स्पर्शबिनाको साथ

 'स्पर्शबिनाको साथ' मानवीय संवेदनाको एउटा यस्तो अलौकिक र गहिरो अवस्था हो, जहाँ दुई आत्माहरू भौतिक सामीप्यता बिना नै एकअर्कामा समाहित भएका हुन्छन्। सामान्यतया हामीलाई लाग्छ कि साथ हुनका लागि सँगै हुनुपर्छ, हात समात्नु पर्छ वा अंकमाल गर्नुपर्छ। तर प्रेम र सम्बन्धको एउटा यस्तो उचाइ पनि हुन्छ, जहाँ शरीरको कुनै भूमिका हुँदैन। यो एउटा यस्तो मानसिक र आत्मिक जुड़ाव हो, जसले समय, भूगोल र भौतिक दूरीका सबै सिमानाहरूलाई अर्थहीन बनाइदिन्छ। स्पर्शबिनाको साथ वास्तवमा विश्वासको त्यो उच्चतम बिन्दु हो, जहाँ आँखाले नदेखे पनि र हातले नछोए पनि अर्को व्यक्तिको उपस्थिति आफ्नो हरेक धड्कनमा महसुस गरिन्छ। यो सम्बन्ध शब्दमा व्यक्त गर्न नसकिने एउटा मौन संगीत जस्तै हो, जसको धुन केवल ती दुई व्यक्तिले मात्र सुन्न सक्छन् जो यो अदृश्य डोरीमा बाँधिएका छन्।

हाम्रो भौतिक संसारमा स्पर्शलाई आत्मीयताको सबैभन्दा ठूलो प्रमाण मानिन्छ। तर कहिलेकाहीँ स्पर्शले दिने न्यानोपनभन्दा कसैको विचारले दिने न्यानोपन धेरै गुणा शक्तिशाली हुन्छ। स्पर्शबिनाको साथमा 'स्मृति' र 'कल्पना' को ठूलो भूमिका हुन्छ। जब हामी कसैलाई साँच्चै आफ्नो मान्छौं, उसको एउटा सानो सम्झनाले पनि हाम्रो अनुहारमा मुस्कान ल्याइदिन्छ र हाम्रो मनको एक्लोपनलाई मेटाइदिन्छ। यो साथमा कुनै सर्त हुँदैन। टाढा भएर पनि कसैको सफलतामा खुसी हुनु, उसको दुःखमा टाढैबाट आँसु खसाल्नु र उसलाई अप्ठ्यारो पर्दा आफ्नो प्रार्थनामा सम्झनु नै स्पर्शबिनाको साथको वास्तविक स्वरूप हो। यो एउटा यस्तो ऊर्जा हो जसले मानिसलाई सात समुद्र पारिको दूरीमा पनि एकअर्काको नजिक भएको आभास गराउँछ।

प्रविधिको यो आधुनिक युगमा स्पर्शबिनाको साथका धेरै नयाँ आयामहरू थपिएका छन्। इन्टरनेट र भिडियो कलले मानिसहरूलाई दृश्य रूपमा त नजिक ल्याएको छ, तर वास्तविक आत्मिक साथ त्यो हो जुन मोबाइलको स्क्रिन अफ भएपछि पनि जीवित रहन्छ। कसैको एउटा सन्देशले दिनभरिको थकान मेटिनु वा कसैको आवाज सुन्दा मनमा एउटा अनौठो शान्ति छाउनु यही स्पर्शबिनाको साथको चमत्कार हो। यसमा भौतिक उपस्थितिको अभावले गर्दा भावनाहरू झन् बढी शुद्ध र गाढा हुन्छन्। जब हामी कसैलाई छुन सक्दैनौं, तब हामी उसलाई आफ्नो सोचाइमा र आफ्नो आत्मामा राख्न थाल्छौं। यसरी शरीरबाट सुरु नभएको सम्बन्ध कहिल्यै समाप्त पनि हुँदैन, किनकि यो आत्माको गहिराइमा बुनिएको हुन्छ।

स्पर्शबिनाको साथको एउटा सुन्दर उदाहरण 'प्रतीक्षा' हो। कसैको बाटो हेर्नु, उसलाई भेट्ने आशामा वर्षौंसम्म आफूलाई एउटै भावनामा स्थिर राख्नु एउटा महान तपस्या हो। यसमा एउटा अनौठो धैर्यता हुन्छ। जहाँ स्पर्श हुँदैन, त्यहाँ कहिलेकाहीँ 'तड्पिनु' को आफ्नै आनन्द हुन्छ। त्यो तड्पाईंले मानिसलाई भित्रभित्रै निखार्दै लैजान्छ र उसलाई अझ बढी संवेदनशील बनाउँछ। साँचो प्रेम त्यो होइन जो केवल सँगै हुँदा मात्र महसुस हुन्छ, बरु साँचो प्रेम त त्यो हो जो वर्षौंसम्म नभेट्दा पनि उत्तिकै ताजा र पवित्र रहन्छ। स्पर्शबिनाको साथले हामीलाई यो सिकाउँछ कि मानिस केवल हाड र छालाको थुप्रो मात्र होइन, ऊ त एउटा विशाल भावनात्मक संसार हो।

