छुटिएका गोरेटाहरू

अहिल्यै सम्झिन्छु, त्यो साँझ जब हामी दुई जना त्यो पुरानो चौतारीमा बसिरहेका थियौँ। सिरसिर हावा चलिरहेको थियो र वरपीपलका पातहरू आपसमा सरसराइरहेका थिए। आकाश अलिअलि रातो अनि अलिअलि कालो देखिन्थ्यो, ठीक हाम्रा भावनाहरू जस्तै। उमेरको त्यो मोडमा आइपुग्दा हामीले कहिल्यै सोचेका थिएनौँ कि एउटै बिन्दुबाट सुरु भएको हाम्रो यात्रा यसरी अचानक फरक दिशातिर मोडिनेछ। मान्छेहरू भन्छन्, जिन्दगी एउटा लामो राजमार्ग हो, तर मलाई त लाग्छ जिन्दगी गाउँका ती साँघुरा र दोबाटोमा टुंगिने गोरेटाहरू जस्तै रहेछ, जहाँ एउटा पाइला नजिकिँदा अर्को पाइला अनयासै टाढिँदै जान्छ।

हामीले कति धेरै सपनाहरू बुनेका थियौँ। ती बालकपनका अमिला सम्झनाहरू, त्यो साझको समयमा सँगै घर फर्किँदाका कुराहरू, अनि भोलिको उज्यालो सम्झेर मुस्कुराएका रातहरू। हामीलाई लाग्थ्यो, संसार जतिसुकै ठूलो र निष्ठुरी किन नहोस्, हाम्रो बाटो कहिल्यै अलग्गिने छैन। तर जिन्दगीको कठोर यथार्थले हामीलाई कहिले र कसरी त्यो दोबाटोमा ल्याएर उभ्याइदियो, पत्तै भएन। समय कति बलियो हुँदो रहेछ, जसले मान्छेका भावना, बाचा र सपनाहरूलाई समेत धुलिसात् बनाइदिन्छ।

त्यो दिन जब उसले मेरो हात बिस्तारै छोड्यो, उसको आँखामा एउटा ठूलो सन्नाटा थियो। उसले केही भनेन, न त मैले नै केही सोध्न सकेँ। केही शब्दहरू यस्ता हुन्छन् जो ओठसम्म आइपुग्छन् तर बाहिर निस्कन सक्दैनन्। तिनले कण्ठ भित्रै एउटा ठूलो सुस्केराको रूप लिन्छन्। हामी दुवैलाई थाहा थियो कि अब हाम्रा आँखाहरूले एउटै बाटो पहिल्याउन सक्ने छैनन्। उसको अगाडि उसको आफ्नो बाध्यताको गोरेटो थियो, मेरो अगाडि मेरो आफ्नै सङ्घर्षको बाटो। दुवै गोरेटाहरू आ-आफ्नै ठाउँमा सही थिए, तर विडम्बना के थियो भने ती दुवै कहिल्यै नभेटिने गरी विपरीत दिशातिर सोझिएका थिए।

कहिलेकाहीँ म सोच्छु, के त्यो विभाजन अनिवार्य नै थियो? के हामी अझै अलिकति अडिन सक्दैनथ्यौँ? के बाचा र सम्बन्धहरू यति सजिलै समयको हुरीमा उडेर जान्छन्? तर उत्तर खोज्दै जाँदा मलाई बोध हुन्छ कि मान्छेको नियति सधैँ उसको इच्छा अनुसार चल्दैन। गोरेटाहरू आफैँमा नराम्रा हुँदैनन्, न त बाटो छुट्टिँदैमा मान्छेको मनमा रहेको माया र सम्मान नै हराएर जान्छ। केवल परिस्थिति यस्तो बनिदिन्छ कि सँगै हिँड्नु भनेको दुवैका लागि अप्ठ्यारो बन्नु हो। जब दुई जनाको सपना फरक हुन्छ, जब दुई जनाले हेर्ने भविष्यको क्षितिज फरक हुन्छ, तब सम्झौता गरेर सँगै हिँड्नुभन्दा आ-आफ्नो गोरेटो रोज्नु नै परिपक्वता मानिन्छ।

त्यसपछि म मेरो बाटो लागेँ, उ आफ्नो बाटो लाग्यो। सुरुआती दिनहरूमा त पाइलाहरू अगाडि बढाउनै गाह्रो हुन्थ्यो। पछाडि फर्केर हेर्न मन लाग्थ्यो, कतै उ बोलाइरहेछ कि, कतै त्यो चौतारी अझै हाम्रो पर्खाइमा छ कि भनेर। तर समयको नियम भनेकै अगाडि बढ्नु हो। पछाडि फर्किएर हेर्दा केवल अतीतका छायाहरू मात्र देखिन्छन्, जसले हिँड्ने पाइलाहरूलाई थप बोझिलो बनाइदिन्छन्। मैले बिस्तारै आफ्नो नयाँ गोरेटोमा एक्लै हिँड्न सिकेँ। उकाली-ओरालीहरू आए, धूलो र ढुङ्गाहरूले खुट्टामा चोट पुर्‍याए, तर ती चोटहरूले मलाई झन् बलियो बनाए।

