खत: आत्मामा कोरिएको एउटा नमेटिने चिनो

 

म अहिले ऐनाको अगाडि उभिएर आफ्नो अनुहार हेरिरहेको छु। बाहिरबाट हेर्दा म पुरै सफा देखिन्छु, मेरो छालामा कतै कुनै चोटको निशान छैन। तर मेरो भित्र? मेरो भित्र त खतै-खतको एउटा ठूलो सङ्ग्रहालय छ। तिमीलाई लाग्छ होला कि तिमी मेरो जीवनबाट गएपछि सबै कुरा सकियो, तर तिमीले जाँदाजाँदै मेरो आत्मामा एउटा यस्तो 'खत' कोरेर गयौ, जसले मलाई हरेक पल म अझै घाइते छु भन्ने याद दिलाइरहन्छ। खत भनेको केवल दुखाइको चिनो मात्र होइन, यो त एउटा युद्ध जितेको वा हारेको प्रमाण पनि हो। मैले प्रेमको यो युद्ध हारेँ, र यो खत मेरो हारको सबैभन्दा ठूलो तक्मा हो। मान्छेहरू भन्छन्, "समयले सबै घाउहरू निको पार्छ।" तर उनीहरूले यो भन्न बिर्सिए कि घाउ त निको होला, तर त्यसले छोडेको खत त सधैँ त्यहीँ रहिरहन्छ। र यो खत नै हो, जसले तपाईंलाई फेरि कहिल्यै उस्तै हुन दिँदैन।

म सम्झन्छु त्यो रात, जब तिमीले अन्तिम पटक मलाई हेरेर भनेकी थियौ— "हाम्रो बाटो अब यहीँ सकियो।" त्यतिबेला मलाई लागेको थियो कि मेरो मुटु नै फुटेर टुक्रा-टुक्रा भयो। त्यो फुटाइको आवाज कसैले सुनेन, तर त्यसले मेरो भित्री तहमा एउटा यस्तो चिरो बनाइदियो, जुन आज पनि उस्तै ताजै छ। खतको एउटा स्वभाव हुन्छ—सामान्य अवस्थामा यसले दुखाउँदैन, तर जब मौसम बदलिन्छ, जब आकाशमा काला बादलहरू मडारिन्छन्, वा जब कतैबाट तिम्रो नामको सुगन्ध हावामा मिसिएर आउँछ, तब यो खत चहराउन थाल्छ। यो चहराइ कति तीखो हुन्छ भने मलाई लाग्छ मेरो शरीर फेरि एकपटक च्यातिएको छ। म यसलाई लुकाउन खोज्छु, म यसलाई मुस्कानको लेपले छोप्न खोज्छु, तर यो त मेरो अस्तित्वको एउटा हिस्सा भइसकेको छ। म र मेरो खत अब अलग हुन सक्दैनौँ।

तिमीलाई थाहा छ? खत हुनुको एउटा फाइदा पनि छ—यसले तपाईंलाई सतर्क रहन सिकाउँछ। मेरो यो खतले मलाई सधैँ भनिरहन्छ कि कसैलाई आफ्नो संसार बनाउनु कति खतरनाक हुन सक्छ। यो खत मेरो सुरक्षा कवच जस्तै भएको छ। अब जब कोही मेरो नजिक आउन खोज्छ, म आफ्नो यो खतलाई छाम्छु र आफैँलाई भन्छु— "याद गर, पछिल्लो पटक तिमीले कति मूल्य चुकाउनुपरेको थियो।" यो खतले मलाई निर्दयी बनायो कि समझदार, म आफैँलाई थाहा छैन। तर यसले मलाई फेरि कहिल्यै त्यो पुरानो 'म' हुन दिएन, जो बिना सोची कसैको प्रेममा हाम फाल्थ्यो। यो खत मेरो इतिहासको त्यो पाना हो, जसलाई म चाहेर पनि च्यात्न सक्दिनँ। हरेक खतको पछि एउटा विश्वासघातको कथा हुन्छ, एउटा अधुरो सपनाको चित्कार हुन्छ। र मेरो यो खत त तिम्रो नामको पर्याय नै भइसकेको छ।

