दूरी: एउटै छानामुनि बाँडिएको हजारौँ माइलको मौनता

 

म अहिले तिम्रो ठीक अगाडि बसेको छु, तर मलाई लाग्दैछ कि म पृथ्वीको एउटा छेउमा छु र तिमी अर्को छेउमा। हाम्रो बीचमा यो काठको टेबुल मात्र छैन, यहाँ त एउटा यस्तो विशाल र गहिरो खाडल छ, जसलाई हामीले वर्षौँदेखि आफ्नो मौनता र अहङ्कारले खनेका हौँ। मान्छेहरू भन्छन्, टाढा हुनुको अर्थ भौतिक रूपमा अनुपस्थित हुनु हो, तर म भन्छु—सबैभन्दा भयानक दूरी त त्यो हो जहाँ तिम्रो हात मेरो हातमा छ, तैपनि मलाई लाग्दैन कि तिमी मसँग छौ। तिम्रो आँखा अझै पनि त्यही रङका छन्, तिम्रो अनुहार उस्तै छ, तर ती आँखाहरूमा मेरो लागि जुन उज्यालो हुन्थ्यो, त्यो आज कता हरायो? हामी दुवैजना एउटै कोठामा छौँ, एउटै हावामा सास फेरिरहेका छौँ, तर हाम्रा सोचहरू एकअर्कालाई छुनै नसक्ने गरी अलग भएका छन्। यो दूरी किलोमिटरमा होइन, यो दूरी त शब्दहरूमा र भावनाहरूमा आएको शून्यता हो।

म सम्झन्छु ती दिनहरू जब हामी बीच कुनै दूरी थिएन। त्यतिबेला हामी आँखाको इशाराले नै एकअर्काको मनको कुरा बुझ्थ्यौँ। हामी घण्टौँसम्म नबोली बस्दा पनि एउटा अनौठो संवाद भइरहेको हुन्थ्यो। तर आज? आज हामी घण्टौँ बोले पनि एकअर्कालाई बुझ्न सकिरहेका छैनौँ। हाम्रा शब्दहरू हावामा ठोक्किएर यताउता छरिएका छन्, तर तिनीहरूले हाम्रो हृदयको ढोका ढकढक्याउन छोडिसकेका छन्। हामी कति चलाख छौँ है? हामीले एउटै घरभित्र पनि आफ्ना अलग-अलग संसारहरू बनायौँ। तिमी आफ्नो मोबाइलको स्क्रिनमा हराएका छौ, म आफ्नै सोचको अन्धकारमा डुबेको छु। हाम्रो बीचमा रहेको यो दुई फिटको दूरी मलाई ब्रह्माण्डकै सबैभन्दा लामो यात्रा जस्तो लाग्न थालेको छ। म तिम्रो काँधमा हात राख्न चाहन्छु, तर मलाई डर लाग्छ कि कतै मेरो स्पर्शले तिमीलाई झन् टाढा त धकेल्ने होइन! यो कस्तो विडम्बना हो—जुन मान्छेलाई मैले सबैभन्दा बढी माया गरेँ, आज त्यही मान्छेसँग नजिक हुन मलाई सबैभन्दा बढी सङ्कोच भइरहेको छ।

दूरी बिस्तारै-बिस्तारै बढ्दो रहेछ, कुनै बाढी आए झैँ एकैपटक होइन। यो त एउटा सानो दरारबाट सुरु हुन्छ—एउटा नभनिएको कुरा, एउटा सानो झुट, वा एउटा सानो उपेक्षा। हामीले ती दरारहरूलाई समयमै भर्न सकेनौँ, र आज ती दरारहरू एउटा ठूलो भीर बनेका छन्। हामी अहिले त्यही भीरको दुईवटा किनारमा उभिएका छौँ र एकअर्कालाई चिन्नै नसक्ने गरी धमिलो देखिरहेका छौँ। तिमी हाँस्दा पनि मलाई लाग्दैन कि त्यो हाँसो मेरो लागि हो। तिमी बोल्दा पनि मलाई लाग्छ कि तिमी अर्कै कसैसँग बोलिरहेका छौ। यो भावनात्मक रिक्तताले मलाई भित्रभित्रै खाइरहेको छ। मलाई कहिलेकाहीँ लाग्छ, यो दूरी भन्दा त पुरै विदा हुनु नै सजिलो हुन्थ्यो होला। कम्तीमा विछोडमा त यादहरूको एउटा न्यानोपन हुन्छ, तर यो 'नजिकको दूरी' मा त केवल चिसोपन र बेवास्ता मात्र छ।