समय बित्दै गयो। महिनाहरू वर्षमा बदलिए। आज धेरै समयपछि जब म पछाडि फर्केर हेर्छु, मलाई कुनै गुनासो छैन। न त मलाई समयसँग कुनै रिस छ, न त उ सित नै कुनै तिक्तता छ। छुटिएका गोरेटाहरूले मलाई जिन्दगीको सबैभन्दा ठूलो पाठ सिकाएका छन्। तिनले मलाई सिकाए कि हरेक मान्छे हाम्रो जिन्दगीमा सधैँका लागि आउँदैन। कोही मान्छेहरू केवल केही दुरीसम्म सँगै हिँड्नका लागि आउँछन्, हामीलाई केही सम्झनाहरू दिनका लागि आउँछन् र केही पाठहरू सिकाएर आफ्नो बाटो लाग्छन्। उ मेरो जीवनको एउटा यस्तो सुन्दर अध्याय थियो, जसलाई म कहिल्यै मेटाउन सक्दिनँ, तर अब त्यो अध्याय समाप्त भइसकेको छ र म नयाँ पानाहरू पल्टाउँदै छु।

अहिले पनि कहिलेकाहीँ एकान्तमा बस्दा वा साँझको त्यो मन्द हावा चल्दा मेरो मनमा त्यो दोबाटोको दृश्य ताजा भएर आउँछ। म सोच्छु, उ अहिले कुन गोरेटोमा हिँडिरहेको होला? के उसको बाटोमा उज्यालो छ? के उसले खोजेका सपनाहरू पूरा भए त? मलाई आशा छ, उसको गोरेटोले उसलाई सफलता र शान्तितर्फ लगेको छ। भले हाम्रा बाटोहरू अलग भए, भले हाम्रा पाइलाहरूले फरक-फरक माटो टेकेका छन्, तर मेरो मनमा उसको लागि सधैँ एउटा शुभेक्षा रहिरहनेछ।

मान्छेहरू प्रायः बाटो छुट्टिनुलाई एउटा दुखद अन्त्य मान्छन्, तर मलाई लाग्छ यो त नयाँ सुरुआत हो। एउटा गोरेटो टुङ्गिएपछि नै अर्को नयाँ बाटोको खोज सुरु हुन्छ। यदि हामी त्यो दोबाटोमा नछुटिएका भए, सायद हामी दुवैले आफ्नो वास्तविक क्षमता र पहिचान कहिल्यै भेट्टाउने थिएनौँ। सँगै हिँड्दा कहिलेकाहीँ मान्छेहरू एक-अर्कामा यसरी हराउँछन् कि उनीहरूले आफ्नै अस्तित्व बिर्सन्छन्। छुट्टिएका गोरेटाहरूले हामीलाई पुनः आफ्नो अस्तित्व खोज्न र आफ्नै खुट्टामा उभिन बाध्य बनाएका हुन्।

जिन्दगी वास्तवमा यस्तै अनेकौँ गोरेटाहरूको सङ्गालो हो। कुनै गोरेटोले हामीलाई उकालो लैजान्छन् जहाँबाट संसार सुन्दर देखिन्छ, कुनै गोरेटोले ओरालो लैजान्छन् जहाँ संयम र धैर्यताको परीक्षा हुन्छ। कुनै बाटोमा मान्छेहरूको भीड हुन्छ त कुनै बाटो पूर्ण रूपमा एकान्त हुन्छ। आज म जुन गोरेटोमा छु, यो मेरो आफ्नै रोजाइ हो, मेरो आफ्नै सङ्घर्षको फल हो। यहाँ उ छैन, तर उ सित बिताएका ती पलहरूको मिठास अझै पनि मेरो मनको कुनै कुनामा सुरक्षित छ।

जब म आकाशतिर हेर्छु र बगिरहेका बादलहरूलाई देख्छु, मलाई लाग्छ बादलहरू पनि त छुट्टिएर विभिन्न दिशातिर जान्छन्। खोलाका दुई किनारहरू पनि त कहिल्यै भेटिँदैनन्, तर पनि तिनले एउटै नदीलाई दिशा दिइरहेका हुन्छन्। हाम्रा गोरेटाहरू छुट्टिए पनि जीवनप्रतिको हाम्रो यात्रा त निरन्तर चलिरहेकै छ। जीवनको यो लामो यात्रामा कति गोरेटाहरू भेटिनेछन्, कति फेरि छुट्टिनेछन्, तर महत्त्वपूर्ण कुरा भनेको हिँड्ने हिम्मत कहिल्यै नहार्नु हो।

म अहिले आफ्नो गोरेटोमा अगाडि बढिरहेको छु। मेरो अगाडि नयाँ बिहानी छ, नयाँ चुनौतीहरू छन् र नयाँ सपनाहरू छन्। पछाडि छुटेका ती गोरेटाहरूप्रति मेरो कुनै अफ़सोस छैन। तिनले मलाई जे दिए, त्यो मेरो लागि जीवनभरको सम्पत्ति हो। छुट्टिएका ती गोरेटाहरूलाई सम्झिँदै म आज एउटा नयाँ अठोटका साथ अगाडि पाइला बढाउँछु, किनकि मलाई थाहा छ, हरेक गोरेटोको अन्त्यमा कतै न कतै एउटा नयाँ र सुन्दर गन्तव्य पक्कै पर्खिरहेको हुन्छ।