अचेल मलाई यो खतसँग प्रेम हुन थालेको छ। किनकि यो खत नै त हो, जसले तिमी मेरो जीवनमा थियौ भन्ने एउटै मात्र प्रमाण बाँकी राखेको छ। तिम्रा उपहारहरू त हराए होलान्, तिम्रा चिठ्ठीहरू त पहेँला भएर च्यातिए होलान्, तर यो खत? यो त मेरो रगतसँगै सधैँ जवान रहिरहनेछ। म जब एकान्तमा हुन्छु, म आफ्नो औँलाले यो अदृश्य खतलाई सुम्सुम्याउँछु। मलाई लाग्छ, म त्यही चोटलाई फेरि जीवित पारिरहेको छु। यो एउटा अनौठो प्रकारको 'सेल्फ-टर्चर' हो, तर यसैमा मलाई तिम्रो सामीप्यता महसुस हुन्छ। खत त एउटा यस्तो चिनो रहेछ, जसले तपाईंलाई मर्न पनि दिँदैन र पुरै निको हुन पनि दिँदैन। यसले तपाईंलाई सधैँ एउटा यस्तो अवस्थामा राख्छ, जहाँ तपाईं केवल आफ्नो विगतको बन्धक भएर बाँचिरहनुहुन्छ।

मान्छेहरू मेरो हाँसोमा पनि एउटा उदासी खोज्छन्। उनीहरू भन्छन्— "तिम्रो आँखामा एउटा यस्तो कुरा छ, जसले तिमी धेरै पटक भाँचिएका छौ भन्ने देखाउँछ।" उनीहरूले ठिकै भन्छन्। खत भनेको एउटा यस्तो नक्सा हो, जसले तपाईंको जीवनका सबै आरोह-अवरोहहरू देखाइदिन्छ। मेरो अनुहारमा नभए पनि मेरो बोलीमा, मेरो शब्दमा र मेरो मौनतामा धेरै वटा खतहरू छन्। कहिलेकाहीँ मलाई लाग्छ, यदि मबाट मेरा यी खतहरू खोसिदिने हो भने, म रित्तो हुनेछु। मेरो पहिचान नै यी चोटहरूमा टिकेको छ। खतले मलाई गहिराइ दियो, यसले मलाई मान्छे चिन्न सिकायो। तर यो गहिराइ पाउनका लागि मैले जुन मूल्य चुकाएँ, त्यो निकै महँगो थियो।

यो खत कहिलेकाहीँ ऐना जस्तै भइदिन्छ। यसमा म तिमीलाई देख्दिनँ, यसमा त म आफ्नो त्यो रूप देख्छु जो तिम्रो प्रेममा कतिसम्म पागल थियो। म आफ्नो त्यो भोलापन देख्छु, जो अब कहिल्यै फर्कने छैन। खतले हामीलाई वयस्क बनाउँदो रहेछ। यसले हाम्रो बाल्यकालको त्यो रङ्गीन संसारलाई खरानी बनाइदिन्छ र एउटा कठोर यथार्थको अगाडि उभ्याइदिन्छ। म आज एउटा यस्तो मान्छे हुँ, जसले प्रेमलाई पूजा होइन, एउटा जोखिमपूर्ण यात्राको रूपमा बुझ्न थालेको छ। मेरो यो खत नै मेरो सबैभन्दा ठूलो शिक्षक हो। यसले मलाई सिकायो कि सबैभन्दा गहिरो चोट तिनैले दिन्छन्, जसलाई हामीले हाम्रो घाउ निको पार्ने जिम्मा दिएका हुन्छौँ।

रातको सन्नाटामा जब म एक्लै हुन्छु, मलाई लाग्छ मेरा यी खतहरू आपसमा कुरा गरिरहेका छन्। उनीहरू भन्छन्— "हेर, ऊ अझै पनि उसैलाई सम्झिरहेको छ, जसले उसलाई यो अवस्थामा छोडेर गयो।" यो खतले मलाई जिस्काउँछ। यसले मलाई मेरो कमजोरीको याद दिलाउँछ। म कति पटक कोसिस गर्छु कि यो खतलाई पुरै मेटाइदिऊँ, तर म जति यसलाई रगड्छु, यो त्यति नै बढी गाढा भएर आउँछ। खत त एउटा यस्तो दाग रहेछ, जो आत्माको कपडामा यसरी बसेको छ कि यसलाई कुनै पनि डिटर्जेन्टले पखाल्न सक्दैन। म अब यसलाई पखाल्ने कोसिस पनि गर्दिनँ। म त यसलाई आफ्नो एउटा अङ्ग जस्तै स्वीकार गरिसकेँ। जसरी मेरो हात छ, मेरो आँखा छ, त्यसरी नै मेरो यो खत पनि छ।