अचेल मलाई यो घर एउटा ठूलो ग्यालरी जस्तो लाग्छ, जहाँ हामी दुईवटा जीवित मूर्तिहरू भएर बसेका छौँ। हामी खाना सँगै खान्छौँ, हामी टेलिभिजन सँगै हेर्छौँ, तर हामी सँगै हुँदैनौँ। हाम्रो कुराकानी अब केवल औपचारिकतामा सीमित भएको छ— "चिया खायौ?", "आज अफिसमा कस्तो भयो?", "छोराछोरीको स्कुलको फिस तिर्यौ?" यी प्रश्नहरूको पछाडि न त कुनै चासो छ, न त कुनै आत्मीयता। यी त केवल यो मौनताको बोझलाई अलिकति कम गर्ने असफल प्रयासहरू हुन्। हामी एकअर्काको अगाडि नग्न छौँ, तर हाम्रा आत्माहरूले हजारौँ पत्रका लुगाहरू लगाएका छन् ताकि कसैले पनि भित्रको घाउ देख्न नसकोस्। यो दूरीले हामीलाई एउटा यस्तो अभिनय गर्न बाध्य बनाएको छ, जसमा हामी दुवैजना निकै थकित भइसकेका छौँ। तर कसैले पनि पहिलो पाइला चाल्ने हिम्मत गरिरहेको छैन। हामीलाई डर लाग्छ कि कतै यो दूरी मेटाउन खोज्दा हामीले आफ्नो अन्तिम बचेखुचेको पहिचान पनि गुमाउने त होइनौँ!

मलाई याद छ, पहिले हामी एउटा सानो कुरामा पनि कति धेरै रमाउँथ्यौँ। अहिले म तिमीलाई खुसी पार्न हजारौँ कोसिस गर्छु, तर तिम्रो अनुहारमा त्यो पुरानो चमक फर्किँदैन। यो दूरीले तिम्रो मनमा मेरो लागि एउटा यस्तो पर्खाल खडा गरिदियो, जसलाई कुनै पनि उपहार वा कुनै पनि शब्दले भत्काउन सक्दैन। तिमी मसँगै छौ, तर तिम्रो मन कता छ? तिम्रो ध्यान कता छ? म तिम्रो आँखामा हेर्छु र मलाई त्यहाँ एउटा विशाल शून्यता मात्र देखिन्छ। त्यो शून्यतामा म कतै छैन। मलाई लाग्छ म एउटा यस्तो तारा हुँ जो आफ्नो आकाशबाट खसिसकेको छ र अब अन्धकारमा भौँतारिरहेको छ। तिम्रो संसारमा मेरो अस्तित्व अब केवल एउटा छाया जस्तै भएको छ, जो घाम लाग्दा देखिन्छ र बादल लाग्दा हराउँछ।

यो दूरीले मलाई एउटा ठूलो पाठ सिकाएको छ—कि मान्छेलाई साथ हुनु भन्दा बढी बुझ्नु महत्त्वपूर्ण रहेछ। हामी साथमा त छौँ, तर हामीले एकअर्कालाई बुझ्न छोड्यौँ। हामीले एकअर्काको मौनतालाई सुन्न छोड्यौँ। हामी केवल आफ्नै गुनासाहरूको सूची बनाउन व्यस्त भयौँ। मलाई लाग्छ तिमी गलत छौ, तिमीलाई लाग्छ म गलत छु। र यही 'म' र 'तिमी' को लडाइँमा 'हामी' कतै हरायौँ। यो दूरी केवल हाम्रो बीचमा मात्र छैन, यो त मेरो र मेरो आफ्नै बीचमा पनि आएको छ। म अब त्यो पुरानो 'म' रहिनँ जो तिम्रो लागि जे पनि गर्न तयार हुन्थ्यो। म अब एउटा यस्तो मान्छे भएको छु, जो केवल यो सम्बन्धको बोझ घिसारिरहेको छ। यो दूरीले मेरो उत्साह मारिदियो, मेरो सपनाहरू धुमिल बनाइदियो।