यो साथमा 'मौनता' को ठूलो अर्थ हुन्छ। दुईजना व्यक्तिहरू बीचमा कुरा नभए पनि उनीहरूले एकअर्काको मनको अवस्था बुझिरहेका हुन्छन्। यसलाई 'टेलीप्याथी' भनिए पनि वा केवल गहिरो समझदारी, यसले मानिसलाई एउटा यस्तो सुरक्षा घेरामा राख्छ जहाँ उसले आफूलाई कहिल्यै एक्लो महसुस गर्दैन। कसैले मलाई सम्झिरहेको छ भन्ने भावना मात्रले पनि मानिसलाई जस्तोसुकै कठिन परिस्थितिबाट बाहिर निस्कने ऊर्जा दिन्छ। स्पर्शबिनाको साथमा धोकाको सम्भावना निकै कम हुन्छ, किनकि यो सम्बन्ध शरीरको आकर्षणमा होइन, बरु व्यक्तित्व र विचारको मेलमा टिकेको हुन्छ। जब हामी कसैको आत्मालाई माया गर्छौं, तब उसको शरीरको उपस्थिति वा अनुपस्थितिले हाम्रो प्रेममा कुनै फरक पार्दैन।

आध्यात्मिक दृष्टिकोणबाट हेर्ने हो भने, ईश्वर र भक्तको सम्बन्ध पनि स्पर्शबिनाको साथको एउटा सर्वोत्कृष्ट उदाहरण हो। भक्तले ईश्वरलाई कहिल्यै छोएको हुँदैन, न त देखेको नै हुन्छ, तर उसको हरेक श्वासमा ईश्वरको साथ महसुस भइरहेको हुन्छ। मानव सम्बन्धहरूमा पनि जब यो स्तरको श्रद्धा र विश्वास पैदा हुन्छ, तब त्यो सम्बन्ध स्पर्शभन्दा धेरै माथि उठ्छ। यस्तो साथले मानिसलाई मुक्त बनाउँछ। यसमा कुनै नियन्त्रण हुँदैन, कुनै अधिकार जमाउने प्रवृत्ति हुँदैन। केवल एउटा यस्तो कामना हुन्छ कि "तिमी जहाँ छौ, खुसी रहौ, र मेरो यो निस्वार्थ साथ सधैं तिम्रो वरिपरि एउटा रक्षा कवच बनेर रहिरहनेछ।"

तर, स्पर्शबिनाको साथ निभाउन निकै कठिन पनि छ। मानिसको भौतिक शरीरले सधैं सामीप्यता खोज्छ। कहिलेकाहीँ दूरीले गर्दा मनमा शंका, ईर्ष्या र असुरक्षाको भाव पैदा हुन सक्छ। यस्तो बेला स्पर्शबिनाको साथलाई जीवित राख्नको लागि अथाह विश्वास र परिपक्वताको आवश्यकता पर्दछ। जसले यो परीक्षा पार गर्छ, उसले मात्र प्रेमको वास्तविक र शाश्वत रूपलाई चिन्न सक्छ। यो साथले हामीलाई सिकाउँछ कि संसारमा सबैभन्दा ठूलो शक्ति भनेको 'भाव' हो। भाव छ भने ढुङ्गामा पनि भगवान भेटिन्छन् र भाव छ भने टाढाको मान्छे पनि मुटुको धड्कनमा भेटिन्छ।

स्पर्शबिनाको साथले मानिसलाई सृजनशील पनि बनाउँछ। धेरैजसो उत्कृष्ट कविता, गीत र कलाकृतिहरू तिनै मानिसहरूबाट सिर्जना भएका छन् जो आफ्नो प्रियजनबाट टाढा थिए। त्यो दूरी र स्पर्शको अभावले गर्दा उब्जिएको पीडा नै शब्दहरूमा परिणत भएर अमर बनेका छन्। विरहमा जुन गहिराइ हुन्छ, त्यो मिलनमा अक्सर हुँदैन। त्यसैले, स्पर्शबिनाको साथ एउटा यस्तो मसी जस्तै हो जसले जीवनको पानामा कहिल्यै नमेटिने प्रेमकथा लेख्छ। यसले हामीलाई सिकाउँछ कि जीवन भनेको केवल देखिने कुराहरू मात्र होइनन्, बरु नदेखिने कुराहरू झन् बढी शक्तिशाली र स्थायी हुन्छन्।

अन्त्यमा, स्पर्शबिनाको साथ मानवीय सम्बन्धको त्यो मधुर धुन हो जुन हृदयको तारमा सधैं गुञ्जिरहन्छ। यसले हामीलाई सिकाउँछ कि प्रेम भनेको पाउनु मात्र होइन, बरु कसैलाई आफ्नो मनको सबैभन्दा सुरक्षित कुनामा सधैंका लागि राख्नु हो। शरीर त एक दिन माटोमा मिल्छ, तर स्पर्शबिनाको यो आत्मिक साथ समयको अन्त्यसम्म पनि स्मृतिहरूको आकाशमा तारा बनेर चम्किरहन्छ। यदि तपाईंसँग पनि कोही यस्तो व्यक्ति छ जो टाढा भएर पनि तपाईंको हरेक सोचमा साथै छ भने, सम्झनुहोस् तपाईं संसारको सबैभन्दा भाग्यमानी मानिस हुनुहुन्छ। किनकि स्पर्श त जोसुकैले गर्न सक्छ, तर बिनास्पर्श कसैको आत्मालाई छुनु र उसको जीवनमा सधैं साथ रहनु नै वास्तविक मानवता र प्रेमको पराकाष्ठा हो। यो साथ नै त्यो अन्तिम सत्य हो जसले यो प्रमाणित गर्छ कि प्रेम अमर छ र यसलाई भौतिक संसारका कुनै पनि सिमानाहरूले कहिल्यै बाँध्न सक्दैनन्।