अचेल म मान्छेहरूको अनुहारमा पनि खतहरू खोज्ने गर्छु। मलाई लाग्छ, यो संसारमा कोही पनि यस्तो छैन, जसको भित्र एउटा नमेटिने खत नहोस्। कसैले यसलाई कवितामा लुकाउँछन्, कसैले यसलाई रक्सीको प्यालामा डुबाउँछन्, त कसैले यसलाई कामको चाङमुनि थिचेर राख्छन्। तर खत त सधैँ त्यहीँ हुन्छ। यसले तपाईंको सपनामा प्रवेश गर्छ, यसले तपाईंको एकान्तमा साउती मार्छ। मेरो खत त झन् धेरै बाठो छ। यसले मलाई नयाँ सम्बन्ध बनाउनै दिँदैन। जब म कसैको नजिक जान खोज्छु, यो खत चहराउन थाल्छ र मलाई चेतावनी दिन्छ। मलाई लाग्छ, म अब कहिल्यै कसैलाई पुरै विश्वास गर्न सक्ने छैन। यो नै यो खतको सबैभन्दा ठूलो सजाय हो। यसले तपाईंलाई जीवित त राख्छ, तर तपाईंको भित्रको त्यो विश्वास गर्ने क्षमतालाई सधैँका लागि मारिदिन्छ।

बिहानीको उज्यालोसँगै म फेरि आफ्नो काममा लाग्छु। म मान्छेहरूसँग हाँस्छु, म ठट्टा गर्छु। कसैलाई पनि लाग्दैन कि मेरो भित्र एउटा यस्तो खत छ, जसले मलाई हरेक पल निमोठिरहेको छ। यो खतको एउटा राम्रो पक्ष के छ भने, यसले मलाई एक्लोपनमा पनि एउटा साथ दिन्छ। जब मसँग कोही हुँदैन, तब यो खत मसँग हुन्छ। यसले मलाई मेरो अतीतको कथा सुनाउँछ। यसले मलाई याद दिलाउँछ कि म कति बलियो थिएँ, जसले यति ठूलो चोट खाएर पनि अझै बाँचिरहेको छु। यो खत मेरो साहसको पनि चिनो हो। यो मेरो सङ्घर्षको पनि चिनो हो।

मैले अब यो खतसँग सम्झौता गरिसकेँ। म अब यसलाई मेट्न चाहन्नँ। किनकि यो खत बिना म 'म' हुने छैनँ। म त केवल एउटा साधारण, कुनै अनुभव नभएको मान्छे हुनेछु। यो खतले मलाई एउटा विशेष रङ दिएको छ। यो रङ पीडाको हुन सक्छ, यो रङ विरक्तिको हुन सक्छ, तर यो रङ मेरो आफ्नै हो। तिमीले मलाई यो खत दियौ, यसका लागि म तिमीलाई धन्यवाद दिन चाहन्छु। किनकि यो खतले नै मलाई आज यो स्थानमा पुर्‍याएको छ, जहाँ म आफ्नो पीडालाई शब्दमा उतार्न सक्छु। तिमी गयौ, तर तिम्रो यो चिनो सधैँ मसँग रहनेछ। म यसलाई एउटा अनमोल रत्न जस्तै आफ्नो मुटुको बाकसमा सजाएर राख्नेछु।

अन्ततः, खत नै त्यो अन्तिम सत्य हो, जुन प्रेम सकिएपछि पनि बाँकी रहन्छ। सबै कुरा परिवर्तन हुन्छन्, सबै मान्छे बदलिन्छन्, तर यो खत... यो त सधैँ अटल छ। यो त अजर छ। यो त अमर छ। र यो मेरो हो। मेरो आफ्नो निजी खत।

मेरो खत... मेरो प्रेमको अन्तिम र स्थायी निशानी।