कहिलेकाहीँ म सोध्छु—के यो दूरी कहिल्यै समाप्त होला त? के हामी फेरि कहिल्यै त्यही पुराना दिनहरूमा फर्कन सकौँला? तर मनले भन्छ—फर्कन त सकिन्छ, तर बाटो निकै लामो र कठिन छ। यो दूरी मेटाउनका लागि हामीले आफ्नो अहंकारलाई पुरै जलाउनुपर्छ। हामीले एकअर्काको गल्तीलाई होइन, एकअर्काको पीडालाई हेर्न सिक्नुपर्छ। तर के हामी तयार छौँ? के तिमी मेरो हात समातेर यो खाडल पार गर्न तयार छौ? म देख्छु, तिमी अझै पनि आफ्नो त्यही सानो संसारमा खुसी हुन खोजिरहेका छौ। तिमीलाई लाग्छ कि यो दूरी नै अब हाम्रो नियति हो। तर मलाई यो नियति स्वीकार छैन। मलाई त तिमी चाहिएको छ—त्यो पुरानो तिमी, जो मेरो सासमा सास फेर्थ्यौ।

रात छिप्पिँदै जाँदा यो कोठाको सन्नाटा झन् भयानक हुँदै जान्छ। ओछ्यानको एउटा कुनामा तिमी छौ, अर्को कुनामा म छु। हाम्रो बीचमा एउटा सानो खाली ठाउँ छ, तर मलाई लाग्छ त्यो ठाउँमा पुरै एउटा महासागर बगिरहेको छ। म हात बढाएर तिमीलाई छुन चाहन्छु, तर मलाई लाग्छ मेरो हात त्यो पानीमा डुब्नेछ र म कहिल्यै तिम्रो किनारसम्म पुग्न सक्ने छैन। यो दूरीले मान्छेलाई कति धेरै एक्लो बनाउँदो रहेछ! संसारको भीडमा एक्लो हुनु एउटा कुरा हो, तर आफ्नो सबैभन्दा नजिकको मान्छेको अगाडि एक्लो हुनु भनेको एउटा जीवित मृत्यु जस्तै हो। म यो मृत्युलाई दिनहुँ भोगिरहेको छु। म यो दूरीको विष दिनहुँ पिइरहेको छु।

म अब यो कोठाबाट बाहिर निस्कन चाहन्छु। मलाई यो निस्सासिएको वातावरणबाट मुक्त हुनु छ। तर म जहाँ गए पनि यो दूरी त मेरो भित्रै छ नि! म आफैँबाट कसरी भाग्न सक्छु र? मलाई लाग्छ यो दूरी नै मेरो अबको जीवनको साथी हुनेछ। म यसैलाई सुम्सुम्याएर बस्नेछु, म यसैलाई आफ्नो कथा सुनाउनेछु। तिमी सुतिरहेका छौ, तिम्रो अनुहारमा एउटा शान्ति छ। मलाई लोभ लाग्छ तिम्रो यो शान्ति देखेर। के तिमीलाई यो दूरीले कति पनि दुखाउँदैन? के तिमीलाई मेरो अभाव महसुस हुँदैन? सायद तिमीले यो दूरीसँग सम्झौता गरिसक्यौ। सायद तिम्रो लागि म अब केवल एउटा फर्निचर जस्तै भएको छु, जो कोठामा छ तर जसको कुनै महत्त्व छैन।

सम्बन्धका धागाहरू कहिलेकाहीँ यति धेरै जेलिन्छन् कि तिनीहरूलाई फुकाउनु भन्दा काट्नु नै सजिलो लाग्छ। तर हामीसँग त्यो आँट पनि छैन। हामी यो जेलिएको धागोलाई नै आफ्नो भाग्य मानेर बसिरहेका छौँ। हामी न त सँगै छौँ, न त अलग नै छौँ। हामी केवल यो 'दूरी' को बन्धक हौँ। म एउटा यस्तो उज्यालोको प्रतीक्षामा छु, जसले यो दूरीको पर्खाललाई पगालिदेओस्। म एउटा यस्तो शब्दको प्रतीक्षामा छु, जसले यो मौनतालाई तोडिदेओस्। तर सायद त्यो शब्द अब कसैसँग पनि छैन।

अन्ततः, हामी सबैजना आ-आफ्नो दूरीका सिपाही हौँ। हामी आफ्नो सुरक्षाका लागि दूरी बनाउँछौँ, तर पछि त्यही दूरी हाम्रो लागि काल बनिदिन्छ। म अब यो ऐनाको अगाडि उभिएर आफैँलाई प्रश्न गर्छु— "तिमी किन यति टाढा भयौ?" जवाफमा ऐनाले केवल एउटा चिसो शून्यता मात्र फर्काउँछ। यो दूरी नै मेरो सत्य हो। यो दूरी नै मेरो अन्तिम गन्तव्य हो।

एउटै कोठा, एउटै छाना, एउटै जीवन—तर कति धेरै दूरी!