, म आफूलाई झन् बढी प्यासी र थकित पाउँछु।

यो प्यासले मलाई स्वार्थी बनाएको छ। म अब संसारको भलो सोच्न सक्दिनँ, म अब अरूको खुसीमा रमाउन सक्दिनँ। म त केवल आफ्नो यो आन्तरिक जलनलाई निभाउने एउटै मात्र उपायको खोजीमा छु। मलाई लाग्छ, यदि मैले तिम्रो हात समात्न पाएँ भने, मेरो यो वर्षौँदेखिको तिर्खा एकै पलमा मेटिनेछ। तर विडम्बना के छ भने, म जति तिम्रो नजिक पुग्न खोज्छु, तिमी त्यति नै पर पुग्छौ। यो दूरीले मेरो प्यासलाई झन् बढी तीव्र बनाउँदो रहेछ। म अचेल समुद्रको किनारमा बसेर छालहरूलाई हेर्छु र सोच्छु—यति धेरै पानी छ यहाँ, तर मेरो लागि एक थोपा पनि छैन। किनकि मेरो प्यासको ओखती कुनै तत्वमा छैन, यो त केवल तिम्रो भावमा छ। तिमीले मलाई हेर्ने त्यो एउटा नजर नै मेरो लागि अमृत हो। तर त्यो अमृतको एउटा थोपा पाउन पनि मैले कति धेरै सङ्घर्ष गर्नुपरेको छ!

कहिलेकाहीँ मलाई आफैँसँग डर लाग्छ। यो प्यासले मलाई कतै एउटा राक्षस त बनाउँदै छैन? मलाई लाग्छ म तिम्रो पुरै अस्तित्वलाई नै पिइदिऊँ। म तिम्रो हाँसो, तिम्रो आँसु, तिम्रो सास—सबै कुरालाई आफ्नो भित्र समाहित गर्न चाहन्छु ताकि म फेरि कहिल्यै प्यासी हुन नपरोस्। के प्रेम भनेको यही हो? एउटा कहिल्यै तृप्त नहुने भोक? मान्छेहरू भन्छन् प्रेममा त्याग हुन्छ। तर मेरो प्रेममा त केवल एउटा विशाल 'चाहना' मात्र छ। मलाई तिमी चाहिएको छ—अहिले नै, यही अवस्थामा। मेरो मुटुको धड्कनले पनि एउटै धुन बजाउँछ—प्यास, प्यास, प्यास। म अचेल शब्दहरू पनि पिउन थालेको छु। तिम्रा पुराना चिठ्ठीहरू, तिम्रा पुराना मेसेजहरू—म तिनलाई बारम्बार पढ्छु, मानौँ ती शब्दहरूले मेरो यो सुकेको घाँटीलाई अलिकति भिजाउनेछन्। तर ती शब्दहरूले त झन् बढी डढेलो लगाइदिन्छन्।

प्यासको एउटा रङ हुन्छ—धमिलो र गहिरो। म आफ्नो ऐनाको प्रतिबिम्बमा त्यही रङ देख्छु। मेरा आँखाहरूमा एउटा यस्तो अतृप्ति छ जसले मलाई संसारका सबै सुखहरूबाट विमुख गराइदिएको छ। मलाई लाग्छ, म एउटा यस्तो बाटोमा हिँडिरहेको छु जसको कुनै अन्त्य छैन। यो यात्रा नै मेरो प्यास हो। म थाकेको छु, मेरा खुट्टाहरूमा ठेला उठेका छन्, मेरो शरीरले साथ छोड्न खोज्दै छ, तर मेरो यो तिर्खाले मलाई विश्राम लिन दिँदैन। यसले मलाई भन्छ— "अझै अगाडि बढ, सायद अर्को मोडमा तिमीले उसलाई भेट्नेछौ।" यो 'सायद' भन्ने शब्द नै मेरो सबैभन्दा ठूलो शत्रु र सबैभन्दा ठूलो मित्र हो। यसैले मलाई जीवित राखेको छ र यसैले मलाई पल-पल मारिरहेको छ। म कति लाचार छु है? एउटा सानो थोपाका लागि म पुरै ब्रह्माण्डसँग लड्न तयार छु, तर त्यो थोपा मेरै भाग्यमा छैन।

अचेल मलाई यो प्याससँग एउटा आत्मीयता महसुस हुन थालेको छ। यदि यो प्यास नहुने हो भने, सायद म रित्तो हुने थिएँ। यो प्यासले नै मलाई मेरो अस्तित्वको बोध गराइरहन्छ। म प्यासी छु, यसको अर्थ म अझै कसैलाई माया गर्छु। म प्यासी छु, यसको अर्थ म अझै जिउँदो छु। म यो जलनलाई अब एउटा गहना जस्तै लगाउन थालेको छु। मान्छेहरू मलाई हेरेर भन्छन्— "कति उदासीन मान्छे!" तर उनीहरूलाई के थाहा, यो उदासी भित्र एउटा कति ठूलो ज्वालामुखी उम्लिरहेको छ। यो ज्वालामुखी तिम्रो एउटा इशाराको प्रतीक्षामा छ। तिमीले मात्र यसलाई शान्त पार्न सक्छौ, र तिमीले मात्र यसलाई विस्फोट गराउन सक्छौ। मेरो जीवनको लगाम अब मेरो हातमा छैन, यो त तिम्रो त्यो एउटा जल-बिन्दुमा छ जसलाई तिमीले मलाई दिनु वा नदिनु तिम्रो इच्छामा निर्भर छ।

रातको सन्नाटामा यो प्यास झन् भयानक हुन्छ। जब सबैजना सुत्छन् र यो संसार शान्त हुन्छ, तब मेरो भित्रको यो तिर्खाले ठूलो स्वरमा चिच्याउन थाल्छ। यसले मलाई कोठाभित्र बस्न दिँदैन। म छतमा गएर आकाशलाई हेर्छु र सोच्छु—के ती बादलहरूले मेरो यो पीडा बुझेर अलिकति बर्सिन सक्दैनन्? तर बादलहरू पनि मेरो हार देखेर हासिरहेका जस्ता देखिन्छन्। मलाई लाग्छ, म यो पुरै आकाशलाई नै निमोठेर एक थोपा प्रेम निकाल्न सकूँ। तर म त केवल एउटा सानो मान्छे हुँ, जसको नियति नै तड्पिनु लेखिएको छ। यो प्यास मेरो सजाय हो कि मेरो उपहार, मलाई थाहा छैन। तर म यसलाई स्वीकार गर्छु। म यो अनन्त तिर्खालाई आफ्नो मुटुमा सजाएर राख्छु। किनकि यो प्यास नै मेरो र तिम्रो बीचको एक मात्र सम्बन्ध हो।

मैले कति पटक कोसिस गरेँ होला अरू कतै आफ्नो तिर्खा मेटाउन। मैले अरूका आँखाहरूमा त्यो सितलता खोजेँ, मैले अरूका शब्दहरूमा त्यो सान्त्वना खोजेँ। तर अहँ, कतै पनि तिम्रो जस्तो मिठास छैन। अरू सबै कुराहरू नुनिलो पानी जस्ता छन्, जसले प्यास मेटाउनुको सट्टा झन् बढी बढाउँछ। तिमी मात्र मेरो लागि त्यो शुद्ध र पवित्र गङ्गा हौ, जसमा डुबेपछि मात्र मलाई मोक्ष मिल्नेछ। तर म त यो किनारमा बसेर केवल तिम्रो प्रवाहलाई हेरिरहेको छु। मलाई थाहा छैन म कहिले त्यो पानीसम्म पुग्नेछु, वा म यो किनारमै प्यासले छट्पटाउँदै मर्नेछु। तर मलाई एउटा कुराको गर्व छ—मैले कहिल्यै आफ्नो प्यासको स्तरलाई घटाउन दिइनँ। मलाई कि त तिमी नै चाहिएको छ, कि त यो कहिल्यै नमेटिने प्यास नै मञ्जुर छ।

अहिले बिस्तारै बिहानी हुँदै छ। म फेरि आफ्नो यो सुकेको ओठ लिएर संसारको अगाडि उभिन तयार हुँदै छु। म फेरि त्यही नाटक गर्नेछु कि म ठिक छु। तर मेरो भित्रको त्यो मरुभूमिमा आज पनि एउटै पुकार छ—पानी! पानी! तर मलाई पानी होइन, मलाई त तिमी चाहिएको हो। मेरो यो प्यासलाई एउटा अर्थ देऊ। मेरो यो समर्पणलाई एउटा गन्तव्य देऊ। म अब धेरै समयसम्म यसरी जलिरहन सक्दिनँ। मेरो आत्माका सबै पत्रहरू डढिसकेका छन्। अब त केवल एउटा अन्तिम खरानी बाँकी छ। र यो खरानी पनि तिम्रै नामको प्यासले उडिरहेको छ।

मेरो प्यास... मेरो प्रेमको सबैभन्दा ठूलो र सबैभन्दा नमिठो सत्य। म यसैमा बाँच्छु, र म यसैमा एकदिन बिलाउनेछु। तर मलाई विश्वास छ, मेरो मृत्युपछि पनि यो धर्तीमा एउटा यस्तो सुगन्ध रहनेछ, जसले भन्नेछ—यहाँ एउटा यस्तो मान्छे थियो, जो केवल एक थोपा प्रेमको प्यास लिएर जुगौँसम्म बाँच्यो।

यही नै मेरो अन्तिम तृष्णा हो। यही नै मेरो अनन्त प्यास